ប្រទេសថៃ ៖ បន្ទាប់ពីគណបក្សប្រជាជនគាំទ្រលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ប្រធានគណបក្សភូមិចៃថៃកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីនៅប្រទេសថៃ និងពុំគាំទ្រគណបក្សភឿថៃ ដោយសារពុំទុកចិត្តការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរបស់គណបក្សនេះ លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី ប្រកាសនៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ថា លោកបានទូលសុំព្រះមហាក្សត្ររំលាយសភាតាំងពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា មកម៉្លេះ ។ ភាពចលាចលនយោបាយ បញ្ហាផ្សេងៗ និងការល្មើសអធិបតេយ្យ គឺជាកត្តាធ្វើឱ្យគណបក្សភឿថៃសម្រេចរំលាយសភាប្រគល់អំណាចឱ្យពលរដ្ឋ ។

នៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា លោក ភូមិថាំ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីបានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មានថា លោកបានទូលសុំព្រះមហាក្សត្ររំលាយសភា ដោយសារគណបក្សភឿថៃពុំទទួលបានសំឡេងគាំទ្រពីគណបក្សប្រជាជនក្នុងការបង្កើតដ្ឋាភិបាលថ្មី ។ លោកមើលឃើញថា មានការល្មើសលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ហើយវាមិនមែនជាពេលដែលគណបក្សប្រជាជនចាប់ដៃគណបក្សភូមិចៃថៃដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលទេ ។

ស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្ន គឺប្រទេសថៃមានបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច សំខាន់ជាងនេះ បើពេលនេះ យើងមិនអាចស្តារទំនុកចិត្តដល់ប្រទេសថៃវិញទេ វាកាន់តែធ្វើឱ្យបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ និងតានតឹង ។ ដូច្នេះ លោកគិតថា គួរតែរំលាយសភាប្រគល់អំណាចឱ្យពលរដ្ឋ ហើយព្រះមហាក្សត្រថៃអាចរំលាយសភាក្នុងស្ថានការណ៍ផ្សេងៗ គ្មាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិលើសព្រះអង្គទេ ។

លោក ភូមិថាំ បន្តថា លោកបានពិចារណាច្បាស់លាស់រួចហើយក្រោយពីបានស្តាប់មតិផ្សេងៗឱ្យរំលាយសភា ហើយលោកចង់ចូលបង្គំគាល់ព្រះមហាក្សត្រប្រាប់ពីស្ថានការណ៍នយោបាយឱ្យព្រះអង្គជ្រាបដើម្បីឱ្យព្រះអង្គដោះស្រាយបញ្ហា ទើបសម្រេចចិត្តទូលសុំព្រះមហាក្សត្ររំលាយសភាកាលពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ។ ការរំលាយសភានេះដើម្បីឱ្យគណបក្សប្រជាជន និងគណបក្សភូមិចៃថៃ ពិចារណាពីការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដែលគ្មានគណបក្សភឿថៃចូលរួម ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក ភូមិថាំ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីធ្លាប់បាននាំមន្ត្រីបក្សភឿថៃទៅស្នាក់ការរបស់គណបក្សប្រជាជន ដើម្បីសុំឱ្យគណបក្សប្រជាជនគាំទ្រលោក ឆ័យក្សេម និទិស៊ិរិ បេក្ខជនគណបក្សភឿថៃកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ។ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញានេះ គណបក្សប្រជាជនបែរជាគាំទ្រលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ប្រធានគណបក្សភូមិចៃថៃកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃទៅវិញ ទើបគណបក្សភឿថៃសម្រេចចិត្តរំលាយសភាចោល ។

គណបក្សភឿថៃធ្លាប់បានគំរាមជាច្រើនលើកថា បើគណបក្សប្រជាជនពុំគាំទ្រខ្លួនក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលទេនោះ ផ្លូវចុងក្រោយដែលគណបក្សភឿថៃត្រូវដើរ គឺរំលាយសភាប្រគល់អំណាចឱ្យពលរដ្ឋ ។ ការពុំទទួលបានសំឡេងគាំទ្រនេះ ដោយសារកន្លងមក គណបក្សភឿថៃបានក្រឡាស់សម្តីជាមួយគណបក្សកាវក្លៃ និងពុំអាចដោះស្រាយវិបត្តិផ្សេងៗដែលប្រទេសថៃជួបប្រទះ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាននានារបស់ថៃរាយការណ៍ថា ក្រោយពីគណបក្សប្រជាជន (ឬគណបក្សប្រឆាំង) បានប្រជុំមន្ត្រីបក្សជាច្រើនលើក ដើម្បីពិភាក្សាតើគួរជ្រើសយកបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីមកពីគណបក្សភឿថៃ (បក្សអាវក្រហម) ឬបេក្ខជនគណបក្សភូមិចៃចៃ ។ នៅទីបំផុត គណបក្សប្រជាជនបានសម្រេចជ្រើសយកលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ប្រធានគណបក្សភូមិចៃថៃ ឱ្យកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ទី៣២ ប៉ុន្តែត្រូវគោរពតាមលក្ខខណ្ឌ គឺបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញថ្មី និងរំលាយសភា ។

