ប្រទេសថៃ ៖ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មានថៃ Ch7HD News រាយការណ៍ថា មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃបានបន្ធូរបន្ថយវិធានការរឹតបន្តឹងព្រំដែន ដោយអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញ និងយានជំនិះដែលធ្វើដំណើរក្នុងគោលបំណងមនុស្សធម៌ សិទ្ធិមនុស្ស សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងឧស្សាហកម្ម អាចឆ្លងដែនចេញ-ចូលព្រំដែនផ្លូវគោកនៅខេត្តស្រះកែវ តាមច្រកព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍២កន្លែង និងច្រកដោះដូរទំនិញ១កន្លែង ។

ស្ថានីយវិទ្យុខេត្តស្រះកែវ បានផ្សព្វផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ថា យោងតាមបទបញ្ជារបស់កងទ័ពភូមិភាគទី១ ស្តីពីការគ្រប់គ្រងការបើក-បិទច្រកព្រំដែនគ្រប់ប្រភេទនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ខេត្តស្រះកែវ ចុះថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ដើម្បីកុំឱ្យវិធានការរឹតបន្តឹងព្រំដែនប៉ះពាល់ពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ សេដ្ឋកិច្ច និងឧស្សាហកម្មរបស់ឈ្មួញនៅប្រទេសថៃ មជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានពិចារណាអនុញ្ញាតឱ្យយានជំនិះដែលធ្វើដំណើរក្នុងគោលបំណងមនុស្សធម៌ សិទ្ធិមនុស្ស សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងឧស្សាហកម្ម អាចឆ្លងដែនចេញ-ចូលតាមព្រំដែនផ្លូវគោកនៅខេត្តស្រះកែវបាន ។

ប្រទេសថៃនឹងអនុញ្ញាតឱ្យឆ្លងដែនដើម្បីកុំឱ្យមានឧបសគ្គដល់ការគ្រប់គ្រងក្នុងតំបន់ ដោយកំណត់វិធានការបន្ថែមដូចខាងក្រោមនេះ ៖

១-ច្រកព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍ស្ពានមិត្តភាពកម្ពុជា-ថៃ (ស្ទឹងបត់-ណងអៀន) នៅស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ នឹងបើកចាប់ពីម៉ោង៨ព្រឹក ដល់ម៉ោង៤ល្ងាច ដោយអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញអាចឆ្លងដែនចេញ-ចូល ចំនួន១៤០គ្រឿងក្នុង១ថ្ងៃ (ឈ្មួញថៃជាអ្នកទំនាក់ទំនងជាមួយឈ្មួញខ្មែរដោយខ្លួនឯង)

២-ច្រកព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍បានខៅឌិន ស្រុកឃ្លងហាត ខេត្តស្រះកែវ (ទល់មុខច្រកភ្នំដី ស្រុកសំពៅលូន ខេត្តបាត់ដំបង) នឹងបើកចាប់ពីម៉ោង៨ព្រឹក ដល់ម៉ោង៤ល្ងាច ដោយអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញអាចឆ្លងដែនចេញ-ចូល ចំនួន១០០គ្រឿងក្នុង១ថ្ងៃ (ឈ្មួញថៃជាអ្នកទំនាក់ទំនងជាមួយឈ្មួញខ្មែរដោយខ្លួនឯង)

៣-ច្រកដោះដូរទំនិញបានណងព្រឺ នៅស្រុកអារញ្ញប្រាថេត ខេត្តស្រះកែវ នឹងបើកចាប់ពីម៉ោង៨ព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង១២ថ្ងៃត្រង់ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញអាចឆ្លងដែនចេញ-ចូល ចំនួន៤០គ្រឿងក្នុង១ថ្ងៃ (ឈ្មួញថៃជាអ្នកទំនាក់ទំនងជាមួយឈ្មួញខ្មែរដោយខ្លួនឯង) ។

ហេតុនេះ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ តទៅ គ្រប់បទបញ្ជាផ្សេងៗដែលផ្ទុយនឹងបទបញ្ជានេះ ត្រូវតែលុបចោល គឺអនុវត្តតាមបទបញ្ជារបស់កងទ័ពចុងក្រោយបង្អស់ ។ រីឯប្រទេសកម្ពុជានឹងអនុវត្តតាមវិធានការនេះឬយ៉ាងណានោះ ថៃនឹងតាមដានស្ថានការណ៍យ៉ាងដិតដល់បន្តទៀត ។

