សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ ក្រុមការងារបម្រើលើយន្តហោះបានចាត់វិធានការបណ្ដេញស្រ្តីចំណាស់ម្នាក់ឲ្យចេញពីយន្តហោះ ដោយសារតែគាត់បានអុកឡុកនៅលើយន្តហោះប្រាប់ឲ្យគេចេញដំណើរឲ្យបានលឿនតាមចិត្តចង់ដោយមិនមានហេតុផលច្បាស់លាស់។

បើយោងតាមវីដេអូមួយដែលបានចែករំលែកយ៉ាងទូលំទូលាយពេញអ៊ីនធើណេតកាលពីថ្មីៗនេះ បានបង្ហាញពីហេតុការណ៍នៅលើយន្តហោះមួយ ដែលស្រ្តីជនជាតិប្រេស៊ីលវ័យចំណាស់ម្នាក់បានព្យាយាមចូលទៅក្នុងបន្ទប់បញ្ជាររបស់អ្នកបើកបរយន្តហោះ (Cockpit) ដើម្បីប្រាប់ឲ្យ Pilot ឆាប់ហោះហើរឲ្យលឿនៗព្រោះគាត់ប្រញាប់។

ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងកាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា នៅក្នុងជើងហោះហើរ American Airlines Flight AA950 ដែលនឹងហោះចេញពីទីក្រុង Sao Paulo ទៅកាន់ទីក្រុង New York។ ស្រ្តីចំណាស់ម្នាក់ដែលជាភ្ញៀវអង្គុយនៅកៅអីពិសេស (First Class) បានដើរទៅកាន់ទ្វាបន្ទប់បញ្ជារយន្តហោះ ហើយពេលនោះមានបុគ្គលិកបានចូលមកសួរនាំ និងរារាំងទៅកាន់គាត់ដោយព្យាយាមពន្យល់និងសុំឲ្យគាត់ស្ងប់ចិត្ត និងត្រឡប់ទៅកាន់កៅអីរបស់គាត់វិញ ប៉ុន្តែគាត់មិនស្ដាប់ឡើយ។

យោងតាមរបាយការណ៍ដែលទទួលបានពីអ្នកនៅលើយន្តហោះនោះបានឲ្យដឹងថា ៖ ស្រ្តីខាងលើនេះមានការខឹ..ងស..ម្បារនឹងដំណើរការយតយ៉ាវមុនពេលមានការហោះហើរ ដូច្នេះគាត់បានទាមទារសុំនិយាយជាមួយអ្នកបើកបរយន្តហោះផ្ទាល់ ដើម្បីស្នើសុំឲ្យគេហោះឡើងឆាប់ៗ ប៉ុន្តែសំណើរនោះត្រូវបានបដិសេដ និងបានធ្វើឲ្យគាត់ខឹ..ងស..ម្បារកាន់តែខ្លាំងឡើង។ បន្ទាប់មកក៏ដើរទៅកាន់បន្ទប់បញ្ជារនោះ ទើបមានការទាស់ទែងពាក្យសម្ដីជាមួយបុគ្គលិក និងឈានដល់មានការប្រទាញប្រទង់គ្នារហូតដល់អស់ទ្រាំខ្លាំង ខាងបុគ្គលិកយន្តហោះក៏បានចា..ប់គាត់ផ្ដួលហើយសង្កត់ឲ្យជាប់ទៅនឹងកម្រាលឥត្ឋតែម្ដងដើម្បីបញ្ចប់ការទាមទាររបស់គាត់។

ការហោះហើរនោះត្រូវបានគេពន្យាពេលជាង២ម៉ោងដើម្បីដោះស្រាយជាមួយស្រ្តីខាងលើ បន្ទាប់មកក្រុមការងារនៅទីនោះបានទាក់ទងទៅកាន់អាជ្ញាធរឲ្យមកជួយអន្តរគមន៍ និងនាំខ្លួនគាត់ចេញពីយន្តហោះ ដោយសារទង្វើរបស់គាត់បានរំខានដល់អ្នកដំណើរដទៃទៀតជាខ្លាំង។

