ថ្មីៗនេះក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញសត្វក្រពើពូជថ្មី ពីរប្រភេទ ដែលរស់នៅលើកោះ Cozumel និង Banco Chinchorro នៅសមុទ្រការាបៀន ក្បែរឧបទ្វីប Yucatán ក្នុងប្រទេសម៉ិកស៊ិក។ កន្លងមក អ្នកជំនាញជឿថា នៅក្នុងតំបន់នេះ មានតែសត្វក្រពើអាមេរិក (Crocodylus acutus) ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែការសិក្សាហ្សែនថ្មីមួយ បានបង្ហាញថា សត្វក្រពើនៅលើកោះទាំងនេះមានភាពខុសគ្នាដល់ថ្នាក់ថាជាពូជថ្មីពីរដែលមិនធ្លាប់បានស្គាល់ពីមុន។

អ្នកស្រាវជ្រាវបានយកឈាម និងខ្នាតគំរូហ្សែនពីសត្វក្រពើនៅលើកោះ Cozumel និង Banco Chinchorro ហើយប្រៀបធៀបជាមួយក្រពើរនៅតំបន់ផ្សេងទៀត វាបានបង្ហាញពីភាពខុសគ្នាដែលធំសម្បើមទាំងហ្សែន និងរាងកាយ។ អ្នកស្រាវជ្រាវ Hans Larsson និង José Avila-Cervantes បាននិយាយថា ការសិក្សានេះជាលើកដំបូងដែលបង្ហាញពីភាពចម្រុះយ៉ាងច្រើនក្នុងសត្វក្រពើ Caribbean ហើយវាបង្ហាញថាពួកវាមានប្រភពដើមខុសគ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដ។

បើតាម BBC Wildlife Magazine ឱ្យដឹងថា សត្វក្រពើថ្មីទាំងពីរពូជនេះមានចំនួនតិចជាង ១ពាន់ ក្បាលប៉ុណ្ណោះ ហើយពួកវារស់នៅតែក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាល។ ដោយសារតែការអភិវឌ្ឍន៍តាមឆ្នេរសមុទ្រ និងសម្ពាធមនុស្ស កន្លែងរស់នៅរបស់ពួកវាអាចមានគ្រោះថ្នាក់។ ទោះបីចំនួនសត្វនៅទីនោះនៅមានស្ថិរភាព តែភាពងាយរងគ្រោះនឹងកើតមានក្នុងពេលអនាគត ប្រសិនបើមិនមានការពារប្រកបដោយការយកចិត្តទុកដាក់។

អ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថា ឥឡូវនេះពួកយើងត្រូវទទួលស្គាល់ថាសត្វទាំងនេះជាប្រភេទផ្សេងៗគ្នា និងមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិរក្សទីជម្រករបស់ពួកវា។ ការបង្កើតផែនការអភិរក្ស និងការរឹតបន្តឹងការអភិវឌ្ឍដីនៅលើកោះទាំងនេះ គឺជាគន្លឹះសំខាន់ក្នុងការពារសត្វក្រពើទាំងពីរប្រភេទ។ លោក Larsson សន្និដ្ឋានថា ការបាត់បង់ជីវចម្រុះយ៉ាងឆាប់រហ័សអាចត្រូវបានពន្យឺតបានលុះត្រាតែយើងដឹងថាប្រភេទសត្វណាដែលមានហានិភ័យបំផុត៕

សហរដ្ឋអាមរិក ៖ កប៉ាល់កងទ័ពជើងទឹកមិកស៊ិកដែលកំពុងធ្វើដំណើរបានបាត់បង់ថាមពលរបស់វាភ្លាមៗ និងជ្រុលទៅបុ.កស្ពាន Brooklyn បណ្តាលឲ្យបាក់ដងក្តោងកប៉ាល់ និងកៀបជាប់មនុស្សយ៉ាងអា.ណោចអាធ..ម។ ហេតុការណ៍ដ៏រន្ធ.ត់មួយនេះបានកើតឡើងនៅក្នុងទីក្រុងញូយ៉ក កាលពីយប់ថ្ងៃទី១៧ ឧសភា។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេសបានឲ្យដឹងថា ៖ កប៉ាល់ដែលមានឈ្មោះថា Cuauhtemoc ដែលមានបណ្ដោយប្រវែង ២៩៧ហ្វីត របស់កងទ័ពជើងទឹកមិកស៊ិក កំពុងធ្វើដំណើរចាកចេញពីកំពុងផែ Pier 17 ក្នុងដំណើរបេសកកម្មរយៈពេល ២៥៤ថ្ងៃ ទៅកាន់កំពង់ផែចំនួន ២២ ដែលមាននៅក្នុងប្រទេសចំនួន១៥ ដើម្បីអបអរសាទរគំរប់ខួប ២០០ឆ្នាំ នៃការទទួលបានជ័យជំនះរបស់កងទ័ពជើងទឹករបស់មិកស៊ិក។

