សាសនាគឺជាប្រព័ន្ធនៃជំនឿ និងការគោរពប្រតិបត្តិដែលមានឥទ្ធិពលលើរបៀបដែលមនុស្សម្នាក់ៗគិត ទស្សនៈ និងអន្តរកម្មជាមួយពិភពលោក។ ទោះបីជាមនុស្សគ្រប់ជាតិសាសន៍លើលោកយើងនេះ រស់នៅលើផែនដីតែមួយក៏ដោយ ក៏ជំនឿរបស់ពួកគេមិនដូចគ្នាទេ ដោយអាស្រ័យទៅតាមបរិបទ និងទីកន្លែងដែលពួកគេរស់នៅ។ ដូច្នេះហើយតើអ្នកដឹងទេ? សាសនាណាខ្លះដែលមានអ្នកគោរពប្រតិបត្តិច្រើនបំផុតនៅលើពិភពលោក?

១.សាសនាគ្រិស្ត៖ គ្រិស្ត គឺជាសាសនាដ៏ធំបំផុតលំដាប់ទី១ ក្នុងពិភពលោក ដែលកើតមានទ្បើងប្រហែលជា ២០០០ឆ្នាំមុន ក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ សាសនានេះ មានអ្នកប្រតិបត្តិតាមចំនួន ២.៤ ពាន់លាននាក់ ស្មើនឹង ២៩ ភាគរយ នៃចំនួនប្រជាជនសរុបក្នុងពិភពលោក។

២.សាសនាឥស្លាម៖ អ៊ីស្លាម គឺជាសាសនាលំដាប់ទី២ ដែលមានអ្នកជឿច្រើនបំផុតក្នុងពិភពលោក។ សាសនាអ៊ីស្លាម បានកើតមានទ្បើងប្រហែលជា ១៤០០ឆ្នាំមុន ក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនាពេលបច្ចុប្បន្ន ហើយសាសនានេះ មានអ្នកប្រតិបត្តិតាមចំនួន ១.៩ ពាន់លាននាក់ ស្មើនឹង ២៤ ភាគរយ នៃចំនួនប្រជាជនសរុបក្នុងពិភពលោក។

៣.សាសនាហិណ្ឌូ៖ ហិណ្ឌូ គឺជាសាសនាមួយដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសាសនាដ៏មានវ័យចំណាស់បំផុតក្នុងពិភពលោក ដែលពុំមាននរណាម្នាក់បានដឹងអំពីប្រវត្តិនៃការចាប់ផ្ដើមរបស់សាសនានេះទេ។ សាសនាហិណ្ឌូ មានអ្នកប្រតិបត្តិតាមចំនួន ១.២ ពាន់លាននាក់ ស្មើនឹង ១៥.៤ ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនសរុបក្នុងពិភពលោក។

៤.សាសនាព្រះពុទ្ធ៖ ពុទ្ធសាសនា បានកើតមានទ្បើងប្រហែលជា ២៥០០ឆ្នាំមុន ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា។ បច្ចុប្បន្ន សាសនានេះមានអ្នកប្រតិបត្តិតាមចំនួន ៥០៧ លាននាក់ ស្មើនឹង ៦ ភាគរយ នៃចំនួនប្រជាជនសរុបក្នុងពិភពលោក។

រីឯសាសនាផ្សេងទៀតមានអ្នកគោរព ៤៣០ លាននាក់ នឹង ៤ ភាគរយ នៃចំនួនប្រជាជនសរុបក្នុងពិភពលោក។ ចំណែកអ្នកដែលគ្មានសាសនាវិញមានចំនួន ១.២ លាននាក់៕

ប្រទេសថៃ ៖ កាលពីវេលាម៉ោង៩ព្រឹកថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ លោក Thaksin Shinawatra អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ បានធ្វើដំណើរមកដល់អាកាសយានដ្ឋានដនមឿង ព្រមទាំងបានគោរពព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍ព្រះមហាក្សត្រថៃ ។ នេះជាការវិលត្រឡប់មកប្រទេសថៃលើកដំបូងក្នុងរយៈពេល១៥ឆ្នាំ និងជាការចូលមកកាន់ដំណាក់កាលកាត់ក្តីរបស់តុលាការ ។ គេសង្កេតឃើញមានបណ្តាសមាជិកគណបក្សភឿថៃ និងពលរដ្ឋអាវក្រហមជាច្រើននាក់បានធ្វើដំណើរមករង់ចាំទទួលស្វាគមន៍ការវិលត្រឡប់មកកាន់មាតុប្រទេសរបស់លោក Thaksin ។

