កសិករចិញ្ចឹមបង្គាថៃកំពុងក្តៅក្រហាយយ៉ាងខ្លាំង ដោយបានផ្ទុះការរិះគន់និងស្តីបន្ទោសចំៗលើរដ្ឋាភិបាលលោក Anutin Charnvirakul ថាចាត់ចែងការងារខ្វះការគិតគូរវែងឆ្ងាយ ទៅបង្កជម្លោះពាណិជ្ជកម្មជាមួយម៉ាឡេស៊ីមុន រហូតត្រូវគេសងសឹកបិទច្រកព្រំដែន ធ្វើឱ្យបង្គារាប់ពាន់តោនកកស្ទះ និងប្រឈមការខាតបង់ជីវភាពទាំងស្រុង។

យោងតាមការចុះផ្សាយផ្លូវការរបស់សារព័ត៌មានល្បីៗ រួមមាន The Nation Thailand និង Bangkok Post បានឱ្យដឹងថា ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះតទៅ ក្រសួងកសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀងម៉ាឡេស៊ី (MAFS) បានសម្រេចផ្អាកការនាំចូលបង្កង និងបង្គាចំនួន ៥ ប្រភេទពីប្រទេសថៃជាបណ្តោះអាសន្ន។ បង្គាទាំងនោះរួមមាន បង្កងខ្លា, បង្គាស, បង្គាចេក, បង្គាខ្លាក្រហម និងបង្គាខៀវ ព្រមទាំងរឹតបន្តឹងលើការនាំចូលត្រីឆ្ពុងផងដែរ។

ដើមចមនៃវិធានការដ៏តឹងរ៉ឹងនេះ ត្រូវបានប្រភពព័ត៌មានបញ្ជាក់ថា ជាការឆ្លើយតបសងសឹករបស់ម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពីនាយកដ្ឋានជលផលថៃបានទៅរឹតបន្តឹង និងហាមឃាត់ការនាំចូលត្រីឆ្ពុងពីម៉ាឡេស៊ីមុន ដោយលើកឡើងពីបញ្ហាសំណល់គីមីកសិកម្ម។ ទង្វើដុតដៃដុតជើងរបស់អាជ្ញាធរថៃ បានធ្វើឱ្យភាគីម៉ាឡេស៊ីអស់ការអត់ធ្មត់ និងវាយបកមកលើវិស័យបង្គារបស់ថៃវិញភ្លាមៗ។

វិបត្តិនេះបានបង្កផលប៉ះពាល់ភ្លាមៗដល់សេដ្ឋកិច្ចភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ជាពិសេសខេត្តសុងខ្លា ដែលជាដង្ហើមនាំចេញបង្គាទៅម៉ាឡេស៊ី ដោយទិន្នផលបង្គាប្រមាណ ៦,០០០ ទៅ ៨,០០០ តោនក្នុងមួយឆ្នាំ ត្រូវកកស្ទះ និងបង្វែរមកលក់ក្នុងស្រុកវិញ ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃបង្គានៅមាត់ស្រះធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ ការកកស្ទះពិនិត្យទំនិញនៅច្រកព្រំដែនសដៅ បានធ្វើឱ្យបង្គាស្រស់បាត់បង់គុណភាព និងខាតបង់តម្លៃសាច់ប្រាក់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។

សមាគមបង្គាថៃ រួមទាំងក្រុមតំណាងកសិករចំនួន ១៩ ស្ថាប័ន បានដាក់ញត្តិបន្ទាន់ជូនលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អានុទីន ដោយទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើការចរចាការទូតជាបន្ទាន់ជាមួយម៉ាឡេស៊ីដើម្បីពន្យារពេលវិធានការនេះ។ ព្រមទាំងស្នើឱ្យរដ្ឋទម្លាក់កញ្ចប់ថវិកាជួយទិញបង្គាពីកសិករដើម្បីទប់ទល់នឹងការធ្លាក់ថ្លៃ។

រដ្ឋាភិបាលថៃបានចេញមុខមកទទួលស្គាល់បញ្ហានេះ និងកំពុងរៀបចំបញ្ជូនមន្ត្រីជំនាញទៅជួបពិភាក្សាជាមួយអាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ី។ ទោះជាយ៉ាងណា ដំណោះស្រាយនេះត្រូវចំណាយពេល ព្រោះថៃត្រូវបំពេញកម្រងសំណួរស្ដីពីស្ដង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារផ្ញើទៅឱ្យម៉ាឡេស៊ីវាយតម្លៃឡើងវិញជាមុនសិន ទើបអាចបើកច្រកពាណិជ្ជកម្មនេះឡើងវិញបាន។

