បើនិយាយពីប្រទេសគួរឱ្យរស់នៅ និងមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក គ្មានប្រទេសណាក្រៅពីហ្វាំងឡង់ទេ ។ ហ្វាំងឡង់ ជាប់ចំណាត់ទី១រយៈពេល៩ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា គឺជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក ដោយសារគុណភាពជីវិតរស់នៅល្អប្រសើរ អាកាសធាតុអំណោយផល ទេសភាពស្រស់ស្អាត ចំណុចសំខាន់ គឺពលរដ្ឋហ្វាំងឡង់ស្មោះត្រង់ និងជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ។

តាមការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក ប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ ដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយមុនទិវាសុភមង្គលអន្តរជាតិ (International Day of Happiness) របស់អង្គការសហប្រជាជាតិបង្ហាញថា ហ្វាំងឡង់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ ជាប្រទេសមានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោករយៈពេល៩ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា ដោយទទួលបានពិន្ទុគុណភាពជីវិត ស្មើនឹង៧.៧ ខណៈពិន្ទុពេញ ស្មើ១០ពិន្ទុ ។

កត្តាជាច្រើនធ្វើឱ្យហ្វាំងឡង់ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១ រួមមាន ៖ ការរស់នៅប្រកបដោយគុណភាព, មនុស្សស្មោះត្រង់, ពលរដ្ឋជួយគ្នាទៅវិញទៅមក, ការថែទាំសុខភាព និងការអប់រំមានគុណភាពល្អ រួមទាំងអាកាសធាតុអំណោយផល ។ រីឯប្រទេសជិតខាងរបស់ហ្វាំងឡង់ រួមមាន ៖ អ៊ីស្លង់, ដាណឺម៉ាក, ស៊ុយអែត និងន័រវេស ក៏ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលទាំងប្រទេសផងដែរ ខណៈបណ្តាប្រទេសរងផលប៉ះពាល់ពីសង្គ្រាម អសន្តិសុខ ក្រីក្រ និងអស្ថិរភាពនយោបាយ ស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់ក្រោម ។

ប្រទេសចំនួន១០ ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់មានសេចក្តីសុខបំផុតលើពិភពលោក ប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ រួមមាន ៖ ១-ហ្វាំងឡង់, ២-អ៊ីស្លង់, ៣-ដាណឺម៉ាក, ៤-កូស្តារីកា, ៥-ស៊ុយអែត, ៦-ន័រវេស, ៧-ហូឡង់, ៨-អ៊ីស្រាអែល, ៩-លុចសំបួរ និង១០-ស្វីស ។

លទ្ធផលការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់នេះបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ហើយការជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី១រយៈពេល៩ឆ្នាំជាប់គ្នា ត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ហ្វាំងឡង់ ដែលគ្មានប្រទេសណាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ផ្ទួនៗបែបនេះ ។ វាបង្ហាញពីប្រទេសហ្វាំងឡង់ស្ថិតក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបខាងជើង គឺជាដែនដីមានសេចក្តីសុខបំផុតសម្រាប់ការរស់នៅ ព្រមទាំងមានទេសភាពស្រស់ស្អាត ។

ប៉ុន្តែបញ្ហាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងការព្រមានក្នុងការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់នេះ គឺក្រុមយុវជនជំនាន់ក្រោយរស់នៅប្រទេសនានាបែរជាបាត់បង់សេចក្តីសុខ ។ ទិន្នន័យរបស់ Gallup World Poll បង្ហាញថា យុវជនជំនាន់មានអាយុក្រោម២៥ឆ្នាំ ដែលរស់នៅបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាអង់គ្លេស ដូចជា ៖ សហរដ្ឋអាមេរិក កាណាដា អូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់ ពេញចិត្តនឹងជីវិតខ្លួនឯងតិចជាងមុន ដែលផ្ទុយគ្នានឹងយុវជនរស់នៅប្រទេសផ្សេងទៀតកាន់តែពេញចិត្តនឹងជីវិតរបស់ខ្លួន ។

