ខេត្តតាក (ប្រទេសថៃ)៖ ស្ថានការណ៍សន្តិសុខតាមបណ្តោយព្រំដែនថៃ-មីយ៉ាន់ម៉ា បានរងការគំរា.មកំហែងសាជាថ្មី បន្ទាប់ពីដ្រូនអត្តឃា.តមួយគ្រឿងដែលហោះចេញពីទឹកដីមីយ៉ាន់ម៉ា បានធ្លាក់និងផ្ទុះឡើងនៅក្នុងចម្ការម្ទេសមួយកន្លែង ស្ថិតក្នុងឃុំវ៉ាឡេ ស្រុកភពព្រះ ខេត្តតាក ប្រទេសថៃ។ ហេតុការណ៍ដ៏រន្ធ.ត់នេះ បានបណ្តាលឱ្យមនុស្ស ៣នាក់បាត់បង់ជីវិត និង ២នាក់ទៀតរងរបួសជាទម្ងន់
​ដោយសារការប៉ះពាល់វត្ថុមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ ។

យោងតាមការអះអាងរបស់សមត្ថកិច្ចថៃ ហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលដែលមានការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅក្នុងទឹកដីមីយ៉ាន់ម៉ា។ នៅពេលនោះ គ្រាប់ដ្រូនអត្តឃាតបានហោះមកធ្លាក់ក្បែរដើមឈើក្នុងចម្ការម្ទេស ខណៈដែលកម្មករកំពុងប្រមូលផល។ គ្រាប់ដ្រូនបានផ្ទុះឡើងភ្លាមៗ នៅពេលដែលក្រុមកម្មករនាំគ្នាទៅពិនិត្យមើល និងយកដៃប៉ះពាល់វា។ ជនរងគ្រោះទាំង ៥នាក់ (ស្លាប់ ៣នាក់ និងរបួសធ្ងន់ ២នាក់) ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណថា ជាពលករចំណាកស្រុកជនជាតិមីយ៉ាន់ម៉ា មិនមែនជាពលរដ្ឋថៃឡើយ។

ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីកើតហេតុ អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធរបស់ថៃបានចុះអន្តរាគមន៍ ដោយបានបញ្ជូនជនរងគ្រោះដែលរងរបួសធ្ងន់ទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ និងបានបិទខ្ទប់តំបន់កើតហេតុទាំងស្រុង ដើម្បីរង់ចាំមន្ត្រីជំនាញខាងវិទ្យាសាស្ត្រនិងអាវុធយុទ្ធភណ្ឌ ចុះមកប្រមូលភស្តុតាងយ៉ាងលម្អិត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អាជ្ញាធរក៏បានប្រកាសព្រមានដល់ពលរដ្ឋរស់នៅក្បែរព្រំដែន ហាមប៉ះពាល់ ឬផ្លាស់ទីវត្ថុគួរឱ្យសង្ស័យដាច់ខាត និងត្រូវរាយការណ៍ជាបន្ទាន់ដើម្បីបង្ការគ្រោះថ្នាក់។

ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃប្រភពដ្រូន និងជំហរស្ងៀមស្ងាត់របស់រដ្ឋាភិបាលបាងកក
គិតត្រឹមថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ អាជ្ញាធរថៃនៅមិនទាន់អាចបញ្ជាក់បានថា ដ្រូនអត្តឃាតនោះជារបស់កងទ័ពរដ្ឋាភិបាលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា ឬជារបស់ក្រុមប្រដាប់អាវុធប្រឆាំងឡើយ ខណៈខាងភាគីមីយ៉ាន់ម៉ា ក៏មិនទាន់មានការបកស្រាយណាមួយដែរ។

ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាល និងកងទ័ពថៃ ក៏មិនទាន់បានចេញមុខប្រកាសថ្កោលទោសជាផ្លូវការទៅកាន់ភាគីណាមួយនៃជម្លោះមីយ៉ាន់ម៉ានៅឡើយទេ។ អ្នកវិភាគបានមើលឃើញថា ថៃកំពុងព្យាយាមរក្សាគោលជំហរ «មិនលម្អៀង» នៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលរបស់ប្រទេសជិតខាងមួយនេះ ដើម្បីរក្សាទំនាក់ទំនងការទូត និងរង់ចាំការប្រមូលភស្តុតាងឱ្យបានច្បាស់លាស់ជាមុនសិន។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ករណីគ្រាប់រំសេវ ឬដ្រូនធ្លាក់ចូលទឹកដីថៃនេះ មិនមែនជាលើកទីមួយឡើយ ដោយបានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់កាលពីពេលកន្លងទៅ ដែលបង្ខំឱ្យកងទ័ពថៃត្រូវបង្កើនការយាមល្បាត និងតាមដានស្ថានការណ៍ព្រំដែនយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត ដោយសារតែក្តីបារម្ភពីផលប៉ះពាល់ និងការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សនៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន៕

សភាអឺរ៉ុប (European Parliament) បានប្រកាសឈប់ប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្វែងរករបស់ក្រុមហ៊ុន Google លើកុំព្យូទ័រ និងឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកក្នុងស្ថាប័នរបស់ខ្លួន ដោយប្តូរទៅប្រើប្រាស់កម្មវិធី Qwant របស់បារាំងវិញ ចាប់ពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ​តទៅ។ ចំណាត់ការនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងដោយសារមើលឃើញថា Qwant មានគុណសម្បត្តិខ្ពស់ផ្នែកសុវត្ថិភាព។

សមាជិកសភាអឺរ៉ុបបានគូសបញ្ជាក់ថា បច្ចេកវិទ្យាសិប្បនិម្មិត (AI) គឺជាគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចនាយុគសម័យនេះ និងជាកាតាលីករជំរុញការអភិវឌ្ឍលើគ្រប់វិស័យ រួមទាំងផ្នែកសន្តិសុខ និងការថែទាំសុខភាពផងដែរ។ ហេតុនេះ អឺរ៉ុបមិនគួរពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាដែលបង្កើតឡើងដោយប្រទេសក្រៅតំបន់នោះឡើយ។

ការលើកកម្ពស់ឯករាជ្យភាពផ្នែកបច្ចេកវិទ្យារបស់អឺរ៉ុបនៅពេលនេះ គឺចាប់ផ្តើមពីការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធស្វែងរកនៅលើកុំព្យូទ័រការងាររបស់សភាអឺរ៉ុបពី Google ទៅជា Qwant។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នេះគឺជាការកំណត់សម្រាប់តែការងារផ្លូវការរបស់ស្ថាប័នប៉ុណ្ណោះ រីឯសមាជិកសភានីមួយៗនៅតែអាចប្រើប្រាស់ Google ឬកម្មវិធីផ្សេងទៀតជាលក្ខណៈបុគ្គលបានដដែល។

កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមិថុនា កន្លងទៅ សហភាពអឺរ៉ុបបានបង្ហាញផែនការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងអាស៊ី ដោយផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើការគាំទ្រក្រុមហ៊ុនក្នុងតំបន់ ក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធ Cloud Computing និងបច្ចេកវិទ្យា AI។ វាជាយុទ្ធសាស្ត្រស្នូលដែលមានគោលបំណងពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកវិទ្យាអឺរ៉ុបគ្រប់វិស័យ ដើម្បីអាចប្រកួតប្រជែងស្មើមុខស្មើមាត់ជាមួយមហាអំណាចបច្ចេកវិទ្យា ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន។

សូមរំឭកថា Qwant គឺជាកម្មវិធីស្វែងរកទិន្នន័យរបស់បារាំង ដែលផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់បំផុតលើឯកជនភាពរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ដោយមិនតាមដានប្រវត្តិស្វែងរក មិនប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន និងមិនរក្សាទុកសកម្មភាពណាមួយដើម្បីគោលបំណងផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មឡើយ។

មូលហេតុចម្បងដែលនាំឱ្យសភាអឺរ៉ុបសម្រេចបោះបង់ Google គឺដោយសារក្តីបារម្ភជុំវិញការបែកធ្លាយទិន្នន័យ ខណៈច្បាប់បច្ចេកវិទ្យាក្នុងអាណត្តិរបស់លោកប្រធានាធិបតី Donald Trump បានអនុញ្ញាតឱ្យភ្នាក់ងារសន្តិសុខអាមេរិក អាចចូលពិនិត្យមើលទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាអាមេរិកបាន បើទោះបីជាទិន្នន័យទាំងនោះស្ថិតក្នុងកម្មវិធីណាក៏ដោយ៕