នៅវេលាម៉ោង១០និង២៥នាទីថ្ងៃដដែល កម្លាំងសមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនលោក Thaksin និងបញ្ជូនទៅកាន់តុលាការកំពូល ខណៈលោកមានឋានៈជាអ្នកទោសនយោបាយ ហើយលោកត្រូវប្រឈមនឹងការផ្តន្ទាទោសចំនួន៣ករណី រួមមាន ៖
១-ករណីអំពើពុករលួយសម្រាប់ការផ្តល់ប្រាក់កម្ចីរបស់ធនាគារ Exim (តុលាការកំពូលផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារចំនួន៣ឆ្នាំ)
២-ករណីលេខឆ្នោត (តុលាការកំពូលផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារចំនួន២ឆ្នាំ)
៣-ករណីកែប្រែកិច្ចសន្យាសម្បទានអនុគ្រោះដល់ក្រុមហ៊ុន Shin Corp. (តុលាការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារចំនួន៥ឆ្នាំ)

សរុបមក លោក Thaksin ត្រូវបានតុលាការកំពូលសម្រេចឱ្យលោកជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៨ឆ្នាំ សម្រាប់៣ករណី ។ បន្ទាប់មក នៅវេលាម៉ោង១១ នាថ្ងៃដដែល កម្លាំងសមត្ថកិច្ចបានចាប់ខ្លួនលោក Thaksin អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងធ្វើដំណើរចាកចេញពីតុលាការកំពូល សំដៅទៅកាន់ពន្ធនាគារពិសេសនៅទីក្រុងបាងកក ហើយនៅតាមផ្លូវ និងបរិវេណខាងមុខពន្ធនាគារពិសេស គេសង្កេតឃើញថា មានពលរដ្ឋអាវក្រហមជាច្រើននាក់មករង់ចាំផ្តល់កម្លាំងចិត្តផងដែរ ។

ចំណែកនៅខាងមុខពន្ធនាគារពិសេស គឺមានការយាមកាមសុវត្ថិភាពយ៉ាងតឹងតែង ជាពិសេស រថយន្តមិនពាក់ព័ន្ធនឹងមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យបើកឆ្លងកាត់នៅបរិវេណនេះដាច់ខាត រួមទាំងក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន ក៏គេមិនអនុញ្ញាតឱ្យចូលក្នុងបរិវេណនេះដូចគ្នាដែរ ។

គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨ លោក Thaksin បានឈានជើងចេញពីអាកាសយានដ្ឋានសុវណ្ណភូមិ ក្រោយពីលោកត្រូវបានគេធ្វើរដ្ឋប្រហារនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៦ ។ សារព័ត៌មាន AFP ចុះផ្សាយថា លោក Thaksin អាយុ៧៤ឆ្នាំ ត្រូវបានគេធ្វើរដ្ឋប្រហារដណ្តើមអំណាចកាលពី១៧ឆ្នាំមុន ហើយលោកបានសុំសិទ្ធិជ្រកកោននៅក្រៅប្រទេសអស់រយៈពេល១៥ឆ្នាំ ប៉ុន្តែលោកនៅតែល្បីល្បាញខាងនយោបាយ ជាពិសេស លោកទទួលបានប្រជាប្រិយភាពពីពលរដ្ឋថៃ ៕ ប្រភព ៖ Thai PBS

រដ្ឋធានីម៉ិកស៊ីកូ (Mexico)៖ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និង ម៉ិកស៊ីក បានកើនឡើង រហូតដល់២៦៣ពាន់លានដុល្លារ នៅក្នុងអំឡុងពេល៤ខែដំបូង នៃឆ្នាំ២០២៣ ដោយកើនលើសពីចិន និង កាណាដា ជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់ខ្លួន ចាប់តាំងពីការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ រហូតមក។

