ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់៖ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានអាល្លឺម៉ង់ DPA បានរាយការណ៍កាលពីពេលថ្មីៗនេះថា ពលរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់វ័យចំណាស់ជាង ៣ លាននាក់ដែលមានអាយុចាប់ពី ៦៥ ឆ្នាំឡើងទៅបច្ចុប្បន្នកំពុងប្រឈមនឹងភាពក្រីក្រ ហើយអង្គុយសុំទានពាសពេញផ្លូវ។
សារព័តមានបរទេសចុះផ្សាយថា ចំនួនមនុស្សចាស់រស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់គឺបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង និងឆាប់រហ័សបំផុតបើធៀបនឹង ១០ ឆ្នាំមុនពី ២.៤ លាននាក់រហូតដល់ ៣.២ លាននាក់។

បញ្ហានៃភាពក្រីក្រក្នុងចំណោមមនុស្សចាស់បានធ្វើឱ្យមានការជជែកវែកញែកកាន់តែខ្លាំងអំពីកំណែទម្រង់សោធននិវត្តន៍នៅក្នុងប្រទេស ដោយគណបក្សនយោបាយអាល្លឺម៉ង់បច្ចុប្បន្នបានកំពុងបែកបាក់គ្នា ហើយមិនទាន់មានដំណោះស្រាយណាមួយដែលមានសក្តានុពលជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជនបាននោះទេ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់របស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ក៏បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ ដោយកើនឡើងពី ១២ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩១ ដល់ ១៨,៧ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២២។

ដូច្នេះប្រទេសនេះមិនត្រឹមតែកើនឡើងនៃប្រជាជនវ័យចំណាស់ប៉ុណ្ណោះទេ វាក៏កើនឡើងកត្តានៃភាពក្រក្ររបស់ប្រជាជនវ័យចំណាស់ផងដែរ។ យោងតាមការិយាល័យស្ថិតិសហព័ន្ធ ក្នុងចំណោមទ្វីបអឺរ៉ុប ប្រទេសអាល្លឺម៉ងគឺមានប្រជាជនវ័យចំណាស់ក្រីក្រច្រើនជាងគេបំផុត។ ហានិភ័យនៃភាពក្រីក្រនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានកំណត់ថាមានប្រាក់ចំណូលក្រោម ៦០% នៃមធ្យមភាគបន្ទាប់ពីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍សង្គម។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា ក្នុងពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍រយៈពេល ៣០ ឆ្នាំមកនេះសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកំពុងស្ថិតនៅលើផ្លូវសម្រាប់កំណើនយឺត ដោយកត់សម្គាល់ថា បណ្តាប្រទេសដែលមានជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកគឺមានកម្រិតជីវភាពធ្លាក់ចុះ ដោយសារតែអតិផរណាធ្លាក់ចុះនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗជាច្រើន។ ដូច្នេះការថយចុះកម្រិតជីវភាពដែលបណ្តាលមកពីអតិផរណាគឺ “ទំនងជាមិនវិលត្រលប់មកវិញយ៉ាងឆាប់រហ័សនោះទេ”៕

ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ ផ្សែងអ័ព្ទនៅពាសពេញបរិយាកាសក្នុងទីក្រុងញូវដែលី ប្រទេសឥណ្ឌា ពុំបានកើតឡើងដោយសារអាកាសធាតុត្រជាក់ទេ ប៉ុន្តែវាជាធូលីកខ្វ.ក់ដែលប៉ះពាល់សុខភាពយ៉ាងខ្លាំង ។ តាំងពីព្រឹកព្រលឹម ការធ្វើដំណើររបស់ពលរដ្ឋជួបការលំបាកមើលពុំឃើញផ្លូវដោយសារធូលីកខ្វ.ក់ ហើយសន្ទស្សន៍គុណភាពខ្យល់ (AQI) ដែលបានវាស់កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ គឺស្មើនឹង៤៥៥ ។

សន្ទស្សន៍គុណភាពខ្យល់នៅទីក្រុងញូវដែលី ស្ថិតក្នុងកម្រិតមានគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពពលរដ្ឋ ហើយរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាស្នើឱ្យពលរដ្ឋផ្អាកហាត់ប្រាណក្នុងអំឡុងពេលនេះ ពីព្រោះអាចប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ ឬមានជំងឺផ្លូវដង្ហើម ។

