កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន Thairath រាយការណ៍ថា លើកនេះ ស្ថានការណ៍តានតឹងបានកើតឡើងម្តងទៀតនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ គឺពលរដ្ឋថៃមួយក្រុមធ្វើដំណើរពីទីក្រុងបាងកក ដើម្បីមកទស្សនានៅប្រាសាទតាមាន់ធំ និងស្តាប់មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរថៃរៀបរាប់ពីព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ប៉ុន្តែត្រូវបានកងទ័ពខ្មែរឈរជើងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ចូលមកហាមឃាត់ ។

បើតាមវីដេអូរបស់សារព័ត៌មាន Thairath គេបានឃើញមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរថៃនិយាយទៅកាន់ពលរដ្ឋថៃមួយក្រុម ដែលមកដើរលេងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំថា ៖ «នៅចំណុចនេះ គឺជាព្រំដែនរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ ហើយនឹងមានការថែទាំរួមគ្នារវាងកងទ័ពខ្មែរ និងថៃ ដោយពុំប្រើប្រាស់អាវុធ» ។

ពេលមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរថៃកំពុងតែនិយាយរៀបរាប់ទៅកាន់ពលរដ្ឋថៃបែបនេះ កងទ័ពខ្មែរដែលឈរជើងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ក៏ប្រាប់ឱ្យមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរថៃនិយាយបិទមេក្រូ និងពុំបានហាមឃាត់ការដើរកម្សាន្តរបស់ភ្ញៀវទេសចរថៃទេ ។

ប៉ុន្តែថែបែរជាចោទប្រកាន់ថា កងទ័ពខ្មែរហាមភ្ញៀវទេសចរថៃដើរហួសបន្ទាត់ព្រំដែននៅលើប្រាសាទតាមាន់ធំ ធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរថៃទាំងនេះត្រូវដើរត្រឡប់ក្រោយវិញ ។

ក្រោយមក កងទ័ពថៃម្នាក់ក៏បានដើរមកពន្យល់ទៅកាន់ពលរដ្ឋថៃដែលមកដើរលេងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ហើយប្រាប់ឱ្យពួកគេដើរត្រឡប់ក្រោយ ។ កងទ័ពថៃរូបនេះនិយាយថា ៖ «បន្ទាត់ព្រំដែនរបស់ថៃនៅលើប្រាសាទតាមាន់ធំ គឺកំណត់ត្រឹមដើមឈើនេះ ។ ដូច្នេះ យើងអាចមកទស្សនាប្រាសាទតាមាន់ធំបានត្រឹមចំណុចដើមឈើនេះ រីឯខាងឆ្វេងនោះ គឺជារបស់ប្រទេសជិតខាង» ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ពលរដ្ឋខ្មែរមួយក្រុមបានមកលេងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ និងច្រៀងចម្រៀងជាតិដើម្បីផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់កងទ័ពខ្មែរឈរជើងនៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ស្ថិតលើភ្នំដងរែក ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ជាប់ព្រំដែនខេត្តសុរិន្ទ ប្រទេសថៃ ប៉ុន្តែត្រូវបានកងទ័ពថៃហាមឃាត់ថា ការច្រៀងចម្រៀងនេះបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរលើទឹកដីថៃ ៕

ប្រទេសចិន ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា ក្រុមអ្នកជំនាញចិនបានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសកែសម្រួលហ្សែនដើម្បីបង្កើតពូជស្រូវថ្មី ដែលអាចផលិតសារធាតុ CoQ10 សម្រាប់ប្រឆាំងនឹងអុកស៊ីតកម្ម ។ អ្នកបរិភោគស្រូវថ្មីនេះនឹងទទួលបានសារធាតុចិញ្ចឹមរាងកាយដែលផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់បេះដូងយ៉ាងខ្លាំង ។

CoQ10 គឺជាសារធាតុប្រឆាំងនឹងអុកស៊ីតកម្ម ដែលរាងកាយរបស់មនុស្សអាចផលិតដោយខ្លួនឯង ហើយវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សុខភាពទូទៅ ជាពិសេស សុខភាពបេះដូង ។ ប៉ុន្តែពេលមនុស្សមានអាយុកាន់តែច្រើន សមត្ថភាពរាងកាយក្នុងការផលិតសារធាតុប្រឆាំងនឹងអុកស៊ីតកម្មរលាយក្នុងខ្លាញ់នេះកាន់តែធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗ ។ ដូច្នេះ អ្នកជំនាញចិនក៏បានបង្កើតពូជស្រូវថ្មីនេះឡើង ដែលវាអាចផលិតសារធាតុ CoQ10 ប្រឆាំងនឹងអុកស៊ីតកម្ម និងជួយសុខភាពបេះដូង ។