គួរបញ្ជាក់ថា ថៃចាប់ផ្តើមអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្តដឹកទំនិញ និងយានជំនិះធ្វើដំណើរក្នុងគោលបំណងមនុស្សធម៌ សិទ្ធិមនុស្ស សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងឧស្សាហកម្ម អាចឆ្លងដែនចេញ-ចូលព្រំដែនផ្លូវគោកនៅខេត្តស្រះកែវ តាមច្រកព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍២កន្លែង និងច្រកដោះដូរទំនិញ១កន្លែង គឺបន្ទាប់ពីអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យអាជីវករ/ពាណិជ្ជករអាចនាំចូលទំនិញថៃមកកម្ពុជាបាន លើកលែងតែបន្លែ ផ្លែឈើ និងប្រេងឥន្ធនៈ តាមមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនផ្សេងៗ និងតាមមាត់ច្រកផ្លូវការនានា លើកលែងតែមាត់ច្រកព្រំដែនផ្លូវគោកកម្ពុជា-ថៃ ដែលត្រូវបានបិទជាឯកតោភាគីដោយកងទ័ពថៃ ៕

វៀតណាម និង ឥណ្ឌូណេស៊ី៖ ពិតជារន្ធ.ត់មិនគួរឲ្យជឿសោះថា ត្រឹមរយៈពេល២ថ្ងៃទូកទេសចរណ៍របស់វៀតណាមចំនួន១គ្រឿង និង នាវាទេសចរណ៍របស់ឥណ្ឌូណេស៊ីចំនួន១គ្រឿង បានជួបឧបត្តិហេតុលិចនិងឆាបឆេះ បណ្ដាលឲ្យអ្នកដំណើររាប់រយនាក់ខ្លះត្រូវបានបាត់ខ្លូន ខ្លះបាត់បង់ជីវិត និងខ្លះលោតចូលទឹកដើម្បីស្វែងរកជំនួយយ៉ាងអាណមអធម។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរទេស នាថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែកក្កដាបានឲ្យដឹងថា នៅឯប្រទេសវៀតណាម មានករណីទូកទេសចរណ៍មួយគ្រឿងដែលផ្ទុកមនុស្សសរុប៥៣នាក់ បានក្រឡាប់លិចកាលពីថ្ងៃទី១៩ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៥ ដោយសារតែអាកាសធាតុអាក្រក់ បណ្តាលឱ្យចំនួនមនុស្សស្លា.ប់បើគិតមកទល់ពេលនេះ កើនឡើងដល់ ៣៧នាក់ បន្ទាប់ពីស្រង់បានសា.កស.ពចំនួន៣បន្ថែមទៀត នៅម៉ោងជាង១យប់រំលងអធ្រាត្រ ឈានចូលថ្ងៃអាទិត្យទី២០ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៥។

ទូកទេសចរណ៍ខាងលើឈ្មោះថា Wonder Sea បានលេចដោយសារតែឥទ្ធិពលព្យុះ Wipha បានបក់បោកចូលសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ឆ្មាំព្រំដែនបានជួយសង្គ្រោះមនុស្ស ១១ នាក់ ហើយគិតត្រឹមព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យនេះ មនុស្សស្លា.ប់បានកើនដល់៣៧ ខណៈ៥នាក់បាត់ខ្លួន។ អាជ្ញាធរនៅមិនទាន់បញ្ជាក់ពីសញ្ជាតិរបស់ភ្ញៀវទេសចរទាំងនោះបានឡើយ។

គួរឲ្យដឹងថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជួយសង្គ្រោះកំពុងបន្តយ៉ាងសស្រាក់សស្រាំ មានការចូលរួមពីបុគ្គលិកជិត ៣០០នាក់ រួមមានទាំងឆ្មាំព្រំដែន កងទ័ពជើងទឹក ប៉ូលិស និងអាជ្ញាធរកំពង់ផែ និងនាវា ៣០ ប្រភេទផ្សេងៗគ្នា។ កងទ័ពជើងទឹកបានដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងពិសេសជាង ២០ នាក់ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកបាត់ខ្លួន។