បច្ចុប្បន្ន មិនទាន់មានការបញ្ជាក់ថា ស្រ្តីចំណាស់នេះអាចនឹងត្រូវក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ចោទប្រកាន់ ឬត្រូវបានហាមឃាត់ការធ្វើដំណើរឬអត់នៅឡើយទេ ប៉ុន្តែតាមច្បាប់អាកាសចរណ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិក គេអាចនឹងមានវិធានការដើម្បីបង្រ្កាបបទល្មើសដែលបង្ករផលរំខានដល់អ្នកដទៃបែបនេះ៕

ប្រទេសកាណាដា ៖ លោក Mark Carney មកពីគណបក្សសេរីនិយម បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីរបស់ប្រទេសកាណាដា ក្រោយពីលទ្ធផលការបោះឆ្នោតបឋមបង្ហាញថា គណបក្សសេរីនិយមរបស់លោកទទួលបានអាសនៈច្រើនជាងគេក្នុងសភាតំណាងរាស្ត្រ ។ ការឡើងកាន់តំណែងរបស់លោក គឺស្របពេលមានការដាក់សម្ពាធពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងតានតឹងរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ព្រមទាំងការចុះផ្សាយព័ត៌មានពីអាមេរិកស្នើឱ្យកាណាដា ធ្វើជារដ្ឋទី៥១ របស់ខ្លួន ។

ការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន CBC និង CTV News កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា លោក Mark Carney អាយុ៦០ឆ្នាំ ជាអតីតទេសាភិបាលធនាគារកណ្តាល និងមានបទពិសោធន៍ច្រើនផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែពុំធ្លាប់ប្រឡូកក្នុងនយោបាយពីមុន នឹងក្លាយជាមេដឹកនាំកាណាដា ជំនួសលោក Justin Trudeau ស្របពេលមានបញ្ហាប្រឈមទាំងក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស ។

គណបក្សសេរីនិយមដែលបានគ្រប់គ្រងកាណាដា ចំនួន៣អាណត្តិជាប់ៗគ្នា នឹងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលម្តងទៀត បើគណបក្សនេះអាចប្រមូលសំឡេងរហូតដល់១៧២អាសនៈ ក្នុងចំណោម៣៤៣អាសនៈ ។ ការបោះឆ្នោតកាលពីឆ្នាំ២០២១ គណបក្សសេរីនិយមទទួលបានអាសនៈត្រឹមតែ១៦០ ប៉ុណ្ណោះ និងត្រូវពឹងផ្អែកលើការគាំទ្រពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យថ្មី ដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ ។

លទ្ធផលការបោះឆ្នោតនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ បង្ហាញថា គណបក្សអភិរក្សនិយមរបស់លោក Pierre Poilievre ជាគូប្រជែងដ៏សំខាន់របស់លោក Mark Carney ទទួលបានអាសនៈ ប្រមាណ១៥១ ។ វាជាលទ្ធផលគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ដោយសារលទ្ធផលបោះឆ្នោតកាលពីខែកុម្ភៈ កន្លងមក គណបក្សសេរីនិយមទទួលបានសំឡេងតិច ។

ក្នុងសុន្ទរកថាចុងក្រោយមុនពេលបោះឆ្នោត លោក Mark Carney បានបង្ហាញគោលជំហរច្បាស់លាស់ចំពោះការធ្វើពាណិជ្ជកម្មរបស់លោក Trump ដោយលោកថ្លែងថា ៖ «គួរឱ្យសោកសៅណាស់ ដែលទំនាក់ទំនងដ៏យូរអង្វែងរវាងកាណាដា និងអាមេរិកឈានដល់ទីបញ្ចប់ ហើយភាពជាអ្នកដឹកនាំសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាមេរិក ក៏បញ្ចប់ដូចគ្នា ។ អាមេរិកគ្មានថ្ងៃគ្រប់គ្រងកាណាដា ទេ» ។

លោកបន្តថា កាណាដាប្រឆាំងនឹងការកំណត់ពន្ធទំនិញរបស់អាមេរិកដោយប្រើប្រាស់វិធានការពន្ទរបស់ខ្លួន ហើយវានឹងប៉ះពាល់អាមេរិក ។ យើងនឹងព្យាយាមកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់ពលរដ្ឋកាណាដាឱ្យបានតិចបំផុត ។ ការបោះឆ្នោតលើកនេះ គឺមានពលរដ្ឋកាណាដាចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតជិត២៩លាននាក់ និងពលរដ្ឋ៧លាន៣សែននាក់ បានចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតមុនការកំណត់ ។

