(ភ្នំពេញ)៖ អតីតបេក្ខភាពឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំប្រទេសថៃកាលឆ្នាំ២០១៧ បានដាក់លិខិតមួយច្បាប់ទៅកាន់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Donald Trump ដើម្បីស្នើសុំការអន្តរាគមន៍ឲ្យមានការដោះលែងទាហានកម្ពុជាចំនួន ១៨នាក់ ដែលថៃបានចាប់ទៅប្រគល់មកកម្ពុជាវិញ។ លោកបានលើកឡើងថា ទង្វើរបស់ថៃបានជំរុញឲ្យតម្លៃនៃបទឈប់បា.ញ់ដែលលោក Trump ខំផ្ដួចផ្ដើមបានធ្លាក់ចុះ។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ លោក Leewood Phu អតីតបេក្ខភាពឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិកប្រចាំប្រទេសថៃកាលឆ្នាំ២០១៧ បានផ្ញើលិខិតស្នើសុំការអន្តរាគមន៍ពីលោក Donald Trump ដោយមានអត្ថន័យយ៉ាងដូច្នេះថា៖ ខ្ញុំសូមស្នើឲ្យនាក់ប្រើអំណាចជាប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីបញ្ជារឲ្យមានការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងចំនួន ១៨នាក់ត្រូវបានដោះលែង ដោយគ្មានល័ក្ខខណ្ឌ និងជាបន្ទាន់ ដើម្បីធានាបានឲ្យបទឈប់បា.ញ់ដ៏រឹងមាំពិតប្រាកដ និងសន្តិភាពដ៏យូរអង្វែងមានសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ។

នៅក្នុងលិខិតនោះ លោក Leewood ក៏បានសរសេដែរថា៖ ប្រទេសថៃបានល្មើសនឹងកិច្ចចរចាសន្តិភាព ដោយគ្រាន់តែបទឈប់បា.ញ់បានចូលជាធរមានត្រឹមតែមួយយប់ប៉ុណ្ណោះ នៅថ្ងៃបន្ទាប់ យោធាថៃបានចាប់ពង្រត់ទាហានខ្មែរចំនួន២០នាក់ ដើម្បីធ្វើជាចំណាត់ខ្មាំង។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា ក្រោយមកថៃក៏បានដោះលែងទាហានខ្មែរចំនួន២នាក់ ជាមួយរបួសធ្ងន់ធ្ងរដែលជាភស្តុងតាងនៃការធ្វើទា.រុណ.កម្ម។

បន្ថែមពីលើលោក Leewood លោក Michael B Alfaro បានចែករំលែកពីលិខិតស្នើសុំការអន្តរាគមន៍នោះដោយសរសេថា៖ នៅអាមេរិក យើងមិនអត់ឱនចំពោះការសម្លុតគំរាមកំហែងបែបនេះទេ។ ថៃបានប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមប្រឆាំងកម្ពុជា ដោយចាប់ទាហាន១៨នាក់ជាចំណាប់ខ្មាំង។ សកម្មភាពនេះត្រូវតែបញ្ចប់ ដល់ពេលដែលត្រូវដោះលែងទាហានទាំង១៨នាក់ហើយ។

ទន្ទឹមនឹងនេះលោក Michael បានបញ្ជាក់បន្ថែមយ៉ាងដូច្នេះថា៖ ប្រជាជនអាមេរិកជាង 50 លាននាក់ដែលគាំទ្រលោក Trump និងជាអ្នកដែលស្រឡាញ់សេរីភាព នឹងឈរជាកម្លាំងជាមួយកម្ពុជាដើម្បីសន្តិភាព។ ពួកយើងនឹងមិននៅស្ងៀមនោះទេ អាមេរិកនឹងឈរជើងជាមួយជនរងគ្រោះនៃឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមប្រឆាំងមនុស្សជាតិជានិច្ច៕

ហាណូយ៖ ប្រទេសវៀតណាមបើកបង្ហាញផែនការថ្មី គឺសាងសង់ស្ពានឆ្លងសមុទ្រដ៏វែងបំផុត ដែលមានចម្ងាយ ១៨ គីឡូម៉ែត្រ តភ្ជាប់ពីខេត្ត Ca Mau ទៅកោះ Hon Khoai ដែលជាច្រកដ៏រឹងមាំមួយនៅចុងភាគខាងត្បូងរបស់ប្រទេស ដែលត្រូវបានបិទជាតំបន់យោធាជាយូរមកហើយ។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក VnExpess ។

គម្រោងនេះចាប់ផ្ដើមបើកដំណើរការកាលពីថ្ងៃទី ១៩ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៥ នឹងសាងសង់តាមស្តង់ដារអន្តរជាតិឆ្លងកាត់សមុទ្រ ដែលទំនើប និងវែងជាងគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាមួយផ្លូវទៅមកចំនួន ៤ និងមានល្បឿនចរាចរណ៍ ៨០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង។ ក្នុងតម្លៃប្រមាណជាង ២៥.៧ ពាន់ពាន់លានដុង (ឬ​ ១ ពាន់លានដុល្លារ) ស្ពាននេះនឹងចាប់ផ្ដើមពីផ្លូវល្បឿនលឿន Ca Mau-Dat Mui ហើយលាតសន្ធឹងឆ្លងកាត់សមុទ្រ មុនពេលបញ្ចប់នៅជម្រាលភ្នំថ្មក្រានីតនៃកោះ Hon Khoai ។ ការបញ្ចប់ត្រូវបានរំពឹងទុកថានៅចុងឆ្នាំ ២០២៨ ។

ទោះជាយ៉ាងណា មិនត្រឹមតែគម្រោង Hon Khoai ប៉ុណ្ណោះទេ កំពង់ផែទឹកជ្រៅដ៏ធំក៏កំពុងត្រូវបានសាងសង់នៅលើកោះនេះផងដែរ រាប់បញ្ចូលទាំងចំណតប្រវែង ១,១