សរុបមកវិញ វិបត្តិពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងសមុទ្ររវាងថៃ និងម៉ាឡេស៊ីនៅពេលនេះ គឺជាលទ្ធផលនៃការសម្រេចចិត្តខ្វះការគិតគូរឱ្យបានវែងឆ្ងាយ និងខ្វះការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ។ ការប្រញាប់ប្រញាល់ដាក់របាំងពាណិជ្ជកម្មលើប្រទេសជិតខាងមុន ដោយមិនបានត្រៀមលក្ខណៈការពារកសិករខ្លួនឯង បានក្លាយជាដាវពីរមុខចាក់ត្រឡប់មកវិញ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការរកស៊ី និងឆ្នាំងបាយរបស់ប្រជាជនខ្លួនឯងផ្ទាល់ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យខាតបង់ប្រាក់ចំណូលរាប់លានដុល្លារសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូល៕

រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានប្រកាសថា នឹងដោះលែងអ្នកទោ.សរហូតដល់ចំនួន៩,៩៥០នាក់ នាដើមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងនោះក៏មានជ.នបរទេសផងដែរ ។ ការប្រកាសនេះធ្វើឡើងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ទី៣០ ខែឧសភា ដោយផ្អែកលើឯកសារលើកលែងទោ.សចុះហត្ថលេខាដោយលោក To Lam ប្រធានាធិបតីវៀតណាម និងជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនិស្ត ។

តាមការបញ្ជាក់របស់លោក Le Van Tuyen អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈវៀតណាមក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ ការដោះលែងអ្នកទោសជាច្រើននាក់នេះ ដើម្បីអបអរភាពជោគជ័យនៃមហាសន្និតបាតបក្សកុម្មុយនិស្តវៀតណាម លើកទី១៤ និងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកសភាជាតិអាណត្តិថ្មីកាលពីខែមីនា កន្លងទៅ ។

អ្នកទោសវៀតណាមដែលនឹងត្រូវដោះលែង គឺជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយធំៗ និងប្រព្រឹត្តបទល្មើសសេដ្ឋកិច្ច រីឯជនបរទេសមានចំនួន៦៣នាក់ (បុរស៥៦នាក់ និងស្ត្រី៧នាក់) មានសញ្ជាតិផ្សេងៗគ្នា ប៉ុន្តែវៀតណាមមិនបានបញ្ជាក់ព័ត៌មានលម្អិតបន្ថែមអំពីឈ្មោះ ឬសញ្ជាតិទេ ។ ដោយឡែក អ្នកទោសនយោបាយពាក់ព័ន្ធនឹងការប៉ុនប៉ងផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាល ឬប្រព្រឹត្តភេរវកម្ម នឹងមិនទទួលបានការដោះលែងឡើយ ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈវៀតណាម បច្ចុប្បន្ននេះ អ្នកទោសដែលកំពុងតែជាប់ពន្ធនាគារនៅទូទាំងប្រទេស ស្មើជាង១៩០,០០០នាក់ ហើយក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានដោះលែងអ្នកទោសមុនពេលកំណត់ រហូតដល់ជាង១១៨,០០០នាក់ ។

សូមរំឭកដែរថា វៀតណាមបានដោះលែងអ្នកទោសជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងឱកាសព្រឹត្តិការណ៍ជាតិសំខាន់ៗ ឬការអបអរណាមួយ ។ កាលពីឆ្នាំ២០២៥ ការដោះលែងអ្នកទោសនៅប្រទេសសមាជិកអាស៊ានមួយនេះ ស្មើជាង២២,០០០នាក់ ដែលជាការដោះលែងច្រើនបំផុតក្នុងមួយឆ្នាំ សម្រាប់ឱកាសរំឭកខួបលើកទី៥០ឆ្នាំនៃការបញ្ចប់សង្គ្រាម និងខួបលើកទី៨០ឆ្នាំនៃការប្រកាសឯករាជ្យ ៕

