ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ សារព័ត៌មានបរទេសបានរាយការណ៍ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ថា ពលរដ្ឋឥណ្ឌារាប់ពាន់នាក់បាននាំគ្នាចុះជ្រមុជទឹកក្នុងទន្លេ Yamuna នៅទីក្រុងញូវដែលី ដែលពោរពេញដោយសារធាតុពុលចេញពីរោងចក្រឧស្សាហកម្ម ដើម្បីប្រារព្ធពិធីបុណ្យសាសនាហិណ្ឌូដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិ ។

បើទោះជាទឹកទន្លេនេះពោរពេញទៅដោយសារធាតុពុលហូរចេញពីរោងចក្រឧស្សាហកម្មក្តី ប៉ុន្តែពលរដ្ឋដែលមានជំនឿបានធ្វើដំណើរមកកាន់ទន្លេដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិនេះ ដើម្បីប្រារព្ធពិធីបូជាព្រះអាទិត្យ ។ ពលរដ្ឋម្នាក់ៗបានឈរក្នុងទឹក និងជ្រមុជទឹកបន្តិចម្តងៗក្នុងអំឡុងពេលព្រះអាទិត្យរះ ឬលិច ហើយពួកគេពុំពេញចិត្តនឹងទឹកទន្លេកខ្វក់បែបនេះទេ និងអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលជួយដោះស្រាយបញ្ហាទឹកទន្លេស័ក្តិសិទ្ធិ ។

លោក ដេហ្វីនឌ័រ ខាពូ នាយកគម្រោងទឹកនៅមជ្ឈមណ្ឌលវិទ្យាសាស្ត្រ និងបរិស្ថានឥណ្ឌានិយាយថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែជួយដោះស្រាយបញ្ហាទឹកកខ្វក់ក្នុងទន្លេ Yamuna ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋប្រាកដចិត្តថា វប្បធម៌ និងប្រពៃណីរបស់ពួកគេពុំបាត់បង់ ។ ហេតុនេះ ពួកគេនឹងអាចសូត្រធម៌នៅមាត់ទន្លេបន្តទៀត ដោយពុំបារម្ភពីទឹកកខ្វក់ ។

ទន្លេ Yamuna គ្របដណ្តប់ទៅដោយសារធាតុពុលបានបង្ហាញថា ទីក្រុងញូវដែលីរបស់ឥណ្ឌាពោរពេញទៅដោយបរិយាកាសកខ្វក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ក្រោយពិធីបុណ្យសាសនាហិណ្ឌូ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ទន្លេ Yamuna បានក្លាយជាទន្លេកខ្វក់ពោរពេញទៅដោយពពុះពណ៌ស គឺបណ្តាលមកពីសារធាតុគីមីកើតពីការលួចទម្លាក់សំរាមរោងចក្រឧស្សាហកម្ម និងការបង្ហូរទឹកស្អុយពីទីក្រុង ។ ប៉ុន្តែភ្នាក់ងារគ្រប់គ្រងទឹកឥណ្ឌាបញ្ជាក់ថា ទឹកស្អុយនេះមានប្រភពពីរដ្ឋនៅក្បែរៗ មិនមែនមានប្រភពពីទីក្រុងញូវដែលី ទេ ។

អ្នកកាន់សាសនាហិណ្ឌូជាច្រើននាក់បានចុះជ្រមុជទឹកក្នុងទន្លេកខ្វក់នេះ ដោយសារត្រូវប្រារព្ធពិធីបុណ្យបូជាព្រះអាទិត្យ គឺអ្នកមានជំនឿត្រូវតែចុះទន្លេដើម្បីធ្វើពិធីស័ក្តិសិទ្ធិក្នុងទន្លេ ពុំអាចប្រកែកបាន ។ អ្នកកាន់សាសនាហិណ្ឌូប្រាប់ថា បើទោះជាទឹកទន្លេកខ្វក់ខ្លាំងក្តី ប៉ុន្តែគ្មានជម្រើសផ្សេងទេ ៕

កោះ Mesyatsev ដែលជាផ្ទាំងទឹកកកដ៏ធំមួយនៅតំបន់អាក់ទិកស្ថិតក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី បានរលាយបាត់ខ្លួនហើយ ដោយសារតែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ នេះបើយោងតាមរូបភាពពីផ្កាយរណបរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររុស្ស៊ី។
កោះ Mesyatsev គឺជាផ្ទាំងទឹកកក និងធូលីដែលមានទីតាំងនៅជិតកោះ Eva-Liv ក្នុងប្រជុំកោះ Franz Josef Land ដែលជាប្រជុំកោះរុស្ស៊ីមានប្រហែល ១៩០ កោះនៅមហាសមុទ្រអាកទិក។ នៅឆ្នាំ២០១០ កោះនេះមានផ្ទៃដីប្រហែល ១.១ លានម៉ែត្រការ៉េ ដែលស្មើនឹងទីលានបាល់ទាត់អាមេរិកប្រហែល ២០។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលពិនិត្យមើលសារជាថ្មីនៃរូបថតផ្កាយរណបដែលបានថតនៅថ្ងៃទី ១២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៤ ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញថា កោះនេះមានទំហំត្រឹមតែ ៣០,០០០ ម៉ែត្រការ៉េប៉ុណ្ណោះ ដែលជាការថយចុះជាង ៩៩.៧% បើធៀបនឹង ១៤ ឆ្នាំមុន។ ដូច្នេះគិតត្រឹមខែវិច្ឆិកានេះ រូបភាពដែលបានថតថ្មីៗបានបង្ហាញថាកោះនេះបានបាត់ខ្លួនទាំងស្រុងហើយ នេះបើយោងតាមសមាគមភូមិសាស្ត្ររុស្ស៊ី។ វាជារឿងមួយដ៏គួរឱ្យសោកស្តាយបំផុតសម្រាប់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងពិភពលោកទាំងមូល។ ពីមុនមហាសមុទ្រអាកទិក មានកោះក្បែរនោះប្រហែល ១៩០ ឥឡូវមានត្រឹម ១៨៩ ប៉ុណ្ណោះ។