អ្នកជំនាញចិនបញ្ជាក់ថា មនុស្សចាស់គួរតែបរិភោគអាហារណាដែលផ្តល់នូវសារធាតុចិញ្ចឹមមានប្រយោជន៍សម្រាប់រាងកាយជាប្រភេទគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ដូចជា ៖ បាយ ព្រមទាំងបន្លែ និងផ្លែឈើមួយចំនួនដែលមានសារធាតុ CoQ10 ច្រើន ។

ក្រោយការវិភាគពីការប្រែប្រួលធម្មជាតិរបស់ Coenzyme Q1 enzyme ក្នុងពូជស្រូវជាង១,០០០ពូជ និងប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសរៀនសូត្ររបស់ម៉ាស៊ីន ML រួចមក អ្នកស្រាវជ្រាវចិនបានកែសម្រួលហ្សែនដើម្បីកែប្រែអាស៊ីតអាមីណូសំខាន់ចំនួន៥ របស់ Coenzyme Q1 ក្នុងគ្រាប់អង្ករ ដើម្បីបង្កើតពូជស្រូវថ្មីដែលគ្មានផលប៉ះពាល់ដល់ផលិតកម្មស្រូវ ។

អ្នកស្រាវជ្រាវចិនក៏បានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ក្នុងការបង្កើតពូជស្រូវថ្មីផងដែរ ។ លើសពីនេះ ពួកគេបានធ្វើការស្រាវជ្រាវមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានេះ និងអាចបង្កើតពូជស្រូវសាឡីថ្មី ។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបង្កើតពូជស្រូវថ្មី រួមមាន ៖ អ្នកស្រាវជ្រាវមកពីមជ្ឈមណ្ឌលឧត្តមភាពផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រម៉ូលេគុលកោសិការុក្ខជាតិ, មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសៀងហៃ ចេនសាន ព្រមទាំងវិទ្យាស្ថានហ្សែន និងជីវវិទ្យាអភិវឌ្ឍន៍នៅទីក្រុងប៉េកាំង ។ ការបង្កើតពូជស្រូវថ្មីរបស់អ្នកជំនាញចិន ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយដោយទស្សនាវដ្តី Cell កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកុម្ភៈ កន្លងមក ៕

សត្វដាយណូស័រ បានផុតពូជអស់រយៈពេល ៦៦ លានឆ្នាំហើយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកវានៅមានជីវិត តើនឹងមានរឿងអ្វីខ្លះកើតឡើង?
យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស Live Science សត្វដាយណូស័រធ្លាប់រស់នៅលើភពផែនដីប្រហែល ១៦៥ លានឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែជាអកុសលវាបានស្លាប់ផុតពូជដោយសារអាចម៍ផ្កាយទំហំ ១៥ គីឡូម៉ែត្រ បានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងប្រទេសម៉ិកស៊ិក បង្កឱ្យមានរលកយក្សស៊ូណាមិ ភ្លើងឆេះព្រៃ និងភ្លៀងអាស៊ីត ដោយបន្សល់ទុកនូវធូលីជាច្រើនដែលបិទបាំងព្រះអាទិត្យ ធ្វើឱ្យសត្វធំៗប្រហែល ៧៥% នៅលើផែនដីរួមទាំងដាយណូស័របានផុតពូជអស់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែនៃផលប៉ះពាល់នេះ។

ទោះជាយ៉ាងណាប្រសិនបើអាចម៍ផ្កាយដ៏ធំនោះមិនបានធ្លាក់មកបុកផែនដី តើនឹងមានរឿងអ្វីខ្លះកើតឡើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ? តើដាយណូស័រអាចនឹងបន្តគ្រប់គ្រងភពផែនដីរហូតដែរឬទេ? តើមនុស្សយើងអាចរួចផុតពីយុគសម័យទឹកកក ហើយអាចវិវឌ្ឍខ្លួនក្លាយជាមនុស្សឆ្លាតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះទេ?

យោងតាមលោក Steve Brusatte សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកបុរាណវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យ Edinburgh បានឱ្យដឹងថា ដាយណូស័រអាចបន្តវិវឌ្ឍ និងគ្រប់គ្រងផែនដីរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន ប្រសិនបើសត្វនេះមិនទាន់ផុតពូជ។ សាស្ត្រាចារ្យរូបនេះ បានបន្តទៀតថា ពួកគេបានរស់រានមានជីវិត និងសម្របខ្លួនតាមរយៈការកើនឡើង និងការធ្លាក់ចុះកម្រិតទឹកសមុទ្រ ១៦៥ លានឆ្នាំ ហើយសីតុណ្ហភាពកើនឡើង និងការផ្ទុះភ្នំភ្លើង នឹងរារាំងបុព្វបុរសថនិកសត្វរបស់យើងពីការវិវត្តដូចដែលពួកគេបានធ្វើ។

