ប្រទេសថៃ ៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ច្បាប់ទី២ ពុំទទួលស្គាល់អំណាចយុត្តាធិការរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ពាក់ព័ន្ធនឹងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ហើយថៃនៅតែប្រកាន់គោលជំហរដដែលថា នឹងចរចាទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជាតាមរយៈកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ពីព្រោះថៃពុំចង់ឃើញការខាតបង់ ។

កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ លោក Jirayu Houngsub អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិយាយថា រដ្ឋាភិបាលថៃបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ច្បាប់ទី២ ដែលមានខ្លឹមសារថា តាំងពីមានការប៉ះទង្គិចនៅបរិវេណព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅខេត្តឧប៊ុនរ៉ាជថានី កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា កន្លងមក ប្រទេសទាំងពីរបានពិភាក្សា និងព្រមព្រៀងប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា រួមមាន ៖ គណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC), គណៈកម្មការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) និងគណៈកម្មការព្រំដែនតំបន់ (RBC) ដោយផ្អែកលើទំនាក់ទំនងល្អកម្ពុជា-ថៃ ក្រោយការពិភាក្សារវាងមេបញ្ជាការកងទ័ពប្រទេសទាំងពីរកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ។

លោក Jirayu បន្តថា កម្ពុជាតាំងចិត្តដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) នោះ គឺប្រទេសថៃប្រកាសពុំទទួលស្គាល់អំណាចយុត្តាធិការរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) តាំងពីឆ្នាំ១៩៦០ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ពីព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានយន្តការទ្វេភាគីដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនរួចហើយ ដែលកម្ពុជា-ថៃបានព្រមព្រៀងគ្នាតាំងពីដំបូង ។ ចំណុចសំខាន់ គឺភាគីទាំងពីរត្រូវដោះស្រាយបញ្ហានៅតំបន់ជម្លោះតែប៉ុណ្ណោះ និងពុំពង្រីកបញ្ហាបន្ថែមនាំឱ្យកាន់តែស្មុគស្មាញខ្លាំង ។

ប្រទេសថៃពុំចង់ឃើញភាគីណាមួយបាត់បង់ ហើយកម្ពុជា និងថៃមានយន្តការព្រំដែនរួចហើយ ជាពិសេស យន្តការគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ក្នុងរយៈពេល២៦ឆ្នាំកន្លងមក ដែលបានអនុវត្តក្នុងតំបន់ជាច្រើន ដូចជា ៖ ករណីស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ថៃ (ស្ថិតនៅភូមិណងអៀន ឃុំថាខាម ស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ ជាប់ភូមិស្ទឹងបត់ ឃុំប៉ោយប៉ែត ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានការសាងសង់ស្ពានព្រំដែនថ្មីកម្ពុជា-ថៃ នៅច្រកព្រំដែនបានផាកកាត ខេត្តចាន់បុរី ជាប់ខេត្តប៉ៃលិន ។

ប្រទេសថៃត្រៀមខ្លួនចូលរួមកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា នេះ ហើយថៃរំពឹងថា កម្ពុជានឹងបង្ហាញបំណងដូចគ្នាក្នុងការសហការជាមួយថៃ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នារបស់ប្រទេសទាំងពីរលើសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ៕

ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៤ តែមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ សហភាពអឺរ៉ុបបានចេញ លិខិតព្រមានលើសុវត្ថិភាពចំណីអាហារដែលនាំចូលដោយប្រទេសវៀតណាមដល់ទៅ ១៣០ដង។ ការព្រមានទាំងនោះ ត្រូវបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីគេពិនិត្យឃើញថា មានសារធាតុគីមីលើសកម្រិតនៅក្នុងបន្លែជាច្រើនប្រភេទរបស់វៀតណាម។ នេះបើយោងតាមគេហទំព័រ Fresh Plaza ជាគេហទំព័រព័តឥមានស្ដីពីផលិតផលកសិកម្មមានទីតាំងនៅប្រទេសហូឡង់។