ដោយឡែក នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីឯណោះវិញ នាវាដឹកអ្នកទេសចរណ៍ដែលមានឈ្មោះថា KM III Barcelona ផ្ទុកមនុស្សសរុបប្រមាណ ២៨០ នាក់នៅរសៀលថ្ងៃអាទិត្យទី ២០ ខែ កក្កដាបានផ្ទុះនឹងបង្កការឆាបឆេះនៅជិតកោះ Talise ខេត្ត Sulawesi ខាងជើងនៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ហេតុការណ៍ផ្ទុះនេះបានធ្វើឲ្យអ្នកដំណើរជាច្រើនរយនាក់ក្នុងនាវាទេសចរណ៍នាំគ្នាសម្រុកពាក់អាវពោងនឹងលោតចុះពីលើនាវាចូលក្នុងទឹកយ៉ាងគួរឲ្យតក់ស្លុត។

ហេតុការណ៍ឆេះនាវាទេសចរណ៍ដ៏ធំមួយនេះ បានបណ្ដាលឲ្យមនុស្ស៣នាក់បានស្លា.ប់ និងច្រើននាក់បាត់ខ្លួន ខណៈមានមនុស្សមួយចំនួនដែលសំណាងល្អបានហក់ចុះពីនាវាចូលទឹក ដែលមានទាំងមនុស្សធំ និងក្មេងតូចៗហែលមករកទូកសង្រ្អោះបន្ទាន់បានទាន់ពេលវេលា។

បច្ចុប្បន្នគេមិនទាន់អាចបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃឧបត្តិហេតុឆេះនាវានេះបានច្បាស់លាស់នៅឡើយនោះទេ ប៉ុន្តែភ្នាក់ងារស្វែងរក និងជួយសង្គ្រោះជាតិរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី រួមជាមួយនឹងកងទ័ពជើងទឹក ឆ្មាំឆ្នេរសមុទ្រ និងអ្នកនេសាទក្នុងតំបន់ បាននិងកំពុងដុតដៃដុតជើងក្នុងការជួយសង្រ្គោះអ្នកដែលនៅលើសមុទ្រ និងបន្តប្រតិបត្តិការស្វែងរកមនុស្សដែលបានបាត់ខ្លួន ជាមួយនឹងការរំពឹងថាចំនួនអ្នកស្លា.ប់ និងបាត់ខ្លួនអាចនឹងកើនឡើងជាបន្តទៀត៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មថៃ លោក ចតុផន ប៊ុរុតផាត់ បានដឹកនាំក្រុមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មកពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មធ្វើដំណើរមកខេត្តស្រះកែវ ដើម្បីស្តាប់ផលប៉ះពាល់ផ្សេងៗ និងរកដំណោះស្រាយផលប៉ះពាល់ដោយសារការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដោយមានសហគ្រិនក្នុងតំបន់ចូលរួមបញ្ចេញមតិ ដូចជា ៖ សភាពាណិជ្ជកម្មខេត្តស្រះកែវ អ្នកប្រកបអាជីវកម្មសណ្ឋាគារ ដឹកជញ្ជូន និងឈ្មួញនាំចូល នាំចេញទំនិញ ។ លោកក៏សន្យាជំរុញការបើកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃយ៉ាងឆាប់រហ័សដើម្បីលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចព្រំដែនឡើងវិញ ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ចតុផន ប៊ុរុតផាត់ និយាយថា ក្នុងកិច្ចប្រជុំថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា កន្លងមក លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុងឋានៈនាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី បានបញ្ជាឱ្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្មដោះស្រាយបញ្ហាពលរដ្ឋ និងអាជីវកម្មនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។

ក្រៅពីនេះ លោកបានប្រជុំពិភាក្សាបន្ទាន់កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ជាមួយនាយកគ្រប់គ្រង និងទូតពាណិជ្ជកម្មនៅរាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រជុំជាមួយពាណិជ្ជកម្មខេត្តចំនួន៧ រួមមាន ៖ ខេត្តស្រះកែវ ចាន់បុរី ត្រាត សុរិន្ទ ស៊ីសាកេត ឧប៊ុនរ៉ាជថានី និងបុរីរាំ ដើម្បីស្តាប់ផលប៉ះពាល់ និងរកដំណោះស្រាយតាមតម្រូវការអ្នករងផលប៉ះពាល់ដោយសារការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ។

ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មនឹងជួយដោះស្រាយបញ្ហាអាជីវកម្មក្នុងតំបន់រងផលប៉ះពាល់យ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយក្រសួងបានបញ្ជាឱ្យអនុវត្តវិធានការសង្គ្រោះរយៈពេលខ្លីជាបន្ទាន់ និងពន្លឿនការអនុវត្តវិធានការរយៈពេលវែង ដូចជា ៖ ផ្អាកសងបំណុល លើកកម្ពស់ពាណិជ្ជកម្មផ្សាររុងក្លឿ ការបណ្តុះបណ្តាលអភិវឌ្ឍន៍អាជីព និងជំនាញការងារ រួមទាំងពិភាក្សាជាមួយភ្នាក់ងារសន្តិសុខទទួលខុសត្រូវការងារព្រំដែន (គឺកងទ័ពជើងគោក កងទ័ពជើងទឹក ក្រសួងការពារជាតិ ក្រសួងមហាផ្ទៃ កងកម្លាំងរក្សាសន្តិសុខប្រទេសថៃ និងការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ) បើកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃយ៉ាងឆាប់រហ័សដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់អាជីវកម្ម និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចព្រំដែនឱ្យអ៊ូអរឡើងវិញ ។

លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មថៃទទួលបានដំណឹងពីអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជាអនុញ្ញាតឱ្យអាជីវករ/ពាណិជ្ជករអាចនាំចូលទំនិញថៃមកកម្ពុជាបាន លើកលែងតែបន្លែ ផ្លែឈើ ប្រេងឥន្ធនៈ និងឧស្ម័នឥន្ធនៈ តាមមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនផ្សេងៗ និងតាមមាត់ច្រកផ្លូវការនានា លើកលែងតែមាត់ច្រកព្រំដែនផ្លូវគោកកម្ពុជា-ថៃ ដែលត្រូវបានបិទជាឯកតោភាគីដោយកងទ័ពថៃ ។ ហេតុនេះ ថៃអាចនាំចេញទំនិញផ្សេងៗទៀតទៅកម្ពុជាតាមផ្លូវទឹក ប៉ុន្តែតម្លៃទំនិញថៃនៅកម្ពុជាអាចកើនឡើងខ្ពស់ ។

លោកនឹងតាមដានស្ថានការណ៍ទូទៅយ៉ាងដិតដល់ជាមួយវិស័យពាក់ព័ន្ធ ហើយជឿជាក់ថា កិច្ចសហការរបស់វិស័យទាំងអស់នឹងអាចដោះស្រាយបញ្ហានេះកុំឱ្យប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្មថៃដែលនៅតែលូតលាស់ជាបន្តបន្ទាប់ ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ពាណិជ្ជកម្មរវាងថៃ និងកម្ពុជា មានតម្លៃសរុប ៣៦៦,៧៣០លានបាត និងពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែនមានតម្លៃខ្ពស់រហូតដល់ ១៧៤,៥៣០លានបាត ។ រីឯរយៈពេល៥ខែដំបូងនៃឆ្នាំ២០២៥ ពាណិជ្ជកម្មរវាងថៃ និងកម្ពុជា បានកើនឡើងរហូតដល់៨.៥% និងពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែនកើនដល់ ១១.២% ៕

ព្យុងយ៉ាង៖ កូរ៉េខាងជើងបានប្រកាសថា រមណីយដ្ឋានមាត់សមុទ្រថ្មីរបស់ខ្លួន ដែលទើបបើកដំណើរការកាលពីថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដានោះ មិនទទួលភ្ញៀវជនបរទេសឲ្យចូលទស្សនាទៀតឡើយ។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មាន BBC។