ក្នុងកំឡុងពេលកំពុងធ្វើដំណើរនៅតាមដងទន្លេខាងកើត កប៉ាល់ស្រាប់តែបាត់បង់ថាមពល និងមិនអាចគ្រប់គ្រងបានភ្លាមៗ ដែលបណ្ដាលឲ្យវាបន្តជ្រុលទៅមុខរហូតទៅបុ.កជាមួយនឹងស្ពាន ប្រ៊ុកឃ្លីន បាក់ក្ដោងធ្លាក់ចុះមក និងកៀបជាប់មនុស្សយ៉ាងរន្ធ.ត់។ បើតាមរបាយការណ៍ចុងក្រោយ គឺមានមនុស្ស ២នាក់ ដែលបានបាត់ប.ង់ជី.វិត និងរបួសធ្ងន់ស្រាលចំនួន ១៩នាក់។

ដោយឡែក បើផ្អែកលើការស៊ើបអង្កេតជាបឋម មូលហេតុដែលបណ្ដាលឲ្យកប៉ាល់ខាងលើនេះរលត់ថាមពលដូច្នេះ គឺបណ្ដាលមកពីការបញ្ហាបច្ចេកទេសផ្នែកម៉ាស៊ីនដែលគេមិនបានដឹងមុន ទើបមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន បូករួមជាមួយស្ថានភាពទឹកដែលហូរខ្លាំងបណ្ដាលឲ្យកើតមានគ្រោះថ្នា.ក់ដូចខាងលើ។

រដ្ឋាភិបាលប្រទេសមិកស៊ិក បានបង្ហាញការសោ.កស្ដា.យ យ៉ាងខ្លាំងចំពោះហេតុការណ៍នេះ ព្រមទាំងចូលរួមរំលែកទុក្ខដល់គ្រួសារជនរងគ្រោះដែលបានបា.ត់ប.ង់ជី.វិតផងដែរ។ ចំណែកខាងរដ្ឋាភិបាលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកពេលនេះ កំពុងបើកការស៊ើបអង្កេតបន្ថែមទៀតដើម្បីដឹងច្បាស់ពីមូលហេតុពិតប្រាកដនៃហេតុការណ៍ខាងលើ៕

សហរដ្ឋអាមេរិក ៖ អតីតប្រធានាធិបតីទី៤៦ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក លោក ចូ បៃដិន ត្រូវបានគេឲ្យដឹងថា មានជំងឺមហារីកក្នុងស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរ ដែលមានការវិវត្តយ៉ាងរហ័សរហូតពេលនេះបានឆ្លងទៅដល់ឆ្អឹងរបស់លោក។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេសបានឲ្យដឹងថា ៖ លោកចូ បៃដិន មានជំងឺក្រពេញប្រូស្តាត (Prostate Cancer) ដែលក្រុមគ្រូពេទ្យបានធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរកឃើញ ខណៈពេលលោកតែងទៅពិនិត្យសុខភាពជាប្រចាំ។ ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញបានរកឃើញជាលិកាសង្ស័យមានរូបរាងជាដុំពកនៅក្នុងក្រពេញប្រូស្ដាតរបស់លោក។

បច្ចុប្បន្នអតីតប្រធានាធិបតីអាមេរិក វ័យ៨២ឆ្នាំ រូបនេះ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យដើម្បីទទួលការព្យាបាល ដោយសារតែជំងឺមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងប៉ះពាល់ទៅដល់ឆ្អឹងទៅហើយ។ចំណែកអ្នកនាំពាក្យការិយាល័យរបស់លោក Biden សូមមិនធ្វើការអធិប្បាយបន្ថែមទៀតឡើយ។

បន្ទាប់ពីទទួលបានដំណឹងនេះ ប្រជាជនអាមរិកជាច្រើនបាន រួមទាំងបុគ្គលល្បីៗ និងថ្នាក់ដឹកនាំធំៗដូចជា លោកស្រី Kamala Harris, លោកBarack Obama, ប្រធានាធិបតីបច្ចុប្បន្នលោក Donald Trump និងភរិយា និងមនុស្សជាច្រើនផ្សេងទៀត បានផ្ញើសារជូនពរលោក ចូ បៃដិន និងបួងសួងឲ្យការព្យាបាលរបស់លោកទទួលបានជោគជ័យ។

គួរជម្រាបថា ជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត នេះមិនមែនជាជំងឺកម្រឡើយសម្រាប់បុរស។ យោងតាមសមាគមជំងឺមហារីកអាមេរិក បានឱ្យដឹងថា បុរសប្រហែល 1នាក់ក្នុងចំណោម 8 នាក់នឹងត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឃើញថាមានជំងឺមហារីកក្រពេញប្រូស្តាត។ ជាពិសេសវាតែងកើតមានចំពោះបុរសវ័យចំណាស់ ហើយវាគឺជាមូលហេតុចម្បងទីពីរនៃការស្លា..ប់ដោយសារជំងឺមហារីកចំពោះបុរស បន្ទាប់ពីក្រោយជំងឺមហារីកសួត៕

ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានបរទេសរាយការណ៍ថា រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីបានកំណត់គោលដៅក្លាយជាប្រទេសផលិតកាហ្វេលំដាប់ទី២ លើពិភពលោក ដោយរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងជំរុញផលិតកម្មកាហ្វេក្នុងប្រទេសដោយសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីបំពេញតម្រូវការកាហ្វេកើនឡើងលើទីផ្សារពិភពលោក ។ បច្ចុប្បន្ន ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺជាប្រទេសផលិតកាហ្វេច្រើន លំដាប់ទី៤ លើពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រេស៊ីល វៀតណាម និងកូឡុំប៊ី ។

រដ្ឋមន្ត្រីសម្របសម្រួលកិច្ចការស្បៀងអាហារម៉ាឡេស៊ី លោក Zulkifli Hasan និយាយថា ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺជាប្រទេសផលិតកាហ្វេ លំដាប់ទី៤ លើពិភពលោក ដោយបរិមាណផលិតកាហ្វេរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី ស្មើជាង៧សែនតោនក្នុង១ឆ្នាំ ហើយឥណ្ឌូណេស៊ីនឹងអាចផលិតកាហ្វេបានច្រើនជាងនេះ ប្រសិនបើមានការកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ។

បច្ចុប្បន្ន តម្លៃកាហ្វេអំណោយផលដល់ការវិនិយោគ ទើបរដ្ឋមន្ត្រីសម្របសម្រួលកិច្ចការស្បៀងអាហារម៉ាឡេស៊ី ជំរុញឱ្យផ្តល់ភាពសំខាន់លើការបង្កើនផលិតកម្មកាហ្វេ ។ លោក Zulkifli Hasan សង្កត់ធ្ងន់ថា ការអភិឌ្ឍគ្រាប់ពូជកាហ្វេ ការកែលម្អដំណើរការក្រោយប្រមូលផល និងការវេចខ្ចប់កាហ្វេអាចប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារពិភពលោក គឺជាគន្លឹះសំខាន់ដើម្បីបង្កើនតម្លៃកាហ្វេឥណ្ឌូណេស៊ី ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីមានផ្ទៃដីធំទូលាយសម្រាប់ដាំដុះកាហ្វេ ចាប់ពីតំបន់ខ្ពង់រាបអាចិ រហូតដល់តំបន់ភាគខាងកើតប៉ាពួ ហើយដំណាំកាហ្វេក្នុងតំបន់នីមួយៗមានភាពខុសប្លែកគ្នាខាងរសជាតិ និងគ្រាប់កាហ្វេ ។ កាហ្វេមិនត្រឹមតែជាផលិតផលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញពីរបៀបរស់នៅរបស់សហគមន៍ផ្សេងៗនៅទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី និងបង្ហាញពីការប្រឹងប្រែងធ្វើការរបស់ពលរដ្ឋ មរតកវប្បធម៌ និងមោទនភាពជាតិ ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីបានផលិតកាហ្វេច្រើនលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីប្រេស៊ីល វៀតណាម និងកូឡុំប៊ី ក្នុងនោះវៀតណាមបានផលិតកាហ្វេលំដាប់ទី២ លើពិភពលោក ដោយបានផលិតកាហ្វេ Robusta រហូតដល់១លាន៨សែនតោនក្នុង១ឆ្នាំ ។ ហេតុនេះ ការផលិតកាហ្វេឱ្យបានច្រើននៅឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Zulkifli Hasan បានស្នើឱ្យមានកិច្ចសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីជំរុញឱ្យឥណ្ឌូណេស៊ីក្លាយជាប្រទេសផលិតកាហ្វេច្រើនលើពិភពលោក ។

យោងតាមទិន្នន័យរបស់ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលឥណ្ឌូណេស៊ី (BPS) បង្ហាញថា ឥណ្ឌូណេស៊ីបាននាំចេញកាហ្វេ ចំនួន៣៤២,២២០តោន ស្មើទឹកប្រាក់១,៤៩០លានដុល្លារ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ ។ រីឯការនាំចូលកាហ្វេរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺចំនួន៦៧,៦៥០តោន ស្មើទឹកប្រាក់ជាង៣១៩លានដុល្លារ ។

ឥណ្ឌូណេស៊ីបាននាំចេញកាហ្វេទៅប្រទេសហ្វីលីពីន ចំនួន៨៥,០០០តោន, អាមេរិក ៣១,៧៣០តោន និងម៉ាឡេស៊ី ៣២,៣៣០តោន ព្រមទាំងនាំចេញទៅប្រទេសនានាលើពិភពលោក ។ រីឯការនាំចូលកាហ្វេមកកាន់ឥណ្ឌូណេស៊ី គឺភាគច្រើននាំចូលកាហ្វេវៀតណាម ស្មើ៤៧,២៧០តោន, ប្រេស៊ីល ១៣,០៤០តោន និងម៉ាឡេស៊ី ១,៨៤០តោន ៕