សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ប្រទេសនានាកំពុងតាមដានគោលនយោបាយរបស់លោក Donald Trump ក្រោយពីលោកឈានជើងចូលក្នុងសេតវិមាន តើពិភពលោក នឹងក្លាយទៅជាយ៉ាងណាបន្តទៀត? ការបញ្ចប់សង្គ្រាមនៅប្រទេសអ៊ុយក្រែន គឺជារឿងដំបូងដែលគ្រប់គ្នារង់ចាំមើលថា តើលោក Trump នឹងអាចបញ្ចប់សង្គ្រាមនេះត្រឹម២៤ម៉ោងដែរឬទេ?

មតិនានារំពឹងថា លោក Trump នឹងឈប់ផ្តល់ប្រាក់គាំទ្រអ៊ុយក្រែន ហើយធ្វើឱ្យអ៊ុយក្រែនគ្មានជម្រើសផ្សេង ក្រៅពីការចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាមជាមួយរុស្ស៊ី ។ ក្រៅពីនេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មីធ្លាប់និយាយថា លោកនឹងដកអាមេរិកចេញពីអង្គការ NATO ដោយសារអាមេរិកបានចំណាយប្រាក់យ៉ាងច្រើនឱ្យអង្គការនេះ រីឯប្រទេសជាសមាជិកផ្សេងទៀតពុំបានផ្តល់ប្រាក់អ្វីឡើយ ។

លោកនិយាយថា បើប្រទេសណាពុំផ្តល់ជំនួយងទ័ព ស្មើនឹង២% របស់ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ទេ អាមេរិកនឹងមិនការពារប្រទេសនោះទេ ។ លើសពីនេះ បើអាមេរិកត្រូវបានគេដើរខ្សែលើខ្លាំងពេក លោកនឹងដកអាមេរិកចេញពីសមាជិកអង្គការ NATO ។

លោកក៏បានសន្យាក្នុងពេលរកសំឡេងឆ្នោតថា នឹងបណ្តេញជនភៀសខ្លួនទ្រង់ទ្រាយធំចេញពីទឹកដីអាមេរិកឱ្យអស់ ប៉ុន្តែមតិនានានិយាយថា បើលោកបណ្តេញជនភៀសខ្លួនខុសច្បាប់ពិតមែន វានឹងប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិក ពីព្រោះអាមេរិកបានពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើកម្លាំងពលកម្មជនបរទេស ។

ក្រៅពីនេះ លោកលើកឡើងថា អាមេរិកនឹងដំឡើងពន្ធទំនិញនាំចូលពីក្រៅប្រទេស ជាពិសេស នឹងដំឡើងពន្ធទំនិញចិនខ្ពស់ រហូតដល់៦០% ។ រីឯពន្ធទំនិញប្រទេសផ្សេងៗនឹងកើនឡើងដល់២០% ដើម្បីការពារក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ។

បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសនានាកំពុងត្រៀមខ្លួនជាមួយការផ្លាស់ប្តូរស្ថានការណ៍ ហើយរង់ចាំមើលថា ក្រោយពេលលោក Trump ឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក នៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ តើពិភពលោក នឹងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ?

ប្រទេសចិន៖ Yangtze គឺជាទន្លេដែលវែងជាងគេបំផុតនៅអាស៊ី ស្ថិតក្នុងប្រទេសចិន និងជាកន្លែងសម្បូរត្រីចម្លែកៗ និងកម្រៗជាច្រើនរស់នៅ។
ថ្មីៗនេះពលរដ្ឋចិនបានប្រទះឃើញត្រីដ៏កម្រមួយក្បាល ត្រូវបានគេស្គាល់ថា Sturgeon ជាមួយទំហំមធ្យម គឺជាប្រភេទត្រីដែលជិតផុតពូជ ស្រាប់តែបានបង្ហាញខ្លួននៅលើទន្លេ Yangtze បន្ទាប់ពីបាត់ខ្លួនអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។

ការរកឃើញដ៏អស្ចារ្យនេះបានបញ្ជាក់ថា ត្រីដ៏កម្រមួយប្រភេទនេះមិនទាន់ផុតពូជនោះទេ ទោះជាយ៉ាងណាកាលពីឆ្នាំ២០២២ ត្រីនេះត្រូវបានសហភាពអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិរក្សធម្មជាតិ (IUCN) ដាក់ក្នុងបញ្ជីក្រហមថាជាត្រីជិតផុតពូជ ដោយសារវាត្រូវបានគេប្រទះឃើញមានតែ ១០-២០ ក្បាលប៉ុណ្ណោះក្នុងទន្លេ Yangtze។ ទោះបីជាមានការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលចិនដើម្បីការពារ និងចុះបញ្ជីនៅក្នុងអនុសញ្ញាស្តីពីពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិក្នុងប្រភេទសត្វជិតផុតពូជនៃសត្វព្រៃ និងរុក្ខជាតិក៏ដោយ អាជីវកម្មសាច់ត្រី sturgeon និងការនេសាទខុសច្បាប់ ដើម្បីរកកម្រៃនៅតែបន្តឥតឈប់ឈរ។