ចំណែកលោក Trump បាននិយាយបែបចំអកថា បើកាណាដាយល់ព្រមធ្វើជារដ្ឋទី៥១ របស់អាមេរិកជាផ្លូវការ គឺនឹងគ្មានការបែងចែកព្រំដែនទៀតទេ ហើយកាណាដានឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងច្រើនមហាសាល ។

លោក Mark Carney ឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកាណាដា ក្រោយពីលទ្ធផលបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា បញ្ជាក់ថា គណបក្សសេរីនិយមរបស់លោកបានឈ្នះឆ្នោតអាណត្តិទី៤ និងទទួលបានសំឡេងជាង៨លាន៣សែនសំឡេង ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីនឹងព្យាយាមបង្កើតឯករាជ្យឱ្យកាណាដា និងធ្វើជាតំណាងឱ្យពលរដ្ឋគ្រប់រូប រួមទាំងប្រឆាំងលោក Trump ពីព្រោះសម្ព័ន្ពភាពចាស់រវាងកាណាដា និងអាមេរិក បញ្ចប់ហើយ ៕

កាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ មានការចែករំលែកនូវរូបភាព ក៏ដូចជាវីដេអូជាច្រើនអំពីភ្លៀងធ្លាក់ នៅតាមបណ្ដារខេត្តមួយចំនួនដូចជានៅខេត្តសៀមរាប ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងនៅតាមតំបន់ខ្លះទៀតថាមានលាយលំជាមួយដុំទឹកកកតូចៗ។

តាមពិតករណីធ្លាក់ភ្លៀងមានលាយទឹកកកនេះមិនមែនទើបកើតមានដំបូងនៅប្រទេសកម្ពុជាយើងឡើយ។ តាមការកត់សម្គាល់វាធ្លាប់បានកើតឡើងកាលពីឆ្នាំមុនៗកន្លងមកច្រើនដងរួចមកហើយ តែធ្លាក់តែក្នុងតំបន់មួយចំនួន និងធ្លាក់តិចតួចប៉ុណ្ណោះ។

ពេលឃើញមានការធ្លាក់ទឺកកកមកជាមួយទឹកភ្លៀងបែបនេះ បាននាំឲ្យមានការគិតខុសៗគ្នាជាច្រើន ដោយអ្នកខ្លះយល់ថាវាជារឿងចម្លែក និងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភពីលក្ខណៈប្រែប្រួលនៃអាកាសធាតុ រីឯអ្នកខ្លះទៀតយល់ថា វាមិនមែនជារឿងធំដុំដែលគួរឲ្យព្រួយបារម្ភឡើយ។ ដូច្នេះតើការភ្លៀងដែលមានលាយដុំទឹកកកនេះជារឿងល្អ ឬមិនល្អ? ហើយតើយើងគួរមានការប្រុ.ងប្រយ័..ត្នដែរ ឬទេ?

បើយោងតាមក្រសួងធនធានទឹក និងឧត្តុនិយមធ្លាប់បានបញ្ជាក់កន្លងមកបានឲ្យដឹងថា ៖ «ភ្លៀងលាយឡំជាមួយនឹងការធ្លាក់ដុំទឹកកកនេះ កើតឡើងដោយសារ កម្រិតសីតុណ្ហភាពអតិបរមា ក្នុងបរិយាកាសបានថយចុះយ៉ាងគំហុក។ មួយវិញទៀត ខ្យល់បក់បោកបញ្ច្រាសទិស មានល្បឿនលឿនខ្លាំង ធ្វើឲ្យធូលី និងសារធាតុមួយចំនួនប៉ើងឡើងទៅក្នុងបរិយាកាស ហើយខ្យល់នេះ ក៏នាំយកនូវម៉ាសខ្យល់ត្រជាក់ មកកាន់បរិយាកាសលើផ្ទៃដី ជម្រុញឲ្យមានអុកស៊ីតកម្មរហ័ស ទៅអុកស៊ីតករក្នុងបរិយាកាស បង្កឲ្យចំហាយទឹក និងសមាសធាតុចម្រុះខ្យល់ត្រជាក់ ងាយកកជាដុំទឹកកក និងធ្លាក់មកកាន់ផែនដីភ្លាម»។