លទ្ធផលការចាត់ចំណាត់ថ្នាក់បញ្ជាក់ថា មូលហេតុធ្វើឱ្យយុវជនរស់នៅប្រទេសនិយាយភាសាអង់គ្លេសមិនសូវពេញចិត្តនឹងជីវិតខ្លួនឯង ដោយសារពួកគេប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមច្រើនពេក ជាពិសេស ក្មេងស្រីរងផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តពីបណ្តាញសង្គម ។ ការស្ទង់មតិកុមារអាយុ១៥ឆ្នាំដែលរស់នៅជិត៥០ប្រទេស គឺពួកគេប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមច្រើន ទើបបណ្តាលឱ្យសេចក្តីសុខធ្លាក់ចុះ ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តអាស្រ័យលើប្រភេទបណ្តាញសង្គម ៕

រដ្ឋាភិបាលឡាវបានចេញសេចក្តីជូនដំណឹងជាបន្ទាន់ ដោយកាត់បន្ថយពេលវេលាសិក្សាសម្រាប់សិស្សនៅសាលារៀនទាំងរដ្ឋ និងឯកជនពីរយៈពេល ៥ថ្ងៃ មកនៅត្រឹម ៣ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍ទូទាំងប្រទេស ដោយសារកង្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈ ចាប់ពីថ្ងៃទីនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា រហូតដល់មានការជូនដំណឹងបន្ថែម។

យោងតាមការរាយការណ៍របស់កាសែត The Laotian Times ក្រៅពីវិស័យអប់រំ រដ្ឋាភិបាលឡាវក៏បានជំរុញឱ្យមន្ត្រីរាជការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នាធ្វើការពីផ្ទះតាមអនឡាញ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាពលរដ្ឋងាកមកប្រើប្រាស់យានយន្តអគ្គិសនី និងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរសាធារណៈ ដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពលជាតិឱ្យបានជាអតិបរមា។

ក្រោមការរៀបចំថ្មីនេះ គឺសាលារៀន មត្តេយ្យសិក្សា និងអប់រំទូទៅនឹងបើកថ្នាក់រៀនដោយផ្ទាល់បីថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។ ពីរថ្ងៃដែលនៅសល់នឹងជាថ្ងៃ មិនបង្រៀន ទោះបីជាសាលារៀននៅតែត្រូវបំពេញ កម្មវិធីសិក្សាពេញលេញក៏ដោយ ដោយប្រតិទិនសិក្សាត្រូវបានពង្រីកប្រសិន បើចាំបាច់ដើម្បីបំពេញពេលវេលាដែលបាត់បង់។

ស្ថាប័នវិជ្ជាជីវៈ និងសាកលវិទ្យាល័យ ក៏នឹងផ្លាស់ប្តូរទៅបីថ្ងៃបង្រៀនក្នុងមួយសប្តាហ៍ដែរ ប៉ុន្តែមានវគ្គពេញមួយថ្ងៃ ដែលគ្របដណ្តប់ទាំងពេលព្រឹក និងពេលរសៀល។ គ្រូបង្រៀនដែលមិនមានថ្នាក់រៀន តាមកាលវិភាគនៅថ្ងៃជាក់លាក់ណាមួយ នឹងប្តូរវេនគ្នាដើម្បីបន្តបំពេញកាតព្វកិច្ច។

គួរបញ្ជាក់ថា វិបត្តិថាមពលនេះកើតឡើងដោយសារការហក់ឡើងនៃតម្លៃប្រេងសកល និងការរំខានដល់ការផ្គត់ផ្គង់ដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ានាដើមឆ្នាំនេះ៕

ជាច្រើនសប្តាហ៍មកហើយដែលនៅទូទាំងប្រទេសថៃខ្វះខាតប្រេងឥន្ធនៈយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់បំពេញតម្រូវការប្រើប្រាស់ ពលរដ្ឋថៃសម្រុកមកចាប់លេខរៀងរង់ចាំចាក់ប្រេងនៅតាមស្ថានីយ ខ្លះទៀតទិញប្រេងស្តុកទុករហូតដល់ស្ថានីយអស់ប្រេងពីស្តុក ដោយសារពលរដ្ឋបារម្ភផលប៉ះពាល់ពីសង្គ្រា.មនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ។ ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍ថៃបានបង្ហាញក្តីបារម្ភកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រសិនបើនៅតែខ្វះខាតប្រេងបែបនេះ នឹងប៉ះពាល់វិស័យទេសចរណ៍មិនខាន ពីព្រោះភ្ញៀវទេសចរបរទេសត្រូវការជួលរថយន្ត ហើយពិបាករកស្ថានីយចាក់ប្រេង ។