ត្រី sturgeon គឺជាកំណប់ពេជ្រដ៏មានតម្លៃបំផុតនៅក្នុងទន្លេយ៉ង់សេ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនចិន។ ត្រីនេះគឺជាម្ហូបដ៏ពេញនិយមមួយក្នុងអំឡុងរាជវង្សថាង រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ជាពិសេសពងត្រីនេះគឺមានតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភខ្ពស់ និងមានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនសម្រាប់រាងកាយមនុស្សបន្ទាប់ពីទទួលទានរួច ហើយវាក៏ជាអាហារដ៏ប្រណិតបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោកផងដែរ។ ពងត្រី sturgeon គឺជាអាហារឆ្ងាញ់ដែលគេស្គាល់ថាជា caviar មានតម្លៃថ្លៃខ្លាំងណាស់ នេះបើយោងតាមការស្រាវជ្រាវចុងក្រោយបង្អស់លើទីផ្សារពងត្រីពិភពលោកបានបង្ហាញ ពងត្រី sturgeon មានតម្លៃរហូតដល់ជាង ៦,៣០០ ដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយគីឡូក្រាមឯណោះ។

ដោយសារពងត្រីនេះមានភាពល្បីល្បាញខ្លាំង មនុស្សមួយចំនួនបានចាប់ផ្តើមរកស៊ីក្នុងទីផ្សារងងឹត ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណេញច្រើន ដោយមិនខ្វល់ពីអត្រាជិតផុតពូជរបស់វានោះទេ។ ការបាត់បង់ប្រភេទសត្វទឹកសាបព្រៃបានរួមចំណែកដល់ការបាត់បង់ជីវចម្រុះ និងការរិចរិលនៃជម្រកទន្លេសំខាន់ៗរបស់ពួកវា។ លោក Arne Ludwig ប្រធានក្រុមអ្នកជំនាញ IUCN Sturgeon ដើម្បីភាពរុងរឿងរបស់មនុស្ស និងធម្មជាតិ បាននិយាយថា ប្រសិនបើប្រជាជននៅតែបន្តសកម្មភាពបែបនេះ ការបាត់បង់ធម្មជាតិជាសកលនឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅៗ៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ សារព័ត៌មានបរទេសបានរាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាច្រើននៅអាស៊ីបានផ្អាកការហោះហើរទៅកាន់កោះបាលី ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ក្រោយពីភ្នំភ្លើង Lewotobi Laki-Laki ផ្ទុះមិនឈប់ឈរ និងបញ្ចេញផ្សែងផេះទៅលើអាកាសរហូតដល់៩គីឡូម៉ែត្រ ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី, ហុងកុង, ឥណ្ឌា, ម៉ាឡេស៊ី និងសិង្ហបុរី បានប្រកាសផ្អាកជើងហោះហើរទៅកាន់កោះបាលី កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយសារការផ្ទុះភ្នំភ្លើង Lewotobi Laki-Laki ស្ថិតនៅលើកោះហ្វ័ររេស ខេត្តនូសាទែងការ៉ា តាំងពីដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ។

ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Virgin Australia Airlines ឱ្យដឹងថា បានផ្អាកជើងហោះហើរចេញពីកោះបាលី មកកាន់ទីក្រុងស៊ីដនី និងទីក្រុងម៉េលប៊ន ។ រីឯក្រុមហ៊ុន Jetstar Airline បានផ្អាកជើងហោះហើរទៅ-មកកោះបាលី រហូតដល់រសៀលថ្ងៃទី១៤ ខែវិច្ឆិកា ។

ចំណែកក្រុមហ៊ុន Singapore Airlines លើកឡើងថា បានផ្អាកជើងហោះហើរទៅកោះបាលី ចំនួន២ជើង ដោយសារការផ្ទុះភ្នំភ្លើង ។ ដូចគ្នានេះ ក្រុមហ៊ុន Scoot Airlines បានផ្លាស់ប្តូរកាលវិភាគហោះហើរ និងកាត់បន្ថយជើងហោះហើរទៅកោះបាលី ។

ដោយឡែក ក្រុមហ៊ុន Cathay Pacific របស់ហុងកុង ក៏បានប្រកាសផ្អាកការហោះហើរដូចគ្នាដែរ ហើយក្រុមហ៊ុនបានផ្លាស់ប្តូរកាលវិភាគហោះហើរទៅកោះបាលី ។ រីឯក្រុមហ៊ុន Malaysia Airlines, Air Asia និង Indigo Airlines របស់ឥណ្ឌា បានផ្អាកការហោះហើរ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ។

លោក អាម៉ាត់ ឈៀវគី ឆាហាប់ នាយកគ្រប់គ្រងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិកោះបាលី បានចេញសេចក្តីប្រកាសថា កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ជើងហោះហើរក្នុងស្រុក ចំនួន១២ និងក្រៅស្រុក ចំនួន២២ បានផ្អាកការហោះហើរដោយសារការផ្ទុះភ្នំភ្លើង ។

គួរបញ្ជាក់ថា ភ្នំភ្លើង Lewotobi Laki-Laki មានកម្ពស់១.៧០៣ម៉ែត្រ បានផ្ទុះយ៉ាងខ្លាំងកាលពីដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ បណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋស្លាប់ចំនួន៩នាក់ និងរងរបួស៣១នាក់ ។ ក្រោយមក ភ្នំភ្លើងនេះក៏បានផ្ទុះជាបន្តបន្ទាប់ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋជាង១១.០០០នាក់ ជម្លៀសចេញពីតំបន់គ្រោះថ្នាក់ ៕