ទីក្រុងញូវដែលី និងតំបន់នៅជុំវិញបានប្រឈមនឹងអាកាសធាតុដ៏អាក្រក់ រហូតដល់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ គឺជាទីក្រុងមានមានបរិយាកាសកខ្វក់បំផុតលើពិភពលោក កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា កន្លងមក ។ មូលហេតុចម្បងធ្វើឱ្យនៅទីនេះប្រឈមនឹងបរិយាកាសកខ្វក់ និងធូលីពុល គឺបណ្តាលមកពីការដុតចំប៉ើងខុសច្បាប់ ។

ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌា Airvoice លើកឡើងថា ការរៀបចំពិធីបុណ្យ Diwali សម្រាប់អ្នកគោរពសាសនាហិណ្ឌូ និងជាពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ឥណ្ឌា កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា កន្លងមក បានធ្វើឱ្យតំបន់មួយចំនួនមានបរិយាកាសកខ្វក់រហូតដល់៨៧៥% ។ ក្រៅពីនេះ ពលរដ្ឋឥណ្ឌាក៏បានប្រឈមនឹងទឹកខ្វក់ក្នុងទន្លេយ៉ាក់មុណា នៅទីក្រុងញូវដែលី ផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន ទន្លេនេះគ្របដណ្តប់ទៅដោយពពុះ ពណ៌ស ដោយសារការបង្ហូរទឹកស្អុយចេញពីរោងចក្រឧស្សាហកម្ម ជាពិសេស រោងចក្រតម្បាញនៅរដ្ឋហារ៉ាយាណា និងរដ្ឋអុតតារៈប្រាថេត ។

ភ្នាក់ងារគ្រប់គ្រងទឹកនៅឥណ្ឌាបញ្ជាក់ថា ទឹកស្អុយ និងពពុះក្នុងទន្លេយ៉ាក់មុណា មានប្រភពមកពីរដ្ឋនៅក្បែរ និងគ្មានប្រភពពីទីក្រុងញូវដែលីទេ ហើយពួកគេបានសំណូមពរឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋនីមួយៗមានវិធានការគ្រប់គ្រងការបង្ហូរទឹកស្អុយចូលទន្លេ ។ ពពុះពណ៌ស គ្របដណ្តប់ក្នុងទន្លេនេះ កើតឡើងស្របពេលអ្នកគោរពសាសនាហិណ្ឌូធ្វើពិធីសាសនាក្នុងទន្លេ ដូចជា ៖ ងូតទឹក និងត្រាំទឹក ដែលជាពិធីបុណ្យបូជាព្រះអាទិត្យ ដែលពួកគេពុំអាចចៀសវាង ៕

ទីក្រុង Kaymakli ស្ថិតនៅជម្រៅ ៨៥ ម៉ែត្រក្រោមដី ជាមួយនឹងជាន់ដែលមានមុខងារសំខាន់ៗជាច្រើន អាចផ្ទុកមនុស្សបាន ៣,០០០ នាក់។ ទីក្រុងនេះមានទីតាំងនៅតំបន់ Cappadocia ក្នុងខេត្ត Nevşehir ប្រទេសទួរគី មានអាយុជាង ៣ ពាន់ឆ្នាំហើយ បច្ចុប្បន្នគឺជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមមួយ។ នៅតំបន់ Cappadocia មានទីក្រុងក្រោមដីជាច្រើន ប៉ុន្តែមានតែ ១៦ ប៉ុណ្ណោះដែលបើកសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ។

Kaymakli គឺជាទីក្រុងក្រោមដីដ៏ធំបំផុត និងត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អ ដោយបានបើកជាលើកដំបូងដើម្បីស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរនៅឆ្នាំ ១៩៦៤។ Kaymakli មានផ្ទៃដីប្រហែល ២.៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ស្ថិតនៅជម្រៅ ៨៥ ម៉ែត្រក្រោមដី ហើយត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៥។ យោងតាមឯកសារបុរាណបានបង្ហាញថា គម្រោងនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងសតវត្សទី ៦-៧ មុនគ.សតវត្សបន្ទាប់ គឺជាគម្រោងដែលជីកនៅពីក្រោមថ្ម បង្កើតឡើងដោយការផ្ទុះភ្នំភ្លើង មានសមត្ថភាពផ្ទុកមនុស្សប្រហែល ៣,០០០ នាក់។

