ប្រទេសថៃ ៖ តាមការប្រកាសរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលថៃឱ្យដឹងថា ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ពលរដ្ឋថៃនៅទូទាំងប្រទេសបានឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ រហូតដល់ជាង៣សែន២ម៉ឺននាក់ និងស្លា.ប់ ៦៩នាក់ ក្នុងនោះពលរដ្ឋរស់នៅ៥ខេត្ត-ក្រុងឆ្លងជំងឺកូវីដច្រើនបំផុត ។ ជំងឺកូវីដឆ្លងរាតត្បាតខ្លាំងនៅរដូវវស្សា និងពេលសាលារៀនបើកបវសនកាល ដោយក្រសួងសុខាភិបាលថៃណែនាំឱ្យពលរដ្ឋថែទាំសុខភាព ពីព្រោះកូវីដ XEC ឆាប់ឆ្លង ។

កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Taweesin Visanuyothin បាននិយាយពីស្ថានការណ៍ជំងឺកូវីដថា លោក Somsak Thapsutin រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលបារម្ភពីការឆ្លងជំងឺកូវីដនៅប្រទេសថៃក្នុងរដូវវស្សា និងពេលសាលារៀនបើកបវសនកាល ។ វាជាពេលជំងឺផ្តាសាយធំឆ្លងខ្លាំងដែលមានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នា ហើយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាលណែនាំឱ្យអប់រំពលរដ្ឋពីការថែទាំសុខភាព ពីព្រោះបច្ចុប្បន្ន ពលរដ្ឋមួយចំនួនលែងថែទាំសុខភាព ។ បើពលរដ្ឋរួមគ្នាការពារខ្លួនដើម្បីកាត់បន្ថយការឆ្លងរាតត្បាតជំងឺកូវីដ វានឹងធ្វើឱ្យចំនួនអ្នកឆ្លងធ្លាក់ចុះ ។

ពលរដ្ឋថៃស្លាប់ដោយសារជំងឺកូវីដក្នុងរយៈពេលជាង៥ខែនេះ ស្មើ៦៩នាក់ ដែលភាគច្រើនជាមនុស្សចាស់ អ្នកមានជំងឺប្រចាំកាយ និងអ្នករស់នៅទីក្រុងធំៗ ឬទីក្រុងទេសចរណ៍ដែលមានមនុស្សច្រើន ដូចជា ៖ ទីក្រុងបាងកក ខេត្តឈុនបុរី ចាន់បុរី និងឈៀងម៉ៃ ។

ជំងឺកូវីដឆ្លងខ្លាំងនៅរដូវវស្សា និងពេលសាលារៀនបើកបវសនកាល ជាពិសេស វាឆាប់ឆ្លងលើកូនសិស្សដែលប្រមូលផ្តុំគ្នា ទើបធ្វើឱ្យបច្ចុប្បន្ន ពលរដ្ឋថៃជាច្រើនឆ្លងជំងឺកូវីដ និងផ្តាសាយធំ ។ កូវីដ XEC បានឆ្លងរាតត្បាតយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅថៃ ប៉ុន្តែអាការៈពុំធ្ងន់ធ្ងរ និងដូចគ្នាជាមួយជំងឺផ្តាសាយធំ ដោយអ្នកជំងឺកូវីដ XEC ភាគច្រើនជាសះស្បើយដោយខ្លួនឯង ពុំចាំបាច់លេបថ្នាំ ។

ប៉ុន្តែគ្រូពេទ្យណែនាំឱ្យពលរដ្ឋពាក់ម៉ាស់ជានិច្ច ជាពិសេស ពេលឆ្លងកូវីដ៥ថ្ងៃដំបូង និងលាងដៃញឹកញាប់ ចៀសវាងទៅកន្លែងមនុស្សច្រើន ដូចជា ៖ អង្គុយប្រជុំ ឬបរិភោគអាហាររួមគ្នា ។ រីឯសាលារៀន បើមានកូនសិស្សឆ្លងកូវីដច្រើន សូមអនុញ្ញាតឱ្យកូនសិស្សឆ្លងជំងឺបានឈប់សម្រាក ដោយពុំចាំបាច់បិទថ្នាក់រៀន ឬបិទសាលារៀន ។

គួរបញ្ជាក់ថា ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមករា ដល់ថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ពលរដ្ឋថៃបានឆ្លងជំងឺកូវីដរហូតដល់៣២៤.៦៩២នាក់ (ជាង៣សែន២ម៉ឺននាក់) ហើយខេត្ត-ក្រុងដែលឆ្លងជំងឺកូវីដខ្លាំងបំផុត រួមមាន ៖ ទីក្រុងបាងកក ខេត្តឈុនបុរី រ៉ាក់យ៉ង ភូកេត និងណាខនប៉ាធុម ៕

នៅដើមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ មន្ត្រីទូតជាន់ខ្ពស់មកពីសហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងឥណ្ឌូណេស៊ីបាននិយាយពីករណីការប៉ះទង្គិ.ចគ្នារវាងកងទ័ពកម្ពុជា និងថៃ ហើយអំពាវនាវឱ្យអាស៊ានជួយដោះស្រាយជម្លោះក្នុងតំបន់ ។ មន្ត្រីទូតជាន់ខ្ពស់បញ្ជាក់ថា ការដោះស្រាយរួមគ្នាមានភាពចាំបាច់ណាស់ដើម្បីការពារកុំឱ្យជម្លោះរវាងប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានកាន់តែខ្លាំងក្លានាថ្ងៃអនាគត ។

ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា លោក Igor Driesmans មានប្រសាសន៍ថា យើងគាំទ្រឱ្យប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ ពន្លឿនការចរចាទ្វេភាគីអំពីបញ្ហានៅសេសសល់ទាក់ទងនឹងការបោះបង្គោលព្រំដែន និងចាត់វិធានការបន្ទាន់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីចៀសវាងការប៉ះទង្គិចគ្នានាថ្ងៃអនាគត ។

លោក Igor Driesmans បន្តថា សហភាពអឺរ៉ុបពុំបានបង្ហាញខ្លួនឯងជាគំរូនៅតំបន់អាស៊ានទេ ប៉ុន្តែយើងផ្តល់នូវបទពិសោធន៍ដ៏យូររបស់សហភាពអឺរ៉ុបពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចសហការសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយឈានទៅរកសន្តិភាពយូរអង្វែង ។ រយៈពេល៧៥ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ការរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធបានធ្វើឱ្យប្រទេសជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបរួមរស់ជាមួយគ្នាដោយសន្តិភាពខ្លាំងឡើង ហើយរយៈពេលនេះ គ្មានប្រទេសជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបណាមួយធ្វើសង្គ្រាមជាមួយប្រទេសជាសមាជិកផ្សេងទេ ។

យើងជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថា បណ្តាប្រទេសអាស៊ាននឹងអនុវត្តបែបនេះដូចសហភាពអឺរ៉ុប ។ ប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ គឺដូចគ្នានឹងប្រទេសសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបជាច្រើន ដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រជម្លោះជាមួយគ្នា ប៉ុន្តែបំណងប្រាថ្នាតែមួយរបស់ប្រទេសទាំងពីរ គឺចង់បានសុខសន្តិភាព ការរីកចម្រើន និងដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទដោយសន្តិវិធី ។

ចំណែកឯកអគ្គរដ្ឋទូតឥណ្ឌូណេស៊ីប្រចាំកម្ពុជា លោក Santo Darmosumarto បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថា គួរតែផ្តល់ភាពសំខាន់ជាចម្បងជាមួយប្រទេសដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងការយកឈ្នះឧបសគ្គផ្សេងៗដោយសន្តិវិធី ។

លោក Santo មានប្រសាសន៍ថា ៖ «ប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានអាចពឹងផ្អែកលើការគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីរក្សាសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការរីកចម្រើនក្នុងតំបន់ ។ បញ្ហាប្រឈមដែលសមាជិកអាស៊ានត្រូវប្រឈម ជាពិសេស ពេលវាកើតឡើងក្នុងពេលវេលា និងទីកន្លែងផ្សេងគ្នា គឺត្រូវតែមានវិធីដោះស្រាយបញ្ហាខុសៗគ្នា» ៕

ទីក្រុងហាណូយ ៖ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបញ្ជាឲ្យខាងទូរគមនាគមន៍បិទប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនង «តេឡេក្រាម» លែងឲ្យប្រជាជនប្រើប្រាស់ទូទាំងប្រទេស បន្ទាប់ពីពួកគេរកឃើញថា ៦៨% នៃឆានេល និងគ្រុប ដែលបង្កើតនៅក្នុងកម្មវិធីនេះ គឺមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពខុសច្បាប់ ការជួញដូរគ្រឿ.ងញៀ.ន និងការផ្សព្វផ្សាយមតិប្រឆាំង។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានវៀតណាម VN Express កាលពីចុងខែឧសភាកន្លងទៅ។

នៅក្នុងឯកសារដែលបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ២១ ឧសភា ដោយអនុប្រធាននាយកដ្ឋានទូរគមនាគមន៍នៃក្រសួងវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យារបស់វៀតណាម បានបញ្ជាឱ្យក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ចាត់វិធានការទប់ស្កាត់កម្មវិធី Telegram លែងអនុញ្ញាតឲ្យប្រើប្រាស់ចាប់ពីថ្ងៃទី ២ ខែមិថុនាតទៅ។