គួរបញ្ជាក់ថា ដុំទឹកកក ដែលធ្លាក់ចុះមកនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់នេះហៅថា “Hailstone” វាក៏កើតមាននៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួនដែលគ្មានរដូវធ្លាក់ទឹកកកផ្សេងទៀតផងដែរ។ តាមពិតវាក៏ផ្ដល់ផលប៉ះពាល់ផងដែរ គ្រាន់តែមិនមែនជារឿងគួរឲ្យព្រួយបារម្ភខ្លាំងឡើយ។ ផលប៉ះពាល់ដែលវាអាចបង្ករឡើង គឺតាមរយៈការធ្លាក់ចុះមកជាដុំបែបនេះ នៅតាមតំបន់មួយចំនួនអាចធ្វើឲ្យខូចខាតដំណាំរបស់កសិករ។ មួយវិញទៀតប្រសិនបើមានទំហំគួសមនោះ វាអាចនឹងបង្ករការឈឺចាប់ពេលធ្លាក់មកប៉ះមនុស្ស កំពិតដំបូល ឬបែ..កកញ្ចក់រថយន្ត ឬផ្ទាំងសឡាជាដើម។

សរុបមកភ្លៀងធ្លាក់លាយទឹកកកមិនមែនជាសញ្ញាគ្រោះថ្នា..ក់ឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកត្រូវចេះមានការប្រុងប្រយ័..ត្នក្នុងការការពារខ្លួន។ លើសពីនេះ ក្រសួងធនធានទឹក ក៏ធ្លាប់បានធ្វើការណែរនាំ និងហាមប្រាមពលរដ្ឋទាំងអស់ ដែលបានឃើញ ឬជួបប្រទះដុំទឹកកក “Hailstone’ នេះនៅពេលភ្លៀងធ្លាក់ ពុំគួរយកដុំទឹកកកនេះទៅបរិភោគឡើយ ព្រោះវាអាចបង្កឲ្យមានការប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ដោយសារនៅក្នុងទឹកភ្លៀង ក៏មានកម្រិតជាតិអាស៊ីតខ្ពស់ផងដែរ៕

បរទេស ៖ នាយកប្រតិបត្តិ OpenAI បាននិយាយថា ៖ ការនិយាយពាក្យគួសមទៅកាន់Chatbot នៅពេលអ្នកប្រើប្រាស់មុខងារAI នេះដើម្បីស្វែងរកព័ត៌មានណាមួយដោយ “Please” និង “Thank you” នោះគឺជាការបន្ថែមការងារទៅឲ្យ AI ហើយក្រុមហ៊ុនត្រូវចំណាយប្រាក់ជាច្រើនដើម្បីគ្រប់គ្រងវា។

ស្ដាប់បានបន្តិចអ្នកប្រាកដជាឆ្ងល់ហើយថាតើវាជាការបន្ថែមការងារឲ្យAIដូចម្ដេច? និងនាំឲ្យខាតបង់លុយរបស់ក្រុមហ៊ុនដោយរបៀបណា?

លោក Sam Altman នាយកប្រតិបត្តិ OpenAI និងមហាសេដ្ឋីបច្ចេកវិទ្យា បាននិយាយនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយថា ៖ ក្រុមហ៊ុន OpenAI តែងតែចំណាយថវិការរាប់សិបលានដុល្លាលើអគ្គិសនី ដើម្បីផ្ដល់ថាមពលដល់ម៉ាស៊ីនមេដែលនៅពីក្រោយការសន្ទនារវាងអ្នក និងChatbot។ មជ្ឈមណ្ឌលកំព្យូទ័រដែលជាម៉ាស៊ីនមេនេះ មិនគ្រាន់តែដំណើរការដោយចរន្តអគ្គិសនីនោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ត្រូវការស្ថិតនៅក្នុងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ផងដែរ។ ដូចនេះប្រសិនអ្នកនិយាយជាមួយវាកាន់តែច្រើនម៉ាស៊ីនរបស់វាដំណើរការកាន់តខ្លាំង ហើយពាក្យថា “please” បានន័យថា “សូម” និងពាក្យ “Thank you” ដែលបានន័យថា “អរគុណ” គឺប្រៀបដូចជាការបន្ថែមByte ទៅលើទិន្នន័យមានស្រាប់របស់វា ដើម្បីឲ្យវាចាប់ការគួសមនោះ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្ដី នាយកប្រតិបត្តិរបស់ OpenAI បានបញ្ជាក់ថា ៖ វាមិនមែនជាបញ្ហានោះទេ។ លោកគិតថា បើទោះបីជាAI មិនមែនជាមនុស្សនិងមិនត្រូវការការគួសមក៏ដោយ ប៉ុន្តែការសន្ទនាជាមួយវាដោយមានលាយបញ្ចូលពាក្យថា “please” ឬ “thank you” ជាដើមនេះ នឹងផ្ដល់ឲ្យការសន្ទនារបស់យើងជាមួយវាកាន់តែមានភាពធម្មជាតិ និងរស់រវើក។ ដូចនេះលោកលើកទឹកចិត្តឲ្យមានការនិយាយល្អៗបែបនេះបន្តទៀត។