នាវេលាម៉ោង៨និង៤៥នាទីព្រឹក ថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា លោក ណាថាផុង រឿងបញ្ញាវុធ ប្រធានគណបក្សប្រជាជន និងមន្ត្រីថ្នាក់ដឹកនាំបក្សបានប្រកាសពីគោលជំហររបស់គណបក្ស គឺជ្រើសយកលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ប្រធានគណបក្សភូមិចៃថៃឱ្យកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ប៉ុន្តែគណបក្សភូមិចៃថៃត្រូវតែគោរពតាមលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន ។

លក្ខខណ្ឌរបស់គណបក្សប្រជាជន គឺរដ្ឋាភិបាលថ្មីត្រូវរំលាយសភាក្នុងរយៈពេល៤ខែ គិតចាប់ពីថ្ងៃដែលគណបក្សភូមិចៃថៃថ្លែងគោលនយោបាយទៅកាន់រដ្ឋសភា ។ បើតុលាការធម្មនុញ្ញសម្រេចឱ្យធ្វើប្រជាមតិ គឺគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថ្មីត្រូវធ្វើប្រជាមតិដើម្បីបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី ដែលមានសេចក្តីព្រាងរដ្ឋធម្មនុញ្ញកើតឡើងពីការបោះឆ្នោតក្នុងរយៈពេលមិនលើសពីថ្ងៃបោះឆ្នោតសកល ។

បើតុលាការធម្មនុញ្ញយល់ឃើញថា ពុំចាំបាច់ធ្វើប្រជាមតិមុនពេលធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ មាត្រា២៥៦ នៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថ្មី គឺគណបក្សប្រជាជន និងគណបក្សភូមិចៃថៃ ត្រូវសហការគ្នាជំរុញការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញបន្ថែមដើម្បីបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មី និងត្រូវបញ្ចប់តាមរយៈពេលកំណត់ ដើម្បីធានាថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីនឹងរំលាយសភាក្នុងរយៈពេល៤ខែ ។ ក្រៅពីនេះ គណបក្សភូមិចៃថៃត្រូវចាត់វិធានការផ្សេងៗដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលក្នុងសំឡេងភាគច្រើន ។

គណបក្សប្រជាជននឹងបន្តធ្វើជាគណបក្សប្រឆាំង បើទោះជាបានគាំទ្រលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន កាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីក្តី ។ ការសម្រេចចិត្តរបស់គណបក្សប្រជាជន គឺជាការបោះជំហ៊ានយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយស្ថានការណ៍នយោបាយបច្ចុប្បន្ន និងបើកផ្លូវសម្រាប់ធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីដែលមហាជនកំពុងចាប់អារម្មណ៍ ។

ក្រោយគណបក្សប្រជាជនប្រកាសពីគោលជំហររបស់ខ្លួន លោក ណាថាផុង រឿងបញ្ញាវុធ ប្រធានគណបក្សប្រជាជនបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង បន្ទាប់មក មន្ត្រីតំណាងគណបក្សភូមិចៃថៃបានធ្វើដំណើរមកទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ។ រីឯលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ក្រោយពីទទួលដំណឹងគណបក្សប្រជាជនជ្រើសយកលោកកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី លោកបានបង្ហាញក្តីរីករាយ អរគុណគណបក្សប្រជាជន ហើយលោកព្រមទទួលយកលក្ខខណ្ឌទាំងអស់ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ អំពើហិង្សានៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃបានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាង២ទសវត្សរ៍មកហើយ បច្ចុប្បន្ន អំពើហិង្សា និងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែ.កកើនឡើងកាន់តែខ្លាំងក្នុងតំបន់នេះ បើទោះជារដ្ឋាភិបាលថៃ និងកងទ័ពបង្ក្រាប និងទប់ស្កាត់ក្តី ។ វាធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃបារម្ភពីជម្លោះនៅភាគខាងត្បូងអាចនឹងរាលដាលខ្លាំងឡើង បង្កអសន្តិសុខក្នុងសង្គម និងចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីបង្កើតសន្តិភាពក្នុងតំបន់ឆាប់ៗ ។

ក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូងបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ទៅកាន់គណបក្សប្រជាជន (ឬគណបក្សប្រឆាំង) ដែលមានសិទ្ធិសម្រេចផ្នែកនយោបាយ ឱ្យបន្ថែមលក្ខខណ្ឌទៅគណបក្សនយោបាយនានាបង្កើតគោលនយោបាយស្វែងរកសន្តិភាពនៅភាគខាងត្បូង ពីព្រោះជម្លោះក្នុងតំបន់នេះបានអូសបន្លាយអស់ជាង២ទសវត្សរ៍ គ្មានដំណោះស្រាយ និងបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋស្លាប់ រងរបួសយ៉ាងច្រើន ។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីគួរផ្តោតសំខាន់លើជម្លោះនៅភាគខាងត្បូង ខណៈកន្លងមក គណបក្សប្រជាជនបានដាក់លក្ខខណ្ឌ៣ចំណុច ទៅកាន់គណបក្សនយោបាយនានាដែលចង់ឱ្យបេក្ខជនកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ។