ដូនេះបានន័យថា គិតមកដល់ថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា នេះ កម្មវិធីទំនាក់ទំនងមួយនេះ គឺលែងអាចដំណើរការនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមបានទៀតហើយ។ ចំណែកខាងមន្ត្រីក្រសួងបច្ចេកវិទ្យាបានបញ្ជាក់ថា ការអនុម័តនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីក្រុមហ៊ុន Telegram ខកខានក្នុងការចែករំលែកពីទិន្នន័យរបស់អ្នកប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដែលជាផ្នែកមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការស៊ើបអង្កេតពីឧក្រិដ្ឋកម្ម និងបទល្មើសផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា។

ក្រោមករដ្ឋាភិបាលបានរកឃើញថា បទល្មើសក្លែងបន្លំក្នុងចំនួនទឹកប្រាក់ប្រមាណជាង 1 ពាន់ពាន់លានដុង (38 លានដុល្លារអាមេរិក) បានកើតឡើងតាមរយៈ Telegram ដែលប៉ះពាល់លើជនរងគ្រោះជាង 13,000 នាក់។ លើសពីនេះទៀត ទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សជាង 23 លាននាក់ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា ត្រូវបានគេទាញយក និងលក់ដោយខុសច្បាប់តាមរយៈកម្មវិធីមួយនេះ។

ភាពអសកម្មក្នុងការសហការជាមួយរដ្ឋាភិបាលរបស់ក្រុមហ៊ុន Telegram បានធ្វើឲ្យប្រទេសវៀតណាមសម្រេចបិទកម្មវិធីមួយនេះចោលតែម្ដង។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា Telegram បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយថា ពួកគេបានឆ្លើយតបនឹងសំណើតាមផ្លូវច្បាប់ទាំងអស់ និងកំពុងពិចារណាលើលិខិតផ្លូវការដែលទទួលបានពីរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមផងដែរ។

គួរជម្រាបថា ការបិទមិនឲ្យប្រើប្រាស់ Telegram គឺជាផ្នែកមួយនៃការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលវៀតណាម ក្នុងការត្រួតពិនិត្យមាតិកាអនឡាញឲ្យបានតឹងរឹង។ កន្លងមក វៀតណាមធ្លាប់បានត្រួតពិនិត្យលើបណ្ដាញទំនាក់ទំនងមួយចំនួន ជាពិសេសលើមាតិកាដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាមានចលនានយោបាយ ឬប៉ះពាល់ដល់អំណាចរបស់គណបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម៕

ប្រទេសថៃ ៖ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសថៃបានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មួយដើម្បីធ្វើការបលស្រាយពាក់ព័ន្ធនឹងឧប្បត្តិវហេតុនៃការផ្ទុះអា.វុ.ធកាលពីថ្ងទី២៨ ខែឧសភាកន្លងទៅ និងធ្វើការបញ្ជាក់អំពីគោលជំហររបស់ខ្លួន ក្នុងការការពារបូរណភាពទឹកដី ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោលការណ៍មនុស្សធម៌។

នៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដែលចេញផ្សាយនាព្រឹកថ្ងៃពុធ ទី៤ ខែមិថុនា នេះរដ្ឋាភិបាលថៃបានថ្លែងថា ៖ ការចាប់ផ្ដើមនៃស្ថានភាពនេះបានកើតឡើងកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ ខណៈដែលកងកម្លាំងទាហានថៃកំពុងដើរល្បាតនៅលើទឹកដីថៃជាធម្មតា។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ក៏មានការប៉ះទង្គិចគ្នាមួយភ្លែត រវាងទាហានថៃ និងកម្ពុជានៅតំបន់ចុងបូក ខេត្តអ៊ូប៊ុន រ៉ាត់ថានី ដែលជាការបង្ខំឲ្យកងកម្លាំងទាហានថៃធ្វើការការពារខ្លួន និងការពារដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ។

ក្រោយហេតុការណ៍នេះ រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសទាំងពីរ នាយករដ្ឋមន្រ្តីរទាំងសងខាង បានពិភាក្សាគ្នាដោះស្រាយយ៉ាងជិតស្និត ហើយជាលទ្ធផលនៃកិច្ចពិភាក្សា រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាថានឹងសហការគ្នាដើម្បីសម្របសម្រួលស្ថានការណ៍ឲ្យវិលមករកសភាពប្រក្រតីវិញ និងទប់ស្កាត់កុំឲ្យកើតមានម្ដងទៀត។ ភាគីទាំងពីរ បានយល់ព្រមប្រើប្រាស់យន្តការទ្វេរភាគីមួយចំនួន ដែលក្នុងនោះរួមមានយន្តការ JBC ដូចដែលបានពិភាក្សាដោយមេបញ្ជារការកងទ័ពនៃប្រទេសទាំងពីរកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។

ចំពោះសំណួរអំពីគោលជំហររបស់កម្ពុជា ដែលចង់ប្រើយន្តការតុលាការអន្តរជាតិ ឬភាគីទីបី មកដោះស្រាយលើបញ្ហានេះ ថៃសូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងនាមថៃជាប្រទេសជិតខាងរបស់កម្ពុជា យើងប្ដេជ្ញាដោះស្រាយបញ្ហារវាងប្រទេសទាំងពីរដោយសន្តិវិធី និងផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិសន្តធិសញ្ញា MoU ឆ្នាំ២០០០ និងភស្តុតាងមួយចំនួន រួមទាំងរូបថតពីផ្កាយរណប។

ប្រទេសថៃបានត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ក្នុងការចរចាជាមួយកម្ពុជាតាមរយៈយន្តការទ្វេរភាគីដែលមានស្រាប់ដូចជា៖
-កិច្ចប្រជុំជាមួយគណ៖កម្មាធិការព្រំដែនរួម (JBC) ដែលជាយន្តការបច្ចេកទេសបង្កើតដោយ MoU ឆ្នាំ២០០០ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការសង្ទង់មតិ និងបោះបង្គោលព្រំដែនទ្វេរភាគី ដែលឥឡូវនេះភាគីកម្ពុជាបានឆ្លើយតបទៅនឹងសំណើររបស់ភាគីថៃ ក្នុងការធ្វើ (ក្នុងសម័យកាលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ) នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ នៅកម្ពុជា។
-ការប្រជុះគណៈកម្មាធិការទូទៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ដែលជាយន្តការមួយនៅកម្រិតរដ្ឋមន្រ្តី ក្រសួងការពារជាតិ និង គណៈកម្មាធិកាព្រំដែនប្រចាំតំបន់ (RBC) ដែលជាយន្តការមួយកម្រិតមេបញ្ជារការកងទ័ពក្នុងតំបន់។ ទាំង (GBC) និង (RBC) មានភារកិច្ចចម្បងក្នុងការរក្សាសន្តិភាពព្រំដែន។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរបានឯកភាពផ្ដល់សារៈសំខាន់ដល់ការប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយសាធារណៈជន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការយល់ច្រលំរវាងប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ។

ជាចុងក្រោយរដ្ឋាភិបាលថៃបានបញ្ជាក់ថា ស្ថានភាពនៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បច្ចុប្បន្នមានភាពធូស្រាល មានសន្តិភាព និងសណ្ដាប់ធ្នាប់ជាប្រក្រតី។ រដ្ឋាភិបាលក៏នឹងធានាជូនប្រជាពលរដ្ឋថា ស្ថានប័នពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ បានចាត់វិធានការពេញលេញតាមនីតិវិធី ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសថៃ និងរក្សាសិទ្ធិស្របច្បាប់ និងសូមឲ្យពលរដ្ឋមានទំនុកចិត្តថា ថៃ និង កម្ពុជា នឹងអាចដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយគ្នាដោយឈរជើងលើមូលដ្ឋាននៃការក្លាយជាអ្នកជិតខាងល្អ ដើម្បីសុវត្ថិភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជននៅតាមតំបន់ព្រំដែន រួមទាំងគ្រួសារសមាជិកអាស៊ានផងដែរ៕

ចាប់តាំងពីលោក Donald Trump ឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក ស្ថានភាពព្រែកជីកនៅប្រទេសប៉ាណាម៉ា ហាក់មានការឡើងកម្តៅ ដោយលោក Trump ចង់យកព្រែកជីកនេះមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធរបស់អាមេរិកឡើងវិញ។

ដោយមើលឃើញពីស្ថានភាពមិនសូវអំណោយផល ចិនបានងាកមកចង់ជីកព្រែកនៅប្រទេសនីការ៉ាហ្គាវិញ ដោយគ្រោងចំណាយ៥០ពាន់លានដុល្លារ។

គម្រោងព្រែកជីកប្រទេសនីការ៉ាហ្គា មានចម្ងាយប្រមាណជា២៧៨គីឡូម៉ែត្រ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យនាវាដឹកទំនិញឆ្លងកាត់ពីមហាសមុទ្រប៉ាសុីហ្វិក ទៅមហាសមុទ្រអាត្លង់តិក ចំណាយពេលខ្លីជាមុន នឹងមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរឆ្ងាយដល់ព្រែកជីកប៉ាណាម៉ា។

តែយ៉ាងណាមិញ គម្រោងនេះ ហាក់មិនទាន់មានការសម្រេចពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរនៅឡើយនោះ ព្រោះប្រជាជនប្រទេសនីការ៉ាហ្គា បានចេញមុខមកតវ៉ា និងប្រឆាំងជាដាច់ខាត៕