សារព័ត៌មាន Insider បានចេញផ្សាយ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែសីហា ថា បើតាមការប្រកាសថ្មីរបស់លោក លូស តូរ៉ែស (Luis Torres) សេដ្ឋវិទូពាណិជ្ជកម្មជាន់ខ្ពស់មួយរូប នៃធនាគារបម្រុងសហព័ន្ធន៍ដាលលាស (Dallas) ថា ប្រទេសម៉ិកស៊ី បានពង្រឹងតួនាទីរបស់ខ្លួនម្តងទៀត នៅក្នុងនាមជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មកំពូលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ជាមួយនឹងទំនិញមានទំហំទឹកប្រាក់ ២៦៣ពាន់លានដុល្លារ រវាងប្រទេសទាំងពីរ នៅក្នុងរយៈពេល៤ខែដំបូង នៃឆ្នាំ២០២៣។ ពាណិជ្ជកម្ម ជាមួយម៉ិកស៊ិក មានទំហំ១៥,៤ភាគរយ នៃទំនិញនាំចេញ និង នាំចូលដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយនាំមុខទំហំពាណិជ្ជកម្មសរុបរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ជាមួយកាណាដា មាន១៥,២ភាគរយ និង ចិន មានត្រឹមតែ១២ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។

បើទោះជាពិភពលោកកំពុងតែងើបចេញពីជំងឺរាតត្បាតយ៉ាងក៏ដោយ ប្រទេសម៉ិកស៊ិក នៅតែមានសមត្ថភាពដណ្តើមតំណែងកំពូល លើសពីប្រទេសចិន ដោយបានចំណាយពេល២ទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ នៅក្នុងការរួមបញ្ចូលខ្លួនបន្ថែមទៀត ទៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាមេរិក ហើយវាជាសញ្ញាមួយបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់លាស់ គេចចេញពីភាពវឹកវរខាងសេដ្ឋកិច្ច ដូចកាលពីឆ្នាំ ២០២០។

សេដ្ឋវិទូពាណិជ្ជកម្មជាន់ខ្ពស់រូបនេះ បានបញ្ជាក់ ថា គ្រាប់ពូជ សម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរនេះ ត្រូវបានសាបព្រោះ នៅមុនពេលជំងឺរាតត្បាត ជាមួយនឹងពន្ធរបស់អតីតប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ (Donald Trump) លើទំនិញចិនមួយចំនួន និង ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក-កាណាដា-ម៉ិកស៊ិក ដែលជាការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពបន្តិចបន្តួច សម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរបស់អាមេរិកខាងជើង (The North American Free Trade Agreement) ហៅកាត់ NAFTA មានអាយុកាលជិត៣ទសវត្សរ៍មកហើយ។

លោក លូស តូរែស បានបន្ថែម ថា ការផ្លាស់ប្តូរនេះ ក៏បានស្នើឱ្យមានការពន្លឿននូវការអនុវត្ដឆ្ពោះទៅរក«ការខិតកាន់តែជិត» សម្រាប់ការអនុវត្ត ដែលបណ្តាប្រទេសនានា នាំយកខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ សម្រាប់ទំនិញសំខាន់ៗ ទៅកាន់ប្រទេសជិតស្និទ្ធ។

លោក ចូ បៃដិន (Joe Biden) ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីពេលថ្មី២នេះ បានព្យាយាមធ្វើឱ្យល្អប្រសើរឡើងនូវទំនាក់ទំនង រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន ក្រោយពេលមើលឃើញ ថា ការបែកបាក់គ្នាកំពុងតែកើនឡើង នៅក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងទៅថ្មីៗនេះ រួមទាំងការបាញ់ទម្លាក់បាឡុងចារកម្មរបស់ចិន កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ ផងដែរ។ ស្របគ្នានេះដែរ លោក អេនតូនី ប្លីនខេន (Antony Blinken) រដ្ឋមន្រ្ដីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានជួបជាមួយមេដឹកនាំចិន លោក ស៊ី ជិនពីង (Xi Jinping) កាលពីខែមិថុនា ខណៈលោកស្រី ចាណែត យែលឡែន (Janet Yellen) រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក៏បានបំពេញទស្សនកិច្ច រយៈពេល៤ថ្ងៃ នៅក្នុងប្រទេសចិន បន្ថែមទៀត។