តំបន់ទេសចរណ៍ឆ្នេរ Wonsan Kalma ត្រូវបានពង្រឹងថាជាគម្រោងសំខាន់មួយក្នុងចក្ខុវិស័យរបស់មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោក គីម ជុង អ៊ុន ដែលចង់ជំរុញវិស័យទេសចរណ៍របស់ប្រទេស។ មុនពេលបើកដំណើរការ តំបន់នេះត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយថា គឺជាកន្លែងទេសចរណ៍ទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែនៅសប្តាហ៍នេះ សេចក្តីជូនដំណឹងនៅលើគេហទំព័រផ្លូវការរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍កូរ៉េខាងជើង បានឲ្យដឹងថា ជនបរទេស “នឹងមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យចូលទស្សនាជាបណ្ដោះអាសន្ន”។

កាលពីសប្ដាហ៍មុន មានរបាយការណ៍ថា ជនជាតិរុស្សីគឺជាក្រុមដំបូងដែលបានទៅដល់ទីនោះ។ ពេលនោះក៏ជាពេលដែលរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរុស្ស៊ី លោក សេរហ្គី លាវ្រូវ (Sergei Lavrov) បានជួបជាមួយលោក គីម នៅក្នុងទីក្រុងវ៉នសានផងដែរ។

លោក លាវ្រូវ បានសរសើរថា រមណីយដ្ឋាននេះមានសក្ដានុពលក្លាយជាទីតាំងទេសចរណ៍ល្អមួយ ហើយលោកសង្ឃឹមថា វានឹងក្លាយជាគោលដៅពេញនិយមសម្រាប់ជនរុស្ស៊ី។ លើសពីនេះសារព័ត៌មាន AFP បានរាយការណ៍ថា រុស្ស៊ី និងកូរ៉េខាងជើងកំពុងរៀបចំបើកបើកផ្លូវហោះហើរដោយផ្ទាល់ពីក្រុងម៉ូស្គូ ទៅ ព្យុងយ៉ាង នៅចុងខែនេះ។

ទីក្រុងវ៉នសាន ដែលស្ថិតនៅបណ្ដោយឆ្នេរខាងកើតរបស់កូរ៉េខាងជើង គឺជាកន្លែងសម្រាប់ផលិតកាំជ្រួចមួយចំនួនរបស់ប្រទេស និងក៏ជាកន្លែងប្រជុំសមុទ្រមួយដ៏ធំផងដែរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏ជាទីកន្លែងដែលលោកគីម បានចំណាយពេលកាលពីកុមារភាពរបស់គាត់នៅទីនោះ ហើយបច្ចុប្បន្នក៏ជាទីតាំងនៃវីឡាលហែរកាយរបស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផងដែរ។

តំបន់ឆ្នេរថ្មីនេះមានផ្ទៃឆ្នេរប្រវែង ៤ គីឡូម៉ែត្រ ហើយត្រូវបានកសាងឡើងជាបន្ទាត់ជាប់ឆ្នេរ ដោយមានសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ផ្សារទំនើប និងសួនទឹកផងដែរ។ តាមរបាយការណ៍របស់សារព័ត៌មានរដ្ឋ វាអាចទទួលភ្ញៀវបានរហូតដល់ ២០,០០០ នាក់។ ទោះជាយ៉ាងណា ចាប់តាំងពីគម្រោងចាប់ផ្តើមកាលពីឆ្នាំ ២០១៨ មក មានក្រុមការពារសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនបានចោទប្រកាន់អំពីការបំពានសិទ្ធិ។ ពួកគេបានបង្ហាញអំពីរបាយការណ៍នានា ស្ដីពីការបង្ខំឲ្យកម្មករធ្វើការ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌពិបាក និងប្រាក់ឈ្នួលមិនគ្រប់គ្រាន់។ តែក្រោយមកគម្រោងនេះក៏បានបញ្ចប់ដោយរលូននៅថ្ងៃទី ២៤ ខែមិថុនា ដោយមានការចូលរួមសម្ពោធពីឯកអគ្គរដ្ឋទូតរុស្ស៊ី និងក្រុមគ្រួសារលោកគីមផងដែរ។