ដោយឡែក ក៏មានការមនុស្សមួយចំនួន នៅលើប្រព័ន្ធអ៊ិនធើណេត បាននិយាយលេងសើចជុំវិញប្រធានបទខាងលើនេះថា ៖ តាមពិតពួកគេ និយាយពាក្យគួសមទាំងទៅកាន់AI គឺជាការការពារខ្លួនទុកមុន ព្រោះថាបើថ្ងៃអនាគត បច្ចេកវិទ្យាAIគ្របដណ្ដប់ពិភពលោកទៅ AI អាចនឹងលើកលែងចំពោះមនុស្សល្អដែលធ្លាប់គួសមជាមួយវាក៏ថាបាន៕

ទីក្រុងម៉ូស្គូ ៖ នេះជាដំណឹងល្អមួយសម្រាប់ប្រជាជនអ៊ុយក្រែន និងអ្នកស្រលាញ់សន្តិភាពទាំងអស់ ដោយលោក វ្លាឌីមៀរ ពូទីន បានប្រកាសជាឯកតោភាគីថា រុស្ស៊ីនឹងទម្លាក់សព្វាវុធឈប់បា..ញ់អ៊ុយក្រែនរយៈពេល ៧២ម៉ោង ពោលគឺចាប់ពីថ្ងៃទី ៨ ដល់ទី ១០ ខែឧសភា ដើម្បីអបអរសាទរគម្រប់ខួប ៨០ឆ្នាំនៃការទទួលបានជ័យជំនះរបស់សហភាពសូវៀតលើសង្រ្គាមលោកលើកទី២ ប៉ុន្តែបែរជាអ៊ុយក្រែនមិនយល់ស្រប។

នៅថ្ងៃទី ២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៥ វិមានក្រឹមឡាំងនៃប្រទេសរុស្ស៊ីបាននិយាយថា ៖ បទឈប់បាញ់ដែលត្រូវបានបញ្ជាដោយ “ហេតុផលមនុស្សធម៌” នឹងដំណើរការចាប់ពីដើមថ្ងៃទី 8 ខែឧសភា ដល់ថ្ងៃទី 10 ខែឧសភា ដើម្បីរំលឹកដល់ការបរាជ័យរបស់ទីក្រុងមូស្គូលើពួកណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងឆ្នាំ 1945 ដែលជាថ្ងៃបុណ្យសាសនាដ៏ធំបំផុតរបស់រុស្ស៊ី។ រដ្ឋាភិបាលក្រិមលាំងក៏បានអំពាវនាវឲ្យអ៊ុយក្រែនគោរពការផ្អាកប្រយុទ្ធនេះ និងបានព្រមានថា ៖ ប្រសិនបើមានការបំពានលបបា..ញ់ប្រហារ នោះរុស្ស៊ីនឹងឆ្លើយតបវិញដោយធម៌ក្ដៅមិនខាន។

រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ុយក្រែន លោក Andrii Sybiha បានឆ្លើយតបនឹងសេចក្ដីប្រកាសខាងលើទាំងមិនយល់ស្របថា៖ “ហេតុអ្វីត្រូវរង់ចាំដល់ថ្ងៃទី 8 ឧសភា ទាំងដែលយើងអាចបញ្ឈប់ការបា..ញ់ប្រហារពេលណាក៏បាននោះ? បើរុស្ស៊ីពិតជាចង់បានសន្តិភាព ត្រូវតែបញ្ឈប់ការបា..ញ់ប្រហារជាបន្ទាន់ក្នុងពេលនេះ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថាទីក្រុង Kyiv បានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់ “បទឈប់បាញ់ដ៏យូរអង្វែង គួរឱ្យទុកចិត្ត និងពេញលេញ” យ៉ាងហោចណាស់ 30 ថ្ងៃពេញ។

ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន លោក វ៉ូឡូដីមៀរ សេលេនស្គី បានរិះគន់ពីការផ្អាកប្រយុទ្ធរយៈពេលខ្លីនេះ ដោយលើកឡើងថា ៖ ជីវិតមនុស្សមានតម្លៃខ្ពស់ជាងព្រឹត្តិការណ៍អបអរសាទរគម្រប់ខួបនេះទៅទៀត។ លោក សេលេនស្គី ក៏បានអំពាវនាវឲ្យមានការផ្អាកប្រយុទ្ធពេញលេញ និងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ហោចណាស់ឲ្យបាន ៣០ថ្ងៃ

កន្លងមក ខាងរុស្ស៊ីធ្លាប់ប្រកាសពីការផ្អាកការបា..ញ់ប្រហាររយៈពេល ៣០ម៉ោងដើម្បីប្រារព្ធពិធីបុណ្យ អ៊ីស្ទឹ ម្ដងរួចមកហើយ។ ប្រជាជនអ៊ុយក្រែនរីករាយនឹងដំណងនេះណាស់ ប៉ុន្តែក្រោយមក ក្នុងអំឡុងពេលប្រកាសថាផ្អាកនោះ រុស្ស៊ីនៅតែធ្វើការវា..យប្រហារបន្ដដដែល និងលើសពីនេះ រុស្ស៊ីថែមទាំងបានចោទប្រកាន់អ៊ុយក្រែនថាមិនបានបញ្ឈប់ការបា..ញ់ប្រហាររបស់ខ្លួនទៅវិញ។

ការអនុវត្តផ្ទុយពីសេចក្ដីប្រកាសរបស់ប្រទេសរុស្ស៊ីនៅពេលនោះ បាននាំឲ្យមានការហួសចិត្តពីសំណាក់ពលរដ្ឋអ៊ុយក្រែន ហើយពួកគេបានចំអកចំពោះទង្វើរបស់លោក ពូទីន ដោយនិយាយថា ៖ មិនមានពាក្យសម្ដីណាមួយរបស់លោកពូទីន ដែលអាចជឿទយកចិត្ត និងយកជាការបានឡើយ។

យ៉ាងណាមិញ ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនលោក សេលេនស្គី ចង់បានការឈប់បា..ញ់ដែលយូរជាងនេះ។ សំណើនេះធ្លាប់បានបញ្ជូនដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ុន្តែត្រូវរុស្ស៊ីច្រានចោលម្ដងជាពីរដង ហើយរុស្ស៊ីបានដាក់លក្ខខណ្ឌជាច្រើនត្រឡប់ទៅវិញ។ កាលពីពេលជួបគ្នាម្សិលមិញនៅពេលទៅចូលរួមគោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធសម្ដេចសង្ឃ លោកត្រាំ លោកម៉ាក្រុង និងលោកហ្សេឡិនស្គីបានឯកភាពគ្នាថានឹងខិតខំរៀបចំសំណើឈប់បាញ់ដ៏ហ្មត់ចត់មួយនៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ បណ្តាខេត្តជាច្រើនរបស់ថៃបានរងឥទ្ធិពលព្យុះរដូវក្តៅ ជាពិសេស ខេត្តភាគខាងជើង ភាគឦសាន មានដើមឈើ និងបង្គោលភ្លើងបាក់រលំបណ្តាលឱ្យដាច់ចរន្តអគ្គិសនីដោយសារខ្យល់បក់ខ្លាំង ។ តំបន់រងគ្រោះខ្លាំងបំផុត គឺនៅបរិវេណផ្សារសាយលុមចយ ក្នុងស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ជាប់ព្រំដែនប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានលិចទឹកដោយសារទឹកទន្លេសាយកើនឡើងខ្ពស់ ក្រោយពីមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Thairath កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ ឱ្យដឹងថា ក្រោយពីភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងខ្លាំងនៅរដ្ឋឆាន ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា បានធ្វើឱ្យទឹកទន្លេសាយ ក្នុងស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ជាប់ព្រំដែនខេត្តថាឃីឡិច ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា កើនឡើងខ្ពស់យ៉ាងឆាប់រហ័សត្រឹមរយៈពេលកន្លះថ្ងៃ ។ ពលរដ្ឋថៃ និងអាជីវករលក់ដូរទំនិញក្នុងផ្សារសាយលុមចយ បានប្រមូលរបស់របរទុកនៅទីខ្ពស់ ដោយសារបារម្ភថា នឹងមានទឹកជំនន់ខ្លាំងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិដូចកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ។