ទីក្រុងនេះគឺជាជម្រកប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពាន គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងបម្រុងស្បៀងអាហារ និងទឹក ដោយមាន ៨ ជាន់ ដែលជាន់នីមួយៗត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់ដូចជា បសុសត្វ ព្រះវិហារ កន្លែងផ្ទុកអាហារ បន្ទប់ដាក់ស្រា កន្លែងស្តុកទុក និងផ្ទះបាយជាដើម។ ទោះជាយ៉ាងណាបច្ចុប្បន្នភ្ញៀវអាចចូលបានត្រឹមតែ ៤ ជាន់ប៉ុណ្ណោះ ដោយផ្លូវដើរក្នុងទីក្រុងក្រោមដីគឺមានជ្រុងតូចចង្អៀត ខ្យល់ខ្លាំង និងចោត។ នៅផ្នែកជាច្រើន អ្នកទស្សនាត្រូវពត់ខ្លួនទាប ដើម្បីអាចផ្លាស់ទីបាន។ ការរចនាផ្លូវដើរតូចចង្អៀតបែបនេះគឺមានបំណងជួយមនុស្សការពារសត្រូវមិនឱ្យចូលទៅជិត។

ដូច្នោះហើយ នៅពេលដែលខ្មាំងសត្រូវឈ្លានពានទីក្រុង គេអាចទៅបានតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ហើយប្រជាជនអាចវាយលុក និងបំផ្លាញសត្រូវបានយ៉ាងងាយ។ ហេតុនេះដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព និងចៀសវាងការវង្វេង អ្នកទស្សនាត្រូវបានណែនាំឱ្យដើរតាមទិសព្រួញជានិច្ច។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា សម្រាប់តម្លៃចូលទស្សនាទីក្រុងក្រោមដីដែលមានអាយុកាលជាង ៣ ពាន់ឆ្នាំក្នុងប្រទេសទួរគីគឺ ១៣ អឺរ៉ូក្នុងម្នាក់ (ប្រមាណជាង ១៣ ដុល្លារអាមេរិក)៕

ប្រទេសចិន ៖ ByteDance គឺជាក្រុមហ៊ុនមេរបស់ TikTok នៅប្រទេសចិន មានប្រាក់ចំណូលកើនឡើងរហូតដល់៣សែនលានដុល្លារអាមេរិក បើទោះជាមានការស្នើទិញភាគហ៊ុន និងហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ TikTok នៅអាមេរិកក្តី ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែត Wall Street Journal កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ។

រយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ ក្រុមហ៊ុន ByteDance បានប្រកាសឱ្យវិនិយោគិនជ្រាបថា ក្រុមហ៊ុនកំពុងតែពិចារណាទិញភាគហ៊ុនត្រឡប់មកវិញ ក្នុងតម្លៃជិត១៨០ដុល្លារអាមេរិកក្នុង១ហ៊ុន ។ ក្រុមហ៊ុនយល់ឃើញថា ការត្រឡប់មកវិញរបស់លោក Donald Trump ក្នុងឋានៈជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកថ្មី គឺជាឱកាសល្អរបស់ TikTok នៅអាមេរិក ហើយការយល់ឃើញបែបនេះ គឺផ្អែកតាមការសម្ភាសន៍លោក Trump កាលពីខែមិថុនា កន្លងមក ។

លោក Trump និយាយថា ៖ «ខ្ញុំគាំទ្រ TikTok ពីព្រោះយើងចាំបាច់ត្រូវមានការប្រកួតប្រជែង បើគ្មាន TikTok យើងនឹងមានតែ Facebook និង Instagram» ។ បើទោះជាកន្លងមក លោកធ្លាប់និយាយថា TikTok បានគំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខអាមេរិកក្តី ប៉ុន្តែក្រោយមកមិនយូរប៉ុន្មាន លោកក៏ប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមចិនមួយនេះ ខណៈពលរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើប្រាស់ប្រមាណ១៧០លាននាក់ ។