មូលហេតុនៃការបាត់ខ្លួនរបស់កោះនេះគឺដោយសារតែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្តាលមកពីមនុស្ស ធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពនៅទីនោះកើនឡើងខ្លាំងឥតឈប់ឈរ។ លោក Alexey Kucheiko អ្នកស្រាវជ្រាវនៅវិទ្យាស្ថានអាកាសចរណ៍ម៉ូស្គូ បាននិយាយថា កោះ Mesyatsev បានរលាយបន្តិចម្តងៗចាប់តាំងពីការបំបែកចេញពីកោះ Eva-Liv ប៉ុន្តែអត្រានៃការរលាយបានកើនឡើងលឿនក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ។ នៅឆ្នាំ ២០១៥ តំបន់កោះនេះត្រូវបានវាស់ប្រហែល ៥៣០,០០០ m2 ដែលតិចជាងពាក់កណ្តាលនៃផ្ទៃដីសរុបក្នុងឆ្នាំ ២០១០។ ហើយនៅឆ្នាំ ២០២២ កោះនេះបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០២៤ កោះនេះក៏រលាយបាត់តែម្តងទៅ៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា គណបក្សផ្លាំងប្រាឆារ៉ាត់ បានសំណូមពរឱ្យរដ្ឋាភិបាលលុបចោលកិច្ចព្រៀង MOU កោះកុតជាមួយកម្ពុជា ឬធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀង MOU ថ្មី ។ គណបក្សនេះអះអាងថា ការកំណត់ព្រំដែនរបស់កម្ពុជាក្នុងសមុទ្រ គឺធ្វើហួសពីច្បាប់អន្តរជាតិ និងធ្វើឱ្យថៃចាញ់ប្រៀប ។

លោក សុនធីរ៉ាត់ សុនធិជិរ៉ាវង្ស អនុប្រធានគណបក្សផ្លាំងប្រាឆារ៉ាត់ បានលើកឡើងពីការចុះកិច្ចព្រមព្រៀង MOU កោះកុតរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃថា ៖ «យើងពុំចាំបាច់ចរចាតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាក្នុងសមុទ្រជាមួយកម្ពុជាទេ ហើយយើងក៏គ្មានចេតនារារាំងដល់ការចរចាបែងចែកផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសទាំងពីរ ។ កោះកុត គឺជារបស់ថៃ ប៉ុន្តែត្រូវបានរំលោភដែនទឹក» ។

ករណីកិច្ចព្រមព្រៀង MOU ឆ្នាំ២០០១ គណបក្សផ្លាំងប្រាឆារ៉ាត់ សូមបញ្ជាក់ពីគោលជំហរថា វាជាឧបសគ្គក្នុងការចរចា និងបែងចែកផលប្រយោជន៍ពុំយុត្តិធម៌របស់ភាគីទាំងពីរ ។ កាលពីមុន ប្រទេសថៃពុំបានស្រាវជ្រាវឯកសារកោះកុតឱ្យស៊ីជម្រៅដូចពេលបច្ចុប្បន្ន ហើយយើងបានណែនាំឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើ MOU ថ្មី ពីព្រោះប្រទេសមួយគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ប៉ុន្តែប្រទេសមួយទៀតមិនអនុវត្តតាមច្បាប់អន្តរជាតិ តើនឹងចរចាគ្នាដូចម្តេច? នេះហើយជាក្តីបារម្ភរបស់យើង ។

រីឯលោក ធីរ៉ាក់ឆ័យ ភូវ៉ាណាថុរ៉ានុបាល អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ និងប្រធានគោលនយោបាយរបស់គណបក្សផ្លាំងប្រាឆារ៉ាត់ និយាយថា គណបក្សចេញមកនិយាយពីបញ្ហាកោះកុត ដើម្បីជាផលប្រយោជន៍ជាតិ និងនយោបាយ ។ លោកសូមសំណូមពរឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសការពារជាតិ និងគោរពតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ។