សារធាតុគីមី ភាគច្រើនគឺប្រភេទថ្នាំសម្លា.ប់សត្វល្អិត Cypermethrin , ថ្នាំកម្ចាត់ផ្សិត និងសារធាតុមួយចំនួនទៀត ត្រូវបានហាមឃា.តដោយសហភាពអឺរ៉ុប ព្រោះសារធាតុទាំងនោះអាចបង្កឲ្យកើតមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងររួមមាន ខូចថ្លើម ប៉ះពាល់ដល់សរសៃប្រសាទ អម៉ូន និងខូចតម្រងនោម។ ក្រៅពីនាំចូលមកកាន់សហភាពអឺរ៉ុប បន្លែទាំងអស់នោះ ត្រូវបានគេដឹងថា ក៏បានចែកចាយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីផងដែរ។

គេហទំព័រ Fresh Plaza បានបង្ហាញថា បន្លែដែលមានផ្ទុកនូវសារធាតុគីមីគ្រោះថ្នា.ក់ដែលនាំចូលដោយវៀតណាមមានដូចជា ត្រកួន ម្ទេស ស្ពៃខៀវ ជីវ៉ាន់ស៊ុយ និងបន្លែបែតងមួយចំនួនទៀត ត្រូវបានគេពិនិត្យឃើញថាមានលើសកម្រិតសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកបរិភោគ។

ការសិក្សាលើតំបន់ភាគកណ្ដាលរបស់វៀតណាម កាលពីឆ្នាំ2022 បានរកឃើញថាជាង 80% នៃសំណាកបន្លែចំនួនជាង 290 ប្រភេទ មានផ្ទុកនូវសារធាតុថ្នាំសម្លា.ប់សត្វល្អិត ហើយមានបន្លែចំនួន 23% មានផ្ទុកនូវសារធាតុនេះលើសកម្រិតពីអតិបរមាស្តង់ដាសុវត្ថិភាពដែលសហភាពអឺរ៉ុបបានកំណត់។ ដោយឡែក តំបន់ដីសណ្ដរនៅតាមបណ្ដោយទន្លេមេគង្គបានបង្ហាញថា 59% នៃគំរូបន្លែចំនួន180 ប្រភេទមានសំណុលថ្នាំ លើសកម្រិតកំណត់ដូចគ្នា។

ការសិក្សាមួយផ្នែកទៀតបានបង្ហាញថា កសិករវៀតណាមដែលបានស្ទង់មតិទាំងអស់ មានតែ20% ប៉ុណ្ណោះដែលមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីលើដំណាំ និង យល់ដឹងអំពីហានិភ័យដែលអាចបង្ករឡើងដោយសារធាតុគីមីទាំងនេះ។ ការសិក្សាដដែលនេះបានបញ្ជាក់ផងដែរថា ការប្រើបប្រាស់សារធាតុគីមីទាំងនេះមិនត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសពស្ថិតនៅក្នុងរដូវវស្សា នាំឲ្យសារធាតុគីមីក្នុងដំណាំ ឬបន្លែមានកាន់តែខ្ពស់។

គួរជម្រាបថាក្រៅពីបន្លែ ផ្លែឈើមួយចំនួនរបស់វៀតណាមរួមមាន ផ្លែទុរេន ស្រកានាគ និងសាវម៉ៅក៏មានការព្រមាន ថាមានផ្ទុកនូវសារធាតុគីមី ដូចជា BY2 និងCadmium ផងដែរ។ សារធាតុ BY2 អាចនាំឲ្យកើតមានជំងឺមហារីក រីឯCadmium នាំឲ្យខួចតម្រងនោម និងប៉ះពាល់ដល់ឆ្អឹង។ បន្ថែមពីនេះ អាហារកែច្នៃមួយចំនួន រួមមាន មីកញ្ចប់ បន្លែ ឬផ្លែឈើសម្ងួត និងម្សៅគ្រឿងទេស ត្រូវបានគេរកឃើញថា មានផ្ទុកសារធាតុបន្ថែមរសជាតិច្រើនលើសលប់ រួមទាំងសារធាតុថ្នាំ Antibiotics ផងដែរ៕