ទឹកបានលិចមកដល់បរិវេណមុខ និងក្នុងផ្សារសាយលុមចយ ព្រមទាំងហូរលិចផ្លូវក្រោមស្ពានមិត្តភាពថៃ-មីយ៉ាន់ម៉ា ឆ្លងកាត់ទន្លេសាយ ទី១ ក៏ដូចជាលិចទីប្រជុំជនជាច្រើនក្នុងខេត្តឈៀងរ៉ៃ ។ រីឯខេត្តថាឃីឡិច ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ទឹកបានហូរលិចចំណតរថយន្ត និងហូរចូលក្រោមស្ពានមកកាន់ផ្សារថាឡ ។ ពលរដ្ឋថៃ និងអាជីវករលក់ដូរនៅព្រំដែនជាប់មីយ៉ាន់ម៉ា បានប្រមូលរបស់របរទុកនៅទីខ្ពស់ជាបន្ទាន់ ដោយសារបារម្ភថា ទឹកជំនន់នឹងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនដូចពេលកន្លងមក ។

ទោះជាទឹកលិចពុំជ្រៅក្តី ប៉ុន្តែនៅតំបន់ខ្លះមានភ្លៀងធ្លាក់ជាបន្តបន្ទាប់ ព្រមទាំងមានស្មៅ និងកំណាត់ឈើជាច្រើនអណ្តែតពេញទន្លេសាយ ។ កងទ័ពបានប្រមូលកម្លាំងមកធ្វើទំនប់ការពារទឹកនៅតាមបណ្តោយទន្លេសាយ ស្មើចម្ងាយ៣គីឡូម៉ែត្រ គឺចាប់ពីទីប្រជុំជនហួហ្វាយ រហូតដល់ស្ពានឆ្លងទន្លេសាយ ទី២ ។ កន្លងមក អាជ្ញាធរបានបែងចែកតំបន់ជីកប្រឡាយនៅព្រំដែនជាមួយមីយ៉ាន់ម៉ា ប៉ុន្តែដោយសារមីយ៉ាន់ម៉ាពុំទាន់ជីកប្រឡាយ ទើបធ្វើឱ្យទឹកជំនន់លិចស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ ។

លោក វ៉ារ៉ាយុទ្ធ ខុមប៊ុន ចៅហ្វាយស្រុកមេសាយ ខេត្តឈៀងរ៉ៃ និយាយថា ទឹកជំនន់លើកនេះ ដោយសារអាជ្ញាធរសាងសង់ទំនប់នៅបរិវេណទន្លេសាយពុំទាន់រួចរាល់ គឺទំនប់នេះសម្រាប់ការពារទឹកហូរនៅរដូវវស្សា ។ អាជ្ញាធរបានយកបាវខ្សាច់ចេញដើម្បីសាងសង់ទំនប់ ទើបពេលធ្លាក់ភ្លៀងខ្លាំងធ្វើឱ្យទឹកហូរលិចកន្លែងលក់ដូរ និងទីប្រជុំជនដែលគ្មានបាវខ្សាច់ការពារ ។ កងទ័ពបានយកបាវខ្សាច់មកដាក់តាមចំណុចចាស់ឡើងវិញដើម្បីការពារទឹកហូរ ហើយនៅរសៀលថ្ងៃដដែល (ថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា) កម្រិតទឹកចាប់ផ្តើមស្រកចុះហើយ ៕