គួរបញ្ជាក់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ និងលោក ភូមិថាំ វេជ្ជឆ័យ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ បានថ្លែងមកកាន់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន អំពីបញ្ហាកិច្ចព្រមព្រៀង MOU ជាមួយកម្ពុជា ហើយលោកស្រី ផេថងថាន នឹងបង្កើតគណៈកម្មការ JTC ឱ្យរួចរាល់នៅពាក់កណ្តាលខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ។

គណបក្សផ្លាំងប្រាឆារ៉ាត់ បានដាក់សម្ពាធឱ្យរដ្ឋាភិបាលលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀង MOU ឆ្នាំ២០០១ គឺរដ្ឋាភិបាលយល់ថា នៅមានបញ្ហាផ្នែកច្បាប់ និងពុំបានឆ្លងកាត់រដ្ឋសភា ។ រីឯករណីត្រូវកម្ពុជាប្តឹង ប្រសិនបើថៃលុបចោល MOU នោះ លោកស្រី ផេថងថាន ថ្លែងថា រឿងប្តឹង ឬមិនប្តឹង វាអាចកើតឡើងបាន បើថៃលុបចោល MOU ។ ដូច្នេះ ថៃពុំគួរលុបចោល MOU ទេ ពីព្រោះនឹងធ្វើឱ្យប្រទេសទាំងពីរមានបញ្ហាជាមួយគ្នា ៕

ប្រទេសរុស្ស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា កងទ័ពកូរ៉េខាងជើងបានចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងបំផុតជាមួយគេហទំព័រទាំងនេះ ក្រោយពីពួកគេទើបតែបានប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតជាលើកដំបូង ក្នុងអំឡុងពេលពួកគេមកជួយកងទ័ពរុស្ស៊ីប្រយុ.ទ្ធ ជាមួយអ៊ុយក្រែន ។

យោងតាមប្រភពមួយបញ្ជាក់ថា កងទ័ពកូរ៉េខាងជើង ដែលត្រូវបានមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបញ្ជូនមកប្រចាំការនៅប្រទេសរុស្ស៊ី ដើម្បីជួយរុស្ស៊ីធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ុយក្រែន កំពុងតែចាប់អារម្មណ៍ការប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេស គេហទំព័របង្ហាញរូបភាពមិនល្អ ក្រោយពេលពួកគេទើបតែបានប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតលើកដំបូង ។

រីឯសារព័ត៌មាន Financial Times រាយការណ៍ថា នាពេលថ្មីៗនេះ កងទ័ពកូរ៉េខាងជើងចំនួន១១.០០០នាក់ ត្រូវបានបញ្ជូនមកជួយប្រយុទ្ធនៅទីក្រុង Kursk ស្ថិតនៅភាគខាងលិចប្រទេសរុស្ស៊ី ។

លោក Gideon Rachman អ្នកវិភាគកិច្ចការបរទេសរបស់សារព័ត៌មាន Financial Times បានសរសេរក្នុងបណ្តាញសង្គម X ថា ៖ «កងទ័ពកូរ៉េខាងជើងនៅប្រទេសរុស្ស៊ី ពួកគេពុំធ្លាប់ប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតទេ ប៉ុន្តែពេលមកដល់រុស្ស៊ី ដែលពុំបានហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេត ពួកគេក៏បានចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងនឹងគេហទំព័រមិនល្អ» ។

កងទ័ពកូរ៉េខាងជើងទាំងនេះត្រូវបានលោក គីម ជុងអ៊ុន មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងបញ្ជូនមកប្រទេសរុស្ស៊ី ហើយពួកគេស្ថិតនៅក្រោមការបញ្ជារបស់កងទ័ពរុស្ស៊ី ។ យើងពុំអាចបញ្ជាក់ថា តើកងទ័ពកូរ៉េខាងជើងបានប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេត និងចាប់អារម្មណ៍លើគេហទំព័រមិនល្អ ឬយ៉ាងណាទេ ។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់មន្ត្រីនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ី ។

ប្រទេសរុស្ស៊ីនឹងផ្តោតលើបញ្ហាសំខាន់ជាងនេះ ពាក់ព័ន្ធនឹងការចូលរួមចំណែករបស់កូរ៉េខាងជើងជាមួយកងទ័ពរុស្ស៊ី ។ បើកងទ័ពកូរ៉េខាងជើងប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតមែននោះ គួរតែបញ្ជូនពួកគេត្រឡប់ទៅរុស្ស៊ីវិញល្អជាង ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន អាមេរិកបានបង្ហាញពីគោលជំហរគាំទ្រអ៊ុយក្រែន និងដោះស្រាយបញ្ហាសន្តិសុខក្នុងតំបន់ ។

ទោះយ៉ាងណា គេពុំដឹងច្បាស់ថា ការបែកធ្លាយព័ត៌មានកងទ័ពកូរ៉េខាងជើងកំពុងតែចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងនឹងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធើរណេតនេះ ចេញមកពីប្រភពណាឱ្យពិតប្រាកដទេ ។ សារព័ត៌មាន New York Post បានព្យាយាមទាក់ទងទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីដើម្បីសុំបំភ្លឺពីរឿងនេះ ប៉ុន្តែគ្មានការឆ្លើយតប ៕