ល្បិចទាល់ច្រកមានតែប៉ុណ្ណឹង! ឲ្យតែមិនចង់ប្រឈមមុខនឹងការដោះស្រាយបែបពហុភាគី ថៃដឹងតែរកលេសបង្ករឿង បញ្ឆេះភាពតានតឹងតាមព្រំដែនហើយ។ ជាក់ស្ដែងស្ថានភាពថ្មីៗនេះ ភាគីថៃបានបង្កើនសកម្មភាពយោធាយ៉ាងគំហុក និងបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដើម្បីចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជា បន្ទាប់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានសម្រេចចិត្តដើរជើងចុកតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ ដោយប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ ក្រោមច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រ។

យោងតាមរបាយការណ៍ព័ត៌មានពីភាគីកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបាននិងកំពុងបន្តធ្វើសកម្មភាពឈូសឆាយដី រាយលួសបន្លា និងដាក់ពង្រាយរថពាសដែកនៅតាមចំណុចក្តៅៗមួយចំនួននៅតាមព្រំដែនគោក ដូចជានៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ បុស្សស្បូវ-ជាំតែ និងច្រកទ្វារអន្តរជាតិថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់។ លើសពីនេះ កងទ័ពភូមិន្ទថៃបានបញ្ជាក់ពីការកើតឡើងនូវការតតាំង និងប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយអាវុធ (Standoff) រវាងទាហានថៃ និងទាហានកម្ពុជា នៅច្រកបុក (Chong Bok) ស្រុកណាំយឿន ខេត្តអ៊ុបំប៊ុនរាជធានី ថែមទៀតផង។

ក្រៅពីការចល័តទ័ពនៅលើដីជាក់ស្តែង យោធាថៃក៏បានបើកការវាយប្រហារតាមរយៈសង្រ្គាមព័ត៌មានផងដែរ។ មេបញ្ជាការយោធាថៃបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងរូបភាពវីដេអូ ដើម្បីចោទប្រកាន់កងទ័ពកម្ពុជាថា បានព្យាយាមចូលមករារាំង និងបង្អាក់ប្រតិបត្តិការជើងគោករបស់ទាហានថៃ នៅក្នុងទឹកដីដែលថៃអះអាងថាជាអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។ ជាមួយគ្នានេះ អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពជើងគោកថៃ លោកឧត្តមសេនីយ៍ទោ Winthai Suvaree បានចេញមុខការពារសកម្មភាពទាហានថៃ និងបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋថៃប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះឃ្លីបវីដេអូដែលបានចែកចាយនៅលើបណ្តាញសង្គម ដោយចោទប្រកាន់ថាវាជាការញុះញង់ពីខាងកម្ពុជា។

អ្នកវិភាគបានមើលឃើញថា សកម្មភាពយោធារបស់ថៃនាពេលចុងក្រោយនេះ គឺជាការប៉ុនប៉ងកែប្រែស្ថានការណ៍ជាក់ស្តែងនៅលើដី ដើម្បីបង្កើតជាសម្ពាធនយោបាយសង្កត់កម្ពុជា ឱ្យលះបង់ចោលយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយវិលត្រឡប់ទៅរកការចរចាទ្វេភាគីដែលថៃមានប្រៀបជាងវិញ ដូចដែលលោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ Sihasak Phuangketkeow បានទទូចសុំកាលពីព្រឹកមិញនេះ។

ឆ្លើយតបទៅនឹងការបង្កហេតុនេះ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍តវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុត ដោយបដិសេធរាល់ការប៉ុនប៉ងរបស់ថៃក្នុងការបង្កើត «ការកាន់កាប់លើដីជាក់ស្តែង» និងការវាយកម្ទេចហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល។ កម្ពុជាបានព្រមានភាគីថៃចំៗថា កម្ពុជានឹងមិនទទួលស្គាល់ដាច់ខាត នូវរាល់ការកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនទាំងឡាយណា ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ឬការគំរាមកំហែង ហើយទទូចឱ្យថៃគោរពតាមសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម និងច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីចៀសវាងការផ្ទុះអាវុធទ្រង់ទ្រាយធំ៕