វិធានការតបតផ្នែកពាណិជ្ជកម្មបានផ្ទុះឡើង បន្ទាប់ពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានប្រកាសផ្អាកការនាំចូលបង្គាចំនួន៥ប្រភេទពីប្រទេសថៃភ្លាមៗ ដោយចាប់ផ្តើមអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះតទៅ។ ក្រសួងកសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀងម៉ាឡេស៊ី បានបញ្ជាក់ថា វិធានការនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យ និងលើកកម្ពស់ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ដើម្បីធានាថា គ្រឿងសមុទ្រនាំចូលទាំងអស់ស្របតាមបទដ្ឋានគុណភាពត្រឹមត្រូវ។ ការផ្អាកនេះនឹងបន្តអនុវត្តរហូតទាល់តែភាគីថៃផ្តល់ការបកស្រាយ និងឆ្លើយតបជាផ្លូវការចំពោះសំណួររបស់ម៉ាឡេស៊ី ជុំវិញបញ្ហាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារដែលជាការព្រួយបារម្ភ។

ចំណាត់ការនេះត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាការឆ្លើយតបភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីប្រទេសថៃបានដាក់បម្រាមហាមឃាត់ការនាំចូលត្រីស្ពង់ (Seabass) របស់ម៉ាឡេស៊ី។ ទោះបីជាក្រុមអ្នកនេសាទថៃបានទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនការចរចាជាមួយម៉ាឡេស៊ីក៏ដោយ ប៉ុន្តែលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Anutin Charnvirakul ហាក់មិនទាន់មានចំណាត់ការឆ្លើយតបណាមួយឡើយ។ គួរជម្រាបថា ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ថៃបាននាំចេញបង្គាទៅកាន់ទីផ្សារម៉ាឡេស៊ី ក្នុងបរិមាណចន្លោះពី៦,០០០ ដល់៨,០០០តោន ដែលការបិទច្រកនេះកំពុងធ្វើឱ្យភាគីថៃជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។

ក្រៅពីបម្រាមលើបង្គាទាំង៥ប្រភេទ អាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីក៏បានតម្រូវឱ្យអ្នកនាំចូលត្រីស្ពង់ពីប្រទេសថៃទាំងអស់ ត្រូវតែបង្ហាញវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ពីការវិភាគ (Certificate of Analysis – CoA) រាល់ពេលឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាគីខាងម៉ាឡេស៊ីបានអះអាងថា បម្រាមនេះនឹងមិនប៉ះពាល់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់ ឬបង្កឱ្យមានការខ្វះខាតបង្គានៅក្នុងទីផ្សារស្រុករបស់ខ្លួនឡើយ។

នាយកសមាគមបង្គាថៃបានឱ្យដឹងថា ការផ្អាកនាំចូលភ្លាមៗរបស់ម៉ាឡេស៊ី នឹងជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំងដល់កសិករនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ដោយសារពួកគេត្រូវបាត់បង់ប្រាក់ចំណូលយ៉ាងមហាសាល។ សមាគមបានសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ ប្រញាប់ស្វែងរកការចរចាជាមួយម៉ាឡេស៊ីជាបន្ទាន់ ពីព្រោះការបាត់បង់ទីផ្សារមួយនេះនឹងធ្វើឱ្យតម្លៃបង្គាក្នុងស្រុកធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក ប្រសិនបើមិនអាចស្វែងរកទីផ្សារថ្មីជំនួសបានទាន់ពេលវេលា។

លើសពីនេះ ផលប៉ះពាល់បានរីករាលដាលដល់ការនាំចេញបង្គាថៃទៅកាន់ប្រទេសសិង្ហបុរីផងដែរ ដោយសារការដឹកជញ្ជូនត្រូវឆ្លងកាត់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ម៉ាឡេស៊ីបានអនុវត្តគោលការណ៍រឹតបន្តឹងដូចគ្នាចំពោះទំនិញឆ្លងកាត់ព្រំដែន ដែលធ្វើឱ្យថៃមិនអាចដឹកជញ្ជូនបង្គាពីខេត្តភាគខាងត្បូងឆ្លងកាត់ម៉ាឡេស៊ីទៅកាន់សិង្ហបុរីបានឡើយ។ អំឡុងពេលមានបម្រាមនេះ នាយកសមាគមបង្គាថៃក៏បានព្រមានដល់ឈ្មួញថៃទាំងអស់ មិនឱ្យលួចលាក់នាំចេញបង្គាស្រស់ ឬបង្គាបង្កកទៅកាន់ម៉ាឡេស៊ីជាដាច់ខាត ព្រោះអាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីនឹងបដិសេធ ហើយបញ្ជូនទំនិញទាំងនោះត្រឡប់មកវិញ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា កន្លងទៅ ភ្នាក់ងារអភិវឌ្ឍន៍ជលផលម៉ាឡេស៊ី (LKIM) បានអញ្ជើញឈ្មួញនាំចេញបង្គាថៃ មន្ត្រីនាយកដ្ឋានជលផល និងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ចូលរួមប្រជុំដើម្បីជូនដំណឹងជាមុនអំពីគោលការណ៍ណែនាំថ្មីនេះរួចរាល់ហើយ ក្នុងគោលបំណងពង្រឹងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងការពារសុខភាពរបស់អ្នកបរិភោគនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី៕