រាជធានីភ្នំពេញ ៖ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោក Phumtham Wechayachai នៅរសៀលថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ បានមកជួបចរចារជាមួយ នាយឧត្ដមសេនីយ៍ ទៀ សីហា ប្រមុខការពារជាតិកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងរកការបន្ធូរបន្ធយភាពតានតឹងចំពោះស្ថានភាពព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរ ដោយស្នើសុំឲ្យកម្ពុជាដកកម្លាំងទ័ព ចេញពីទីតាំងឈរជើងនៅតំបន់មុំបីដែលប្រយុទ្ធគ្នាកាលពីថ្ងៃទី ២៨ ឧសភាកន្លងទៅ ប៉ុន្តែត្រូវបានលោក ទៀ សីហា បដិសេធភ្លាមៗ។

កិច្ចជួបពិភាក្សានេះ គឺត្រូវបានថៃជាអ្នកស្នើណាត់ជួបជាបន្ទាន់ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹងចំពោះស្ថានការណ៍ដែលកំពុងប្រឈមដាក់គ្នា។ ប្រមុខការពារជាតិកម្ពុជា លោក ទៀ សីហា បានបង្ហាញពីលទ្ធផលក្រោយជំនួប ក្នុងនោះលោកបានបញ្ជាក់ពីការឆ្លើយតបរបស់កម្ពុជាចំពោះសំណើររបស់ភាគីថៃថា «ចំនុចភាគីថៃ បានស្នើសុំឲ្យកម្ពុជាដកកងទ័ពចេញពីទីតាំងឈរជើងនៅតំបន់មុំបីដែលប្រយុទ្ធគ្នាកាលពីថ្ងៃទី ២៨ ឧសភាកន្លងទៅ ភាគីកម្ពុជាបដិសេធមិនទទួលយកការស្នើសុំនោះទេ ព្រោះទីតាំងខាងលើ ជាទីតាំងស្ថិតក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា ដែលបានឈរជើងជាអចិន្ត្រៃយ៍តាំងពីដើមរៀងមក ។ ភាគីកម្ពុជា មិនអាចថយពីទីតាំងដែលកងទ័ពកម្ពុជាបានឈរជើងជាយូរណាស់មកហើយ និងដែលស្ថិតក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា បានឡើយ។»

ក្រៅពីនេះ លោកបានបន្ថែមទៀតថា «ដរាបណាភាគីថៃ នៅប្រើ ផែនទីខុសគ្នា មាត្រដ្ឋានខុសគ្នា នោះយើងនឹងមិនអាចរកចំនុចកណ្តាលក្នុងការថែរក្សាស្ថិរភាពព្រំដែនបានឡើយ។ ភាគីកម្ពុជា នៅតែប្រកាន់ស្មារតី នៃការគោរពអនុស្សរណៈ នៃការយោគយល់គ្នា ឆ្នាំ២០០០ (MOU 2000) ដូចដែលមានកន្លងមក។ ហេតុនេះហើយ បានជាភាគីកម្ពុជា សម្រេចចិត្ត រៀបចំសំណុំរឿងបញ្ជូនវិវាទតំបន់ទាំង៤ (តំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច និងប្រាសាទតាក្របី) ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) នៅទីក្រុងឡាអេ ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ និងកំណត់ព្រំដែនជាក់លាក់។ កម្ពុជា មានបំណងទទួលយកតែសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងតំកល់ប្រយោជន៍ប្រជាជនយើងទាំងសងខាងជាធំ ។ ក្នុងនោះភាគីថៃ ក៏បានបង្ហាញពីការគោរពសិទ្ធិកម្ពុជា ក្នុងការដាក់ចំនុចទាំង៤ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) ។ យើងក៏បានឯកភាពគ្នាក្នុងការបន្តយន្តការចរចាក្នុងកិច្ចប្រជុំ GBC/JBC/RBC ទៅលើចំនុចដទៃៗទៀតនាថ្ងៃខាងមុខ។»