គួររំលឹកថា កាលឆ្នាំមុន កូរ៉េខាងជើងបានបើកទ្វារ ទទួលស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរណ៍រុស្ស៊ីឡើងវិញ ជាលើកដំបូងបន្ទាប់ពីការផ្អាកបណ្តោះអាសន្នក្នុងអំឡុងជំងឺកូវីដ-១៩។ ចំណែក ភ្ញៀវពីប្រទេសលោកខាងលិចដូចជា អូស្ត្រាលី បារាំង អាល្លឺម៉ង់ និងចក្រភពអង់គ្លេស ក៏បានចាប់ផ្តើមអនុញ្ញាតឲ្យចូលកូរ៉េខាងជើងវិញកាលពីខែកុម្ភៈកន្លងទៅ។ ប៉ុន្តែក្រោយពីរយៈពេលដ៏ខ្លីនោះ ភ្ញៀវទេសចរត្រូវបានផ្អាកឡើងវិញ ដោយមិនមានការពន្យល់ពីមូលហេតុច្បាស់លាស់ឡើយ៕

នៅក្នុងបេសកកម្មរុករករបស់មនុស្សជាតិ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រតែងព្យាយមបង្កើតនូវឧបករណ៍ ឬគ្រៅងយន្តផ្សេងៗដើម្បីជំរុញវាឲ្យទៅប្រមូលយកទិន្នន័យ ឬ ព័ត៌មានណាមួយដែលពួកគេចង់ដឹង។ ជាមួយគ្នានេះ អង្គការ NASA កំពុងរៀបចំបញ្ចេញនូវអ្វីដែលប្លែកពីគេ នោះគឺគ្រឿងយន្តដែលមានដំណើរការស្រដៀងនឹងសត្វពស់ អាចជ្រមុជទឹកចូលទៅក្នុងមហាសមុទ្រ និងតាមចាប់សញ្ញានៃជីវិតដ៏ជ្រៅនៅក្រោមផ្ទៃទឹកកក។

ពស់យន្តនេះមានឈ្មោះថា «EELS» ជាពាក្យកាត់សម្រាប់ Exobiology Extant Life Surveyor ដែលជាគំរូគ្រឿងយន្តដំបូងគេត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL) ។ វាត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីផ្លាស់ទីឆ្លងកាត់បរិយាកាសដ៏អាក្រក់ៗបំផុតនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តសង្ឃឹមថា ថ្ងៃណាមួយ EELS អាចនឹងក្លាយជាគ្រឿងម៉ាស៊ីនដំបូងគេក្នុងការរុករកមហាសមុទ្រលើផ្ទៃទឹកកកនៃឋានព្រះច័ន្ទឈ្មោះ Enceladus របស់ភពសៅរិ៍ (Saturn) ។

អ្នកស៊ើបអង្កេតសំខាន់សម្រាប់គម្រោងនៅ JPL គឺ DR. Hiro Ono បាននិយាយថា “EELS គឺមិនដូចអ្វីដែលយើងធ្លាប់ផលិតពីមុនមកនោះទេ។ វាត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីធ្វើដំណើរទៅកន្លែងដែលមនុស្សយន្តទូទៅមិនបានទៅ ដូចជានៅក្រោមទឹកកក ឬកាត់ចូលទៅក្នុងមហាសមុទ្រនៅភពក្រៅ” ។

ជាមួយនឹងរាងកាយដ៏វែង និងអាចបត់បែនបាន វាអាចដំណើរការដោយខ្លួនឯង។ EELS អាចរំកិលខ្លួនបែបជាសត្វល្មូន ឆ្លងកាត់ដីដែលមានសណ្ឋានមិនស្មើគ្នា តោងឡើងទីតាំងអ័ក្សបញ្ឈរ និងអាចសូម្បីតែហែលក្នុងទឹក ដែលធ្វើឱ្យវាល្អបំផុតសម្រាប់គោលដៅស្រាវជ្រាវដោយប្រើគ្រឿងយន្ត។ វាត្រូវបានបំពាក់ដោយឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា និងកម្មវិធីធ្វើការសម្រេចចិត្ត។ វាអាចវិភាគពីគ្រោះថ្នាក់ដែលមាននៅជុំវិញជុំវិញខ្លួន និងអាចបញ្ជូនទៅធ្វើបេសកកម្មបានរាប់លានម៉ាយក្រៅភពផែនដី។