ទោះបីជាគ្មានព្រំដែនជាប់គ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រទេសថៃ ហាក់ចង់បង្កើនភាពជិតស្និតជាមួយវៀតណាមជាខ្លាំង! ដោយថ្មីៗនេះរដ្ឋាភិបាលថៃបានបង្ហាញយុទ្ធសាស្ត្រការទូតលោតផ្លោះថ្មីមួយ ដោយបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងប្រវត្តិសាស្ត្រចំនួន ៤ ដើម្បើរុញច្រានទំនាក់ទំនងទៅជា “ភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ”ជាមួយវៀតណាម។ នេះគឺជាចំណុចគន្លឹះមួយដែលជម្រុញឱ្យប្រទេសភូមិផងរបងជាមួយដូចជាកម្ពុជា ត្រូវតាមដានឲ្យបានដិតដល់។

យោងតាមរបាយការណ៍ផ្លូវការពីបណ្តាញសារព័ត៌មានទាំងថៃនិងវៀតណាម ជំនួបកំពូលរថ្នាក់ដឹកនាំមួយបានធ្វើឡើងនៅទីក្រុងបាងកក កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ រវាងប្រធានាធិបតីវៀតណាម លោក To Lam និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul ។ ក្នុងជំនួបនោះ ប្រទេសទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាលើផែនការសកម្មភាពរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ ដើម្បីលុបបំបាត់របាំងភូមិសាស្ត្រ និងរុញច្រានទំនាក់ទំនងឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅបំផុតមិនធ្លាប់មាន។

តាមរយៈសេចក្ដីថ្លែងការក្រោយជំនួប ខ្លឹមសារសំខាន់ៗនៃកិច្ចព្រមព្រៀងរួមមាន៖
១. ការពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម៖ ភាគីទាំងពិរប្តេជ្ញាដំឡើងទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វារភាគីឱ្យដល់ ២៥ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយឆ្នាំ។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រទេសថៃបានបើកផ្លូវឱ្យក្រុមហ៊ុនវៀតណាម VietJet Air ចូលមកសាងសង់មជ្ឈមណ្ឌលថែទាំ និងជួសជុលយន្តហោះដ៏ធំមួយនៅព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ U-Tapao ។
២. កិច្ចសហប្រតិបត្តិការបច្ចេកវិទ្យា៖ ដោយប្រទេសទាំងពីរនឹងសហការគ្នាស្រាវជ្រាវលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ ផ្កាយរណប និងកសិកម្មឆ្លាតវៃ។
៣. ពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខ និងវិស័យការពារជាតិ៖ នៅក្នុងចំណុចនេះ ប្រទេសទាំងពីរនឹងរួមដៃគ្នារឹតបន្តឹងសន្តិសុខសាយប័រ ដើម្បីបង្ក្រាបបណ្តាញឆបោកអនឡាញ បទល្មើសឆ្លងដែន និងការជួញដូរគ្រឿងញៀន។

ការខិតចូលទៅកៀកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លារវាងយក្សសេដ្ឋកិច្ចទាំងពីរនៃតំបន់ឥណ្ឌូចិននេះ គឺជាកត្តាជំរុញឱ្យកម្ពុជាត្រូវតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។ ក្នុងនាមជាប្រទេសភូមិផងរបងជាមួយ និងស្ថិតនៅចំកណ្តាលរវាងថៃនិងវៀតណាម ព្រោះកម្ពុជានឹងរងឥទ្ធិពលផ្ទាល់លើផ្នែកច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងត្បូង (Southern Economic Corridor)។

ដូចគ្នានេះដែរ ការបង្កើតប៉ូលអំណាចសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខដ៏មានឥទ្ធិពលរវាងបាងកក និងហាណូយ ក៏អាចនឹងបង្កើតជាការប្រកួតប្រជែងពាណិជ្ជកម្ម និងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ថ្មីៗ ដែលទាមទារឱ្យកម្ពុជាត្រូវរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រការទូត និងសេដ្ឋកិច្ចឱ្យមានភាពបត់បែន ដើម្បីរក្សាផលប្រយោជន៍ជាតិ និងរក្សាតុល្យភាពអំណាចនៅក្នុងតំបន់៕