ដោយឡែកក៏មានចំណុចដែលកម្ពុជា និងថៃបានយល់ស្របជាមួយគ្នាផងដែរ នោះគឺឯកភាពកាត់បន្ថយភាពតានតឹង ដោយភាគីទាំងពីរ នឹងរក្សាការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក ការយោគយល់គ្នា និងរក្សាការសន្ទនាដោយសន្តិវិធីទៅថ្ងៃខាងមុខទៀត ក្នុងគោលបំណងចៀសវាងការប៉ះទង្គិចយោធាគ្នា កម្ពុជា-ថៃ។

ក្រោយបញ្ចប់កិច្ចជំនួបពិភាក្សានេះ ភាគីថៃក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ថៃសូមច្រានចោលរាល់ព័ត៌មានអុចអាល និងរុញស្ថានការណ៍ទាំងឡាយ ដែលបាននឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់សន្តិអារម្មណ៍កងទ័ព និងប្រជាជនយើងទាំងពីរ ដូចជាការលើកឡើងពីការបិទច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិ, ការលុបកិច្ចប្រជុំJBC និងព័ត៌មានផ្សេងៗទៀតក្រៅផ្លូវការ ៕

ទីក្រុងបាងកក ៖ បន្ទាប់មានការធ្វើបាតុ.ក.ម្មកាលពីម្សិលមិញនៅមុខក្រសួងការពារជាតិថៃនាព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី៦ មិថុនា នេះ ក្រុមបាតុករដែលជាអ្នកស្នេហាជាតិរបស់ថៃបានប្រមូលផ្ដុំគ្នាសារជាថ្មីម្ដងទៀត ដោយចោ.ទប្រកាន់ថា បញ្ហាទាំងនេះកើតឡើងដោយសារកងទ័ពកម្ពុជាបានរំលោ.ភចូលដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ ២០០ម មុន។ ក្រុមនេះថែមទាំងបានរិះគ.ន់រដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនថា មានភាពធូររលុង និងមិនរឹងមាំក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន។

យោងតាមសារព័ត៌មាន Thai PBS នៅមុននេះបន្តិចមានការផ្ទុះការតវ៉ាជាថ្មីនៅមុខស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំនៅប្រទេសថៃ ដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវ Pracha Uthit ក្នុងទីក្រុងបាងកក គោលបំណងនៃការតវ៉ាគឺដើម្បីបង្ហាញពីការស្នេហាជាតិ ការពារបូរណភាពទឹកដី និងទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលផ្ដល់អំណាចយោធារក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា។

ការតវ៉ានេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយក្រុមបណ្តាញនិស្សិត និងប្រជាជនដើម្បីកំណែទម្រង់ប្រទេសថៃ បានដឹកនាំក្រុមជាតិនិយមថៃផ្សេងទៀត ដោយអះអាងថាកងទ័ពកម្ពុជាជាអ្នកទន្រ្ទានលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃចំងាយ ២០០ម មុន និងរឹះគ.ន់ការដោះស្រាយបញ្ហារបស់រដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនថា ធ្វើឲ្យប្រជាជនអស់ទំនុកចិត្ត។