នេះមានន័យថា ពិភពលោករបស់យើងនឹងមិនអាចអភិវឌ្ឍជឿនលឿន ដូចសព្វថ្ងៃនេះឡើយ។ ប្រសិនបើអាចម៍ផ្កាយមិនបុកផែនដី ហើយដាយណូស័រមិនទាន់ផុតពូជ ការវិវត្តរបស់ថនិកសត្វផ្សេងៗទៀតអាចរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ង។ យោងតាមលោក Brusatte ប្រសិនបើដាយណូស័រធំៗបានរស់រានមានជីវិត ថនិកសត្វតូចៗដូចជាសត្វកណ្ដុរនឹងមិនមានឱកាសវិវត្តន៍ធំជាងនេះនោះទេ។ លោកជឿថាថនិកសត្វភាគច្រើន ឬទាំងអស់នឹងនៅតែតូចអស់រយៈពេលរាប់លានឆ្នាំ ឬច្រើនជាងនេះ។

ខណៈពេលដែលថនិកសត្វតូចៗជាច្រើនមិនបានវិវត្តន៍ មនុស្សក៏ទំនងជាមិនវិវត្តន៍ទៅមុខដែរ នេះបើយោងតាមលោក Paul Sereno អ្នកជំនាញខាងបុរាណវិទ្យា និងជាសាស្រ្តាចារ្យផ្នែកជីវវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យ Chicago។ Paul Sereno បាននិយាយថា មនុស្សអាចវិវត្តន៍នៅក្នុងពិភពថនិកសត្វប៉ុណ្ណោះ ហើយវាមិនអាចកើតឡើងជាមួយដាយណូស័រទេ ដោយសារដាយណូស័រជាសត្វប្រកួតប្រជែងខ្លាំង។ ដូច្នេះការស្លាប់របស់ដាយណូស័រ គឺជាការផ្តល់ឱកាសដល់បុព្វបុរសរបស់យើងក្នុងការរីកលូតលាស់ និងវិវឌ្ឍនាពេលអនាគត នេះបើយោងតាមការសិក្សាឆ្នាំ ២០២១៕

សត្វពស់មានច្រើនប្រភេទណាស់នៅលើផែនដីយើងនេះដូចជា ពស់វែក ពស់ថ្លាន់ ពស់ស្រកាចាស ពស់ហនុមាន ពស់ខៀវ និងពស់ក្រាយស-ខ្មៅជាដើម។ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានបរទេស Live Science គិតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះសត្វពស់មានអាយុកាលប្រហែល ១៤៣ ទៅ ១៦៧ លានឆ្នាំមកហើយ។ ប៉ុន្តែតើលោកអ្នកដឹងទេថា ក្នុងចំណោមសត្វពស់ទាំងអស់នោះ តើពស់ប្រភេទណាដែលឆ្លាតជាងគេបំផុត។

យោងតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅ Live Science ដែលបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបមួយចំនួនវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពនៃការចងចាំរបស់សត្វពស់ បានឱ្យដឹងថា ក្នុងចំណោមប្រភេទពស់ទាំងអស់ ពស់ដែលមានខួរក្បាលល្អជាងគេបំផុតនោះគឺពស់វែក។ មិនថាជាពស់វែកក្របី ពស់វែកដំបូក និងពស់វែករនៀមនោះទេ ឱ្យតែជាពស់វែងសុទ្ធតែជាប្រភេទសត្វដែលគ្រោះថ្នាក់ ដោយសារពួកវាមានភាពរហ័សរហួន ចូលចិត្តវាយប្រហារសត្រូវពីក្រោយខ្នង និងជាសត្វមានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងចំណោមពស់ដទៃ។

ពស់វែក ត្រូវបានគេរកឃើញភាគច្រើននៅទូទាំងទ្វីបអាស៊ីតែម្តង ពីឥណ្ឌា និងចិន រហូតដល់ហ្វីលីពីន និងកោះសាន់ដា។ ពស់នេះមិនអាចរស់នៅអង់តាក់ទិកបានទេ ដោយសារអាកាសធាតុត្រជាក់។ ពួកវាស្ថិតក្នុងចំណោមពស់ដែលមានពិសខ្លាំងបំផុត និងមានពិស neurotoxic។

មូលហេតុដែលពស់វែកត្រូវបានគេចាត់ទុកថា ជាសត្វពស់ដែលមានភាពឆ្លាតវៃបំផុត គឺដោយសារតែសមត្ថភាពក្នុងការចងចាំអ្វីៗដែលនៅជុំវិញខ្លួនវា សូម្បីតែអ្នកមើលថែ និយាយឱ្យចំទៅគឺពួកវាឆាប់ចាំ ឆាប់ស្គាល់ និងមានលក្ខណៈពិសេសជាច្រើនដែលអាចជួយឱ្យវារស់រានមានជីវិត និងសម្របខ្លួនទៅនឹងបរិស្ថានបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ។