លោក ធៀនប្រសីទ្ធ ឆៃយ៉ាផាត្រាណាន់ ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍ប្រទេសថៃ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា បាននិយាយពីផលប៉ះពាល់ដោយសារសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ាធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងលើពិភពលោកកើនឡើងខ្ពស់ រួមទាំងតម្លៃប្រេងនៅថៃផងដែរ ។ ទោះជារដ្ឋាភិបាលថៃប្រកាសថា មានប្រេងបម្រុងគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញតម្រូវការប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែត្រូវតែទទួលស្គាល់ថា ពេលនេះ ស្ថានីយប្រេងនានាគ្មានប្រេងលក់ទេ ដែលបង្កភាពចលាចលដល់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋយ៉ាងខ្លាំង ។

ប្រសិនបើប្រទេសថៃនៅតែខ្វះខាតប្រេងបែបនេះ ទៅថ្ងៃមុខនឹងប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍ចៀសមិនផុត បច្ចុប្បន្ន ភ្ញៀវទេសចរបរទេសធ្វើដំណើរមកប្រទេសថៃចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ ។ ការធ្វើដំណើរប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋរងផលប៉ះពាល់ទាំងអស់ ហើយសេវាកម្មទេសចរណ៍នានាមិនអាចគេចផុតពីផលប៉ះពាល់ទេ ។

ប្រធានសមាគមទេសចរណ៍បន្តថា ខ្លួនលោកបានបើករថយន្តទៅចាក់ប្រេងម៉ាស៊ូតនៅស្ថានីយប្រេងមួយកន្លែង ប៉ុន្តែស្ថានីយប្រេងអស់ប្រេងពីស្តុក លោកក៏បើករថយន្តទៅចាក់ប្រេងនៅស្ថានីយចាប់ពី៤ ទៅ៥ស្ថានីយទៀត ក៏គ្មានប្រេងចាក់ដែរ ។ ហេតុនេះ លោកបារម្ភពីភ្ញៀវទេសចរមកលេងប្រទេសថៃ បើពួកគេជួលរថយន្តជិះ ប៉ុន្តែគ្មានប្រេងឥន្ធនៈសម្រាប់ចាក់រថយន្ត តើនឹងប៉ះពាល់ដល់មុខមាត់ប្រទេសថៃកម្រិតណា?

វានឹងប៉ះពាល់ដល់ភ្ញៀវទេសចរបរទេស រួមទាំងអ្នកប្រកបមុខរបរសេវាកម្មទេសចរណ៍ ដោយសារពិបាករកស្ថានីយចាក់ប្រេង និងចំណាយពេលវេលាច្រើនក្នុងការបើករថយន្តទៅរកស្ថានីយ ។ ស្ថានីយមានប្រេងមិនគ្រប់គ្រាន់នាពេលនេះ បានប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋ ជាពិសេស នៅទីក្រុងបាងកក ដែលថៃចាត់ទុកជាទីក្រុងសំខាន់ ។

ចំណែកវិស័យឯកជនដែលធ្វើការងារក្នុងវិស័យទេសចរណ៍បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃកំណត់វិធានការផ្សេងៗទប់ទល់នឹងវិបត្តិសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដើម្បីទាក់ទាញទេសចរណ៍ទាំងក្នុងប្រទេស និងក្រៅប្រទេស ទើបអាចជួយស្រោចស្រង់វិស័យទេសចរណ៍ឱ្យឆ្លងផុតស្ថានការណ៍ដ៏លំបាកនេះ ។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងទេសចរណ៍ និងកីឡាថៃ គឺចាប់ពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ភ្ញៀវទេសចរមកពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងអឺរ៉ុប ដែលធ្វើដំណើរមកប្រទេសថៃបានធ្លាក់ចុះ១២% ដោយសារជើងយន្តហោះមានបញ្ហា ហើយភ្ញៀវទេសចរធ្លាក់ចុះខ្លាំងជាងគេ រួមមាន ៖ ភ្ញៀវទេសចរអាល្លឺម៉ង់ រុស្ស៊ី និងអ៊ីស្រាអែល ៕