កាលពីម្សិលមិញក្រុមតវ៉ានេះបាននាំគ្នាទៅតវ៉ានៅមុខក្រសួងការពារជាតិថៃ ដោយទាមទារឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិលោក Phumtham Wechayachai ផ្តល់អំណាចពេញលេញឱ្យយោធាក្នុងការដោះស្រាយនេះជាមួយកម្ពុជាវិញ នោះទើបប្រជាពលរដ្ឋមានការជឿទុកចិត្ត។ ប៉ុន្តែការទាមទារនេះ ហាក់ផ្ទុយស្រឡះពីអ្វីដែលលោក Phumtham និងរដ្ឋាភិបាលថៃបានលើកឡើងថា ចង់ដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី និងរក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយគ្នា។ មួយវិញទៀត កងទ័ពកម្ពុជាក៏មិនបានល្មើសដែនអធិបតេយ្យភាពចូលទឹកដីថៃ២០០ម៉ែត្រនោះដែរ ពោលកងទ័ពកម្ពុជាចូលត្រឹមតំបន់ដែលកំពុងមានជម្លោះប៉ុណ្ណោះគឺមិនបានចូលដល់ទឹកដីថៃនោះឡើយ។

ជាងនេះទៅទៀត ការទាមទារឲ្យប្រើអំណាចយោធារក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនរបស់ពលរដ្ឋថៃនៅទីក្រុងបាងកកដូចខាងលើ ក៏ផ្ទុយពីអ្វីដែលពលរដ្ឋថៃនៅតាមព្រំដែនចង់បានផងដែរ។ ពលរដ្ឋថៃដែលរស់នៅតាមព្រំដែនកំពុងមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំង អំពីការដែលអាចកើតមានសង្រ្គា.ម ដូច្នេះពួកគេបានស្នើសុំឲ្យរដ្ឋាភិបាលចាត់វិធានការបែណាដើម្បីបញ្ចៀសការប្រើប្រាស់អាវុ.ធ៕

ប្រទេសថៃ ៖ អាជ្ញាធរសន្តិសុខថៃបានលើកឡើងអំពីសេណារីយ៉ូចំនួន ៥ ថាអាចនឹងកើតមានបន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំ JBC រវាងកម្ពុជា និងថៃត្រូវបានបញ្ចប់។ ក្នុងនោះគេបានធ្វើការវាយតម្លៃពីភាគរយដែលអាចទៅរួចរបស់ស៊ីណារីយ៉ូនីមួយៗ ថានឹងមានអ្វីកើតឡើងខ្លះប្រសិនបើកិច្ចប្រជុំ JBC ខាងមុខទទួលបានលទ្ធផលអវិជ្ជមាន។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ The Nation របស់ថៃ។

ដោយសម្លឹងឃើញថា កម្ពុជាបានជ្រើសរើសយុទ្ធសាស្រ្តពង្រីកជម្លោះទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលថៃបានអះអាងថា នឹងប្ដេជ្ញាចិត្តដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ក្រោមយន្តការទ្វេភាគីដែលមានស្រាប់ អាជ្ញាធរសន្តិសុខថៃបានកំណត់ពីសក្តានុពលនៃស៊ីណារីយ៉ូចំនួន៥ ដែលអាចនឹងកើតមានដូចខាងក្រោម៖

១. កិច្ចពិភាក្សា JBC ទទួលបានជោគជ័យនឹងអនុគ្រោះដល់ប្រទេសថៃ ៖ អាជ្ញាធរថៃប៉ាន់ប្រមាណថា សេណារីយ៉ូនេះ អាចកើតឡើងពី 20 ទៅ 40%។ ដោយកម្ពុជានឹងដកទ័ពចេញ ហើយបោះបង់ការទាមទារលើតំបន់ចុងបូព៌ា ព្រមទាំងជម្លោះដែនដីត្រួតស៊ីគ្នាផ្សេងទៀត។ ជាមួយគ្នានេះ គេព្យាករណ៍ថាប្រទេសថៃនឹងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ប្រហែល 80% ។