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ចូ បៃឌិន បានចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់កំណត់ឱ្យក្រុមហ៊ុន ByteDance ត្រូវតែលក់អាជីវកម្ម TikTok បើមិនដូច្នោះទេ អាមេរិកនឹងហាមឃាត់ពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ TikTok ។ មន្ត្រីសេតវិមានបញ្ជាក់ថា ពួកគេចង់ឃើញការបញ្ចប់អាជីវកម្មចិនដើម្បីការពារសន្តិសុខជាតិ ប៉ុន្តែពុំចង់ហាមឃាត់បណ្តាញសង្គមនេះដោយផ្ទាល់ទេ ។

ក្រោយមក នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រុមហ៊ុន ByteDance និង TikTok បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងនៅតុលាការកណ្តាលអាមេរិក ដើម្បីសុំផ្អាកការអនុវត្តច្បាប់ ដែលលោក ចូ បៃឌិន ប្រធានាធិបតីអាមេរិកបានចុះហត្ថលេខា ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក៖ ក្រុមហ៊ុន Apple បានបញ្ចូល iPhone XS Max និង iPhone 6s Plus ទៅក្នុងផលប័ត្រឧបករណ៍បុរាណរបស់ខ្លួន ដោយបញ្ជាក់ថា ឧបករណ៍ទាំងពីរនេះនឹងលែងទទួលបានការអាប់ដេតនាពេលអនាគតទៀតហើយ។

iPhone XS Max ដែលចេញលក់ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ និង iPhone 6s Plus ដែលចេញក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផលិតផលបុរាណ ឬហួសសម័យ ដោយសារឧបករណ៍ទាំងពីរនេះលែងមានការអាប់ដេតទៀតហើយ។

លើសពីនេះគ្រឿងបន្លាស់របស់ផលិតផលក៏អស់ស្តុក និងមិនមានការបញ្ជាទិញ ឬការជួសជុលទៀតឡើយ ហើយក្រុមហ៊ុនក៏មិនធានាសម្រាប់ផលិតផលនេះទៀតដែរ។ ក្រុមហ៊ុន Apple បានបញ្ជាក់ថា ផលិតផលណាដែលប្រើអស់រយៈពេលជាង ៥ ទៅ ៧ ឆ្នាំ ពោលគឺចាប់ពីការចេញលក់រហូតមកដល់ពេលនេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឧបករណ៍ហួសសម័យ និងលែងប្រើប្រាស់ទៀតហើយ។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា នៅពេលចេញលក់ដំបូង iPhone XS Max និង 6s Plus គឺជាឧបករណ៍ដែលមានទំហំអេក្រង់ធំជាងគេ បើប្រៀបធៀបទៅនឹង iPhone ជំនាន់មុនៗ។ iPhone 6s Plus មានទំហំ 5.5 អ៊ីង ចំណែក XS Max មានទំហំ 6.5 អ៊ីញ គឺជាប្រភេទ Super Retina OLED ។ ឧបករណ៍ទាំងពីរនេះគឺមានប្រព័ន្ធកាមេរ៉ាដែលប្រសើរឡើងជាមួយនឹងស្ថេរភាពរូបភាពអុបទិក ដែលផ្តល់នូវរូបភាពច្បាស់ និងវីដេអូច្បាស់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ iPhone XS Max ក៏មានមុខងារ Face ID ដែលត្រូវបានកែលម្អពី iPhone X និងមានប្រព័ន្ធដំណើរការ A12 Bionic ដែលមានអនុភាពទៀតផង។

ទោះជាយ៉ាងណា ក្រុមហ៊ុនលែងលក់ឧបករណ៍ទាំងពីរនេះទៀតហើយ ដោយសារតែវាមានអាយុកាលច្រើន អាប់ដេតលែងបាន។ ក្រៅពី iPhone XS Max និង 6s Plus នាឡិកា Watch Series 2 ដែលចេញលក់ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ គឺជានាឡិកាឆ្លាតវៃទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីអ្នកប្រើប្រាស់ដោយសារតែធន់នឹងទឹក និងបំពាក់ GPS ក៏ស្ថិតក្នុងបញ្ជីលែងប្រើរបស់ Apple ផងដែរ៕