លោកប្រធានាធិបតី ស៊ី ជិនពីង និង ប្រមុខការទូតសហរដ្ឋអាមេរិក បានសន្យាធ្វើឲ្យមានស្ថិរភាពនូវទំនាក់ទំនង រវាងចិន និង សហរដ្ឋអាមេរិក។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ លោ កស្រីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរតនាគារសហរដ្ឋអាមេរិក បានសម្ដែងនូវការព្រួយបារម្ភ អំពី«ការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចមិនយុត្តិធម៌» ប៉ុន្តែលោកស្រី សង្ឃឹម ថាភាគីទាំង២ អាចធ្វើការកាន់តែជិតស្និទ្ធនឹងគ្នា ព្រោះពិភពលោក គឺធំល្មម សម្រាប់ប្រទេសរបស់យើងទាំងពីរ ត្រូវធ្វើឲ្យរីកចម្រើន»៕

រាជធានីបាងកក៖ ក្រោយការនិរទេសខ្លួន ដោយខ្លួនឯង អស់រយៈពេល១៧ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីអំពីរដ្ឋប្រហារ បណ្ដេញគាត់ចេញពីតំណែង កាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០០៦ រហូតមក ឥឡូវនេះ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្ដីថៃ វិលត្រឡប់មកកាន់ប្រទេសកំណើតវិញហើយ។

សារព័ត៌មាន BBC បានចេញផ្សាយ កាលពីព្រឹក ថ្ងៃអង្គារ ទី២២ ខែសីហា ថា ការវិលត្រឡប់របស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា ពីការនិរទេសខ្លួន រយៈពេលជិត២០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ តែងតែមានការសន្យាជាញឹកញាប់ ហើយគាត់ក៏ជាឥស្សរជនមួយរូប ត្រូវនិរទេសខ្លួនយ៉ាងយូរបំផុតមួយ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ។

មហិច្ឆតាខាងនយោបាយរបស់មហាសេដ្ឋីរូបនេះ នៅក្នុងការវិលត្រឡប់ មកចូលរួមបោះឆ្នោត អស់រយៈពេល២ទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ បានបង្កឱ្យមានប្រតិកម្មយ៉ាងខ្លាំង ពីកងកម្លាំងអភិរក្ស ចាប់ពីរដ្ឋប្រហារយោធា ការកាន់កាប់ក្រសួងរដ្ឋាភិបាល និង អាកាសយានដ្ឋាន រហូតដល់សាលក្រមតុលាការដ៏ចម្រូងចម្រាស ដែលបានបណ្តេញនាយករដ្ឋមន្ត្រីចំនួន៣នាក់ និង ការរំលាយគណបក្សនយោបាយ ដែលគាំទ្រដោយលោក ថាក់ស៊ីន។

ឥឡូវនេះ លោក ថាក់ស៊ីន ត្រឡប់មកវិញហើយ ដោយសន្មត ថា ក្រោយការប្រឆាំងដ៏ស្ងាត់ៗជាមួយសត្រូវរាជានិយមរបស់គាត់ ដើម្បីកុំឱ្យគាត់ចាកចេញពីគុក។ គាត់មានទោសជាប់ពន្ធនាគារ រយៈពេលប្រហែល១០ឆ្នាំ ក្រោមការចោទប្រកាន់បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌនានា ប្រឆាំងនឹងរូបគាត់។ ប៉ុន្ដែគាត់បានអះអាង ថា វាជាហេតុផលខាងនយោបាយ។