២. កិច្ចព្រមព្រៀងមួយផ្នែកលើការពិភាក្សារបស់ JBC ៖ សេណារីយ៉ូនេះ មានលទ្ធភាព 60-80% ដែលអាចកើតមាន ដោយគេរំពឹងថា ប្រទេសទាំងពីរនឹងយល់ព្រមដកកម្លាំងទ័ពរៀងៗខ្លួន។ ហើយប្រសិនបើវាកើតមានមែន ប្រទេសថៃនឹងទទួលបានផលប្រយោជន៍ 50%។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា ថៃអាចនឹងមានគុណវិបត្តិបន្តិច ដោយទុកឱ្យស្ថានការណ៍មានភាពផុយស្រួយ ជាមួយនឹងហានិភ័យនៃជម្លោះបន្តកើតមានជាថ្មី។

៣. កិច្ចពិភាក្សា JBC បរាជ័យនឹងឈានដល់ការឡើងតុលាការអន្តរជាតិ ICJ ៖ ខណៈដែលប្រទេសថៃត្រូវបានប្រកាសពីការប្រឆាំងរបស់ខ្លួនចំពោះយុត្តាធិការតុលាការអន្តរជាតិ សេណារីយ៉ូនេះក៏ត្រូវបានគេលើកយកមកវាយតម្លៃពីលទ្ធភាពអាចកើតមានដូចគ្នា។ គេព្យាករណ៍ថា ប្រសិនបើ JBC បរាជ័យមែន នោះប្រទេសថៃនឹងបង្ហាញនូវភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលបញ្ចាក់ពីការចុះបញ្ជីលើទីតាំងបុរាណរបស់ខ្លួន រួមទាំងប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី។ លើសពីនេះ ថៃអាចនឹងត្រូវប្រឈមមុខខ្ពស់ចំពោះញត្តិឯកតោភាគីរបស់កម្ពុជាដែលស្វែងរកវិធានការពី ICJ ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទ ដែលនោះនឹងធ្វើឲ្យប្រទេសថៃធ្លាក់ក្នុងវិបត្តិ។

៤. កិច្ចពិភាក្សា JBC បរជ័យនឹងបង្កើនកម្ដៅដល់សកម្មភាពយោធា ៖ សេណារីយ៉ូនេះ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានភាគរយអាចកើតមានជាមធ្យម ហើយវានឹងផ្ដល់ផលអវិជ្ជមានដល់ប្រទេសទាំងពីរ។ ជម្លោះនេះអាចរាលដាលដល់តំបន់ជុំវិញប្រាសាទបុរាណពីរ ដែលស្ថិតនៅចន្លោះខេត្ត Ubon Ratchathani និងខេត្ត Surin។

៥. សកម្មភាពយោធាមុនពេលកិច្ចពិភាក្សា JBC៖ នេះជាសេណារីយ៉ូដ៏អាក្រ.ក់បំផុតពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះប្រដាប់អាវុ.ធមុនការចរចា ជាមួយនឹងលទ្ធភាពអាចកើតមានប្រហែល 20-40%។ ភាគីទាំងសងខាងនឹងទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង ហើយកម្ពុជាអាចនឹងប្រើការពិភាក្សា ដើម្បីទិញពេលវេលា និងរៀបចំការវា.យលុក ហើយចុងបញ្ចប់នឹងវិលត្រឡប់ទៅរកស៊ីណារីយ៉ូទី៣។

អាជ្ញាធរសន្តិសុខថៃជឿថា សេណារីយ៉ូទី២ ហាក់ដូចជាលទ្ធភាពក្នុងការកើតមានខ្ពស់បំផុត ខណៈថៃពេញចិត្តសេណារីយ៉ូទីមួយច្រើនជាង ចំណែកកម្ពុជាហាក់មានទំនោរទៅរកសេណារីយ៉ូទីបី។ បន្ថែមពីនេះ ក៏មានការព្រួយបារម្ភដែរថា ការប៉ុនប៉ងទាំងអស់អាចត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីបង្ករឿងហេតុនៃសេណារីយ៉ូទី៤ ឬទី៥ ក្នុងការបង្ហាញពីភាពត្រឹមត្រូវនៃចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់នៅ ICJ ៕