វៀតណាម ៖ ប្រទេសវៀតណាមកំពុងរៀបចំផែនការដាក់ភាសាអង់គ្លេសធ្វើជាភាសាទី២របស់ជាតិ សម្រាប់បង្រៀនដល់សិស្សនិស្សិតទូទៅគ្រប់កម្រិតចាប់ពីឆ្នាំ 2035 ហើយនឹងបន្តការអនុវត្តពេញលេញ រហូតដល់ឆ្នាំ 2045។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេស ផែនការនេះដែលត្រូវបានប្រកាសជាលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី 7 ខែមីនា ដោយក្រសួងអប់រំ និងបណ្តុះបណ្តាលប្រទេសវៀតណាម (MoET) មានគោលបំណងបញ្ចូលភាសាអង់គ្លេសជាភាសាសំខាន់សម្រាប់ការបង្រៀន និងសម្រាប់ទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃនៅក្នុងសាលារៀនទូទាំងប្រទេស ខណៈដែលភាសាវៀតណាមនៅតែជាភាសាផ្លូវការ។

អនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ និងបណ្តុះបណ្តាល លោក Pham Ngoc Thuong បានជំរុញឱ្យតាមសាកលវិទ្យាល័យ និងគ្រឹះស្ថានបណ្តុះបណ្តាលគ្រូត្រូវពង្រឹងបុគ្គលិក បង្កើនសម្ភារៈបរិក្ខារឱ្យមានគ្រប់គ្រាន់ និងបង្កើតកម្មវិធីសិក្សាដែលពាក់ព័ន្ធឱ្យបានសកម្ម ដើម្បីគាំទ្រដល់ការអនុវត្តផែនការនេះ។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យមានការរួបរួមគ្នាកាន់តែជិតស្និតជាមួយមន្ទីរអប់រំក្នុងស្រុក ដើម្បីរៀបចំការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូទៅនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែង។

ដល់ឆ្នាំ 2035 គ្រប់សាលាមត្តេយ្យសិក្សានឹងត្រូវបានបំពាក់ដោយគ្រឿងបរិក្ខាទំនើបៗ ដើម្បីបង្រៀនភាសាអង់គ្លេសដល់កុមារដែលមានអាយុពី 3 ដល់ 5 ឆ្នាំឡើងទៅ។ សម្រាប់កម្រិតបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា សិស្ស 100 ភាគរយរាប់ចាប់ពីថ្នាក់ទី 1-12 នឹងសិក្សាភាសាអង់គ្លេសក្រោមកម្រិតបីដំបូងនៃកម្មវិធីនៅឆ្នាំ 2035 ខណៈកម្រិតខ្ពស់ចាប់ពី 4 ដល់ 6 កម្រិតទៀត នឹងត្រូវបានណែនាំឱ្យដាក់បង្រៀនបន្ថែម។ នៅកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ ស្ថាប័នទាំងអស់នឹងទទួលយកភាសាអង់គ្លេសជាភាសាទីពីរ ដោយអនុវត្តលើកម្រិតជំនាញខ្ពស់។

ចាប់ពីថ្ងៃទី 23 ដល់ថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ទីក្រុងហូជីមិញបានធ្វើតេស្តតាមអ៊ីនធឺណិតដើម្បីវាយតម្លៃជំនាញភាសាអង់គ្លេសរបស់គ្រូបង្រៀនសាលារដ្ឋចំនួន 47,000 នាក់ ដោយប្រើស្តង់ដារ Common European Framework of Reference for Languages (CEFR)។ សម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៃផែនការនេះ នឹងទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីរដ្ឋាភិបាល និងមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអ្នកជំនាញផ្នែកភាសា។

អនុរដ្ឋមន្ត្រី លោក Thuong ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃភាសាអង់គ្លេសក្នុងការបើកដំណើរការសមាហរណកម្មកាន់តែស៊ីជម្រៅរបស់វៀតណាមទៅក្នុងសហគមន៍ពិភពលោក ដោយបានលើកឡើងពីតួនាទីនៃការផ្លាស់ប្តូរឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងការផ្សារភ្ជាប់គម្លាតក្នុងតំបន់ និងកាត់បន្ថយតម្រូវការសម្រាប់កម្លាំងពលកម្មដ៏ធំនៅក្នុងវិស័យអប់រំ។ ហើយគោលដៅចុងក្រោយនៃគម្រោងនេះគឺដើម្បីបង្កើនជំនាញភាសាអង់គ្លេសនៅទូទាំងប្រទេស ពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងកម្លាំងពលកម្មរបស់វៀតណាម និងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេស និងសមាហរណកម្មសកល៕