មុនពេលបញ្ជូន EELS ទៅធ្វើបេសកកម្មក្រៅភពផែនដី អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តបានបានសាកល្បងនៅក្នុងបរិយាកាសដ៏លំបាកបំផុតរបស់ផែនដីដូចជា៖ វាលទឹកកកអង់តាក់ទិក ផ្ទាំងទឹកកក និងសូម្បីតែរូងក្រោមទឹក។ ខុសពីសត្វពស់ធម្មតាដែលមិនចូលចិត្តភាពត្រជាក់ ពស់យន្តមួយនេះ អាចសម្របខ្លួន និងផ្លាស់ទីបានយ៉ាងអស្ចារ្យនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានទឹកកក។

DR. Hiro Ono បាននិយាយថា “លើសពីការរស់រានមានជីវិតនៅលើពិភពលោក វាទាក់ទងនឹងការចូលទៅកាន់កន្លែងដែលអាថ៌កំបាំង ទៅកាន់កន្លែងដែលយើងមិនធ្លាប់ទៅដល់ ហើយប្រហែលជាដើម្បីឲ្យយើងដឹងថា យើងមិនមែនជាជីវិតតែមួយគត់ដែលមាននៅក្នុងចក្រវាលនេះទេ។”

ជាមួយនឹងការបង្កើតបានពស់យន្តនេះ NASA សង្ឃឹមថាបេសកកម្មដែលមាន EELS អាចនឹងចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2030 ខាងមុខ។ រហូតមកដល់ពេលនោះ EELS នឹងបន្តអភិវឌ្ឍបន្ថែមទៀត ដូច្នេះថ្ងៃណាមួយ វាអាចនឹងចេញទៅរុករកមហាសមុទ្រនៃពិភពលោកមួយទៀតបាន៕

ថៃ៖ អតីតប្រធានបក្សប្រឆាំងថៃម្នាក់ ចេញមុខព្រ.មានពីស្ថានការណ៍តានតឹងរវាងកម្ពុជា-ថៃ ដោយជំរុញឱ្យមេដឹកនាំយោធាមានការអត់ធ្មត់ និងរង់ចាំការចរចាការទូត ចៀសវាងការធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់ ព្រោះកម្ពុជាព្យាយាមបង្កហេតុផ្សេងៗដើម្បីញុះញង់ឲ្យមានការផ្ទុះអា.វុ.ធ។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានថៃ The Nation។

នាថ្ងៃសុក្រ ទី18 ខែកក្កដា ឆ្នាំ2025 លោក Thanathorn Juangroongruangkit ប្រធានចលនាវឌ្ឍនភាព និងជាអតីតមេដឹកនាំគណបក្សអនាគតឆ្ពោះទៅមុខ បានធ្វើការពន្យល់នៅក្នុងកម្មវិធីមួយថា៖ យុទ្ធសាស្ត្ររបស់កម្ពុជា គឺដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍នៅលើឆាកអន្តរជាតិ តាមរយៈតុលាការ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដូចជាមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ ឬក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាដើម។ លោកបន្តថា “អ្វីដែលកម្ពុជាចង់បានគឺការបង្កឲ្យមានអំពើហិង្សា។ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាល និងយោធាថៃត្រូវតែអត់ធ្មត់ និងជៀសវាងការធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអន្ទាក់របស់ពួកគេ ប្រសិនបើយើងធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអន្ទាក់ ហើយមានជម្លោះកើតឡើងនាំឲ្យមានរបួសស្នាម នោះកម្ពុជានឹងទទួលបានភាពស្របច្បាប់នៅចំពោះមុខពិភពលោក”។

លោក Thanathorn បញ្ជាក់ថា បញ្ហាសំខាន់គឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យស្ថានការណ៍អាចដោះស្រាយចេញ ហើយអាចវិលមករកភាពដើមវិញ ។ លោកបានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យប្រើប្រាស់គណៈកម្មាធិការបច្ចេកទេសរួម (JTC) មួយទៀតដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការចរចា សម្រាប់ដំណោះស្រាយយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ទន្ទឹមនឹងនោះលោក Thanathorn ក៏បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភផងដែរអំពីប្រជាប្រិយភាពរបស់យោធាដែលបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ដោយហៅវាថាជាការអភិវឌ្ឍន៍ដ៏គួរឱ្យរំខាន។
លោកក៏បានររិះគន់សកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលលោកមានអារម្មណ៍ថាយឺតពេក។ លោកបានបញ្ជាក់ដោយត្រង់ៗថា «យោធាមិនគួរធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហាជម្លោះព្រំដែននេះទេ ហើយត្រូវតែធ្វើតាមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល»៕

ហាណូយ៖ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំនេះ ការផ្ទុះឡើងជាង 514 ត្រូវបានគេរាយការណ៍នៅក្នុង 28 ក្នុងចំណោម 34 ខេត្ត-ក្រុង របស់ប្រទេសវៀតណាម ដោយមានជ្រូកជាង 30,000 ក្បាលបានឆ្លង និងបានងា.ប់។ បច្ចុប្បន្ននេះ ការផ្ទុះឡើងចំនួន ២៤៨ ករណីទៀត នៅតែសកម្មនៅក្នុងមូលដ្ឋានចំនួន ២០ ដែលធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភពីការរីករាលដាលបន្ថែមទៀត ជាពិសេសនៅក្នុងខេត្តដែលមានកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកធំៗ។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានវៀតណាម កាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ បានឲ្យដឹងថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីវៀតណាម លោក Pham Minh Chinh បានចេញសេចក្តីណែនាំជាបន្ទាន់មួយ ដោយទាមទារឲ្យមានវិធានការ និងសម្របសម្រួលបន្ថែមទៀត ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃ ជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្រ្វិក (ASF) ខណៈដែលវៀតណាមកំពុងប្រឈមមុខនឹងការកើតឡើងវិញនៃជំងឺលើសត្វពាហនៈដែលងា.ប់នៅតាមតំបន់មួយចំនួន។

លោក Pham Minh Chinh បានបញ្ជាឲ្យអាជ្ញាធរបង្រ្កាបលើការដឹកជញ្ជូន ការលក់ និងការកម្ចាត់ចោលជ្រូកដែលឆ្លងមេរោគ ហើយត្រូវធានាថា ការអនុវត្តវិធានការទាំងឡាយនឹងមិនរំខានដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងគ្រប់គ្រងជំងឺ។ ចំពោះការផ្ដល់ការរាយការណ៍យឺតពេល ឬការព្យាយាមលាក់បាំងនៃការផ្ទុះឡើងនៅតំបន់ណាមួយ នឹងត្រូវពិន័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។

ក្រៅពីនេះ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានមានភារកិច្ចណែនាំកសិករឱ្យអនុវត្តវិធានការការពារបែបជីវសុវត្ថិភាពឲ្យកាន់តែខ្លាំង ខណៈកំពុងធ្វើការបង្កើតតំបន់កសិកម្មគ្មានជំងឺ។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក្រសួងកសិកម្ម ក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម នឹងបង្កើនការចុះត្រួតពិនិត្យទីផ្សារ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលក់ជ្រូកដែលមានវីរុស។

គួរជម្រាបថា ជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក គឺជាជំងឺដ៏កា.ចសាហាវមួយឆ្លងលើសត្វជ្រូកទៅជ្រូកប៉ុណ្ណោះ វាមិនទាន់មានភស្តុតាងណាមួយបង្ហាញថា វីរុសប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិកបង្កជំងឺលើមនុស្សនោះទេ។ ជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក រីករាលដាលឆាប់រហ័សបំផុត ដោយបើវាកើតហើយ វានឹងបណ្តាលឱ្យជ្រូកស្លា.ប់ស្ទើរតែ១០០ភាគរយ។

បច្ចុប្បន្នវៀតណាម ក៏កំពុងតែវីវក់នៅក្នុងការទប់ស្កាត់ការលក់ដូរជ្រូកដែលមានជំងឺនៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន ខណៈថ្មីៗនេះមានការរកឃើញថា ស្ត្រីម្នាក់នៅភាគកណ្តាលប្រទេស បាននាំចូលជ្រូកដែលឆ្លងជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិក ដើម្បីសម្លា.ប់ និងលក់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនផលិតសាច់ក្រក៕