លោក ថាក់ស៊ីន ត្រូវគេរំពឹង ថា នឹងត្រូវបានបញ្ជូនបន្ត ចេញពីអាកាសយានដ្ឋាន ដុនមឿង (Don Mueang) ទៅកាន់តុលាការកំពូល ស្ថិតក្នុងទីក្រុងបាងកក ហើយបន្ដចេញពីទីនោះ ប្រហែលជាត្រូវចំណាយពេលមួយយប់ នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យពន្ធនាគារ ប៉ុន្ដែក៏គ្មានអ្នកណាម្នាក់ រំពឹងទុកជាមុន ថា គាត់នឹងត្រូវជាប់ឃុំយូរនោះដែរ៕

អ្នកចូលចិត្តសាកថ្មទូរស័ព្ទពេលយប់ត្រូវបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់ ពីព្រោះក្រុមហ៊ុន Apple បានប្រកាសហាមឃាត់ជាផ្លូវការសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទ iPhone គួរចៀសវាងការសាកថ្មទូរស័ព្ទនៅលើគ្រែគេងពេលយប់ ដោយសារវាអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ ។ លើសពីនេះ ការអង្គុយ និងគេងសង្កត់លើទូរស័ព្ទ ក៏មានគ្រោះថ្នាក់ដូចគ្នាដែរ ។

កន្លងមក មានការចុះផ្សាយព័ត៌មានជាច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ទុះថ្មទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនក្នុងអំឡុងពេលសាកថ្មនៅលើគ្រែគេង ហើយភាគច្រើនវាបណ្តាលមកពីឧបករណ៍សាកថ្ម និងឌុយភ្លើងគ្មានស្តង់ដារ ដោយសារមនុស្សភាគច្រើនមិនប្រុងប្រយ័ត្ន ហើយពួកគេនៅតែបន្តសាកថ្មពេលយប់ ។ ប៉ុន្តែក្រុមហ៊ុន Apple បានប្រកាសជាផ្លូវការថា វានឹងបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ បើទោះជាឆ្នាំងសាកថ្មនោះមានស្តង់ដារក្តី ។

សេចក្តីណែនាំសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទ iPhone បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ការគេងសង្កត់លើទូរស័ព្ទដែលកំពុងសាកថ្ម វាអាចបណ្តាលឱ្យមានភ្លើងឆេះ, ឆក់ខ្សែភ្លើង, រងរបួស និងខូចខាតទូរស័ព្ទ ឬទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងៗ ។ ហេតុនេះ Apple ណែនាំថា គួរសាកថ្មទូរស័ព្ទនៅទីកន្លែងណាមានខ្យល់ចេញ-ចូលល្អ ព្រោះឆ្នាំងសាកអាចក្តៅខ្លាំងពេក ប្រសិនបើសាកវានៅក្រោមភួយ ឬខ្នើយ ។ ក្រុមហ៊ុននេះបញ្ជាក់ថា ៖ «កុំគេងសង្កត់លើឧបករណ៍ភ្ជាប់ជាមួយចរន្តអគ្គិសនី ឬសាកថ្មទូរស័ព្ទនៅក្រោមភួយ, ខ្នើយ ឬសាកថ្មទូរស័ព្ទនៅលើខ្លួនប្រាណ» ។

ក្រៅពីនេះ Apple បានណែនាំថា ពេលកំពុងសាកថ្មទូរស័ព្ទ គួរសាកថ្មនៅទីកន្លែងណាមានខ្យល់អាកាសចេញ-ចូលគ្រប់គ្រាន់ ទាំងទូរស័ព្ទ iPhone និងឧបករណ៍សាកថ្មឥតខ្សែ គឺត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេស ។ លើសពីនេះ គេពុំគួរសាកថ្មទូរស័ព្ទនៅក្បែរវត្ថុរាវណាមួយឡើយ និងត្រូវបោះចោលឆ្នាំងសាកមានសភាពមិនល្អ ព្រោះការប្រើប្រាស់ឆ្នាំងសាក ឬខ្សែខូច វាអាចបណ្តាលឱ្យមានភ្លើងឆេះ, ខ្សែភ្លើងឆក់, រងរបួស ឬធ្វើឱ្យទូរស័ព្ទ iPhone និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងទៀតខូចខាត ៕ ប្រភព ៖ Bangkok biznews