លើសពីនេះពួកវាក៏មានភាពឆ្លាតវៃក្នុងការលាក់ខ្លួនពីសត្រូវយ៉ាងរហ័ស មានសមត្ថភាពបន្លំជាមួយបរិស្ថាន ដើម្បីការពារខ្លួន ក៏ដូចជារក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ រួមទាំងអាចចងចាំស្ថានភាពអនាគត ហើយអាចរៀនពីបទពិសោធន៍បានទៀតផង៕

ប្រទេសសិង្ហបុរី ៖ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា DBS Group Holdings Limited គឺជាធនាគារធំបំផុតនៅប្រទេសសិង្ហបុរី និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានគម្រោងកាត់បន្ថយបុគ្គលិកជាប់កិច្ចសន្យា និងបុគ្គលិកធ្វើការបណ្តោះអាសន្ន ចំនួន៤,០០០នាក់ ក្នុងរយៈពេល៣ឆ្នាំខាងមុខ ។ ធនាគារនេះនឹងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ធ្វើការងារជំនួសបុគ្គលិក ព្រមទាំងកែលម្អលទ្ធផលការងារដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ។

លោក Piyush Gupta នាយកធនាគារ DBS បាននិយាយមកកាន់សារព័ត៌មាន Bloomberg ថា ធនាគារនឹងកាត់បន្ថយបុគ្គលិកចំនួន៤,០០០នាក់ ឬស្មើ១០% ក្នុងចំណោមបុគ្គលិកសរុបចំនួន៤១,០០០នាក់ ដោយសារធនាគារបានយកបច្ចេកវិទ្យា AI មកប្រើប្រាស់កាន់តែច្រើនក្នុងការងារ ក៏ដូចជាកែលម្អលទ្ធផលការងារដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ។

លោក Gupta ដែលគ្រោងឈប់កាន់តំណែងជានាយកធនាគារ DBS នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ បន្តថា ការបញ្ឈប់បុគ្គលិកនេះ នឹងពុំប៉ះពាល់ដល់បុគ្គលិកពេញសិទ្ធិទេ ដោយសារធនាគារមានបុគ្គលិកជាប់កិច្ចសន្យា និងបុគ្គលិកធ្វើការបណ្តោះអាសន្ន ចាប់ពី៨,០០០នាក់ ទៅ៩,០០០នាក់ មានន័យថា ធនាគារនឹងកាត់បន្ថយបុគ្គលិកផ្នែកនេះរហូតដល់ពាក់កណ្តាល ។

សារព័ត៌មាន Bloomberg រាយការណ៍ថា ធនាគារនៅទូទាំងពិភពលោក នឹងកាត់បន្ថយុបុគ្គលិកប្រមាណ ២សែននាក់ ចាប់ពីរយៈពេល៣ឆ្នាំ ទៅ៥ឆ្នាំខាងមុខ ឬស្មើ៣% ដោយសារធនាគារទាំងនេះជ្រើសយកបច្ចេកវិទ្យា AI មកធ្វើការជំនួសមនុស្ស ។ ប៉ុន្តែនាយកធនានាគារនានាឱ្យដឹងថា ការប្រើប្រាស់មនុស្សយន្ត និងបច្ចេកវិទ្យា AI ធ្វើការជំនួសមនុស្ស គឺជាការកែលម្អលទ្ធផលការងារដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុនទាំងនេះនឹងពុំប្រើប្រាស់ AI ធ្វើការជំនួសមនុស្សទាំងស្រុងទេ ។

ការស្ទង់មតិរបស់ប្រធានបច្ចេកវិទ្យា និងព័ត៌មានក្នុងផ្នែកធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុបង្ហាញថា បច្ចេកវិទ្យា AI នឹងចូលមកជំនួសការងារការិយាល័យ និងការងារប្រតិបត្តិការ ហើយការងារផ្តល់សេវាកម្មអតិថិជន ក៏ប្រឈមនឹងការបាត់បង់ដោយសារបច្ចេកវិទ្យា AI ដែរ ដោយសារក្រុមហ៊ុននានាប្រើប្រាស់មនុស្សយន្តក្នុងការងារផ្តល់សេវាកម្មអតិថិជនជំនួសមនុស្ស ។

ភ្នាក់ងារគ្រប់គ្រងបច្ចេកវិទ្យា AI របស់ JPMorgan Chase & Co. បាននិយាយកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ ថា ការយកបច្ចេកវិទ្យា Generative AI មកប្រើប្រាស់របស់ធនាគារនានា នាពេលបច្ចុប្បន្ន គឺជាការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការងារ ៕