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូង និងអង្គការបណ្តាញប្រជាជន ចំនួន៤៥ បានផ្ញើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ទៅគណបក្សប្រជាជន ដើម្បីឱ្យគណបក្សនេះបន្ថែមលក្ខខណ្ឌ ទី៤ សម្រាប់គណបក្សនយោបាយដែលបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះចង់ឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី និងរដ្ឋាភិបាលថ្មី ស្វែងរកសន្តិភាពនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូង ដោយកំណត់ជារបៀបវារៈជាតិ និងជំរុញឱ្យទទួលបានសន្តិភាពពិតប្រាកដ ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីគណបក្សប្រជាជនក្លាយជាគណបក្សសំខាន់ក្នុងការសម្រេចចិត្តបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ហើយគណបក្សនេះបានប្រកាសលក្ខខណ្ឌ៣ចំណុច សម្រាប់គណបក្សនយោបាយនានាបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូងស្នើឱ្យគណបក្សប្រជាជនបន្ថែមលក្ខខណ្ឌមួយទៀត គឺស្វែងរកសន្តិភាពនៅភាគខាងត្បូង ។ លក្ខខណ្ឌថ្មីនេះមានគោលបំណងបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាក្នុងតំបន់ដែលអូសបន្លាយជាង២ទសវត្សរ៍ ។

ជម្លោះនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃធ្វើឱ្យបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនមហាសាលក្នុងរយៈពេល២១ឆ្នាំមកនេះ គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០៤ ។ ទិន្នន័យបង្ហាញថា អំពើហិង្សាកើតនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូង ស្មើរហូតដល់២២,៩២៨លើក, មនុស្សស្លាប់៧,៦៧៦នាក់ និងរងរបួស១៤,៣៨៥នាក់ ក្នុងនោះយុវជនស្លាប់២៤៣នាក់, រងរបួស១,២០៥នាក់ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៤ ដល់ឆ្នាំ២០២០ ព្រមទាំងមានកុមារជាង៧,០០០នាក់ ក្លាយជាកុមារកំព្រាបាត់បង់ឪពុក-ម្តាយដែលជាបង្អែករឹងមាំក្នុងគ្រួសារ ។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលថ្មីត្រូវប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិជាង៥សែនលានបាត ដែលបានពីការបង់ពន្ធរបស់ពលរដ្ឋសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារពលរដ្ឋក្នុងតំបន់នៅតែប្រឈមបញ្ហាជាច្រើន ដូចជា ៖ ភាពក្រីក្រ ថ្នាំញៀន ការសិក្សាទាប កុមារខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងបញ្ហាផ្លូវចិត្តកើនឡើង ។ ពលរដ្ឋនៅភាគខាងត្បូងពុំអាចទទួលយកផលប៉ះពាល់ និងរងទុក្ខវេទនាបន្តទៀតទេ ទើបក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូងអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីស្វែងរកសន្តិភាពនៅភាគខាងត្បូងដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋរស់នៅមានសុវត្ថិភាពយ៉ាងឆាប់បំផុត ។

គួរបញ្ជាក់ថា បណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃតែងតែកើតអំពើហិង្សា និងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកជាញឹកញាប់នៅទីប្រជុំជន ទីសាធារណៈ ដែលបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋថៃ ក៏ដូចជាអាជ្ញាធររងរបួសជាបន្តបន្ទាប់ ។ រដ្ឋាភិបាលថៃ និងកងទ័ពបានទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាក្នុងតំបន់នេះកុំឱ្យរីករាលដាលកាន់តែខ្លាំង ពីព្រោះនឹងបង្កអសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងប្រទេសទាំងមូល ។

ក្រោយលោកស្រី ផេថងថាន ធ្លាក់ពីតំណែង គណបក្សនយោបាយនានាដណ្តើមតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី និងស្នើឱ្យគណបក្សប្រជាជន (ឬគណបក្សប្រឆាំង) គាំទ្រឱ្យបេក្ខជនខ្លួនកាន់តំណែងនេះ ដូចជា ៖ គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សភឿថៃ បានស្នើឱ្យគណបក្សប្រជាជនផ្តល់សំឡេងគាំទ្រ ។ បើគណបក្សប្រជាជនជ្រើសយកគណបក្សភូមិចៃថៃ របស់លោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន គឺគណបក្សភឿថៃ (ឬបក្សអាវក្រហម) គំរាមរំលាយសភា បើជ្រើសយកគណបក្សភឿថៃ ពួកអាវលឿងនឹងបង្កចលាចលពេញប្រទេស ហើយមេទ័ពអាចធ្វើអន្តរាគមន៍ដោយរដ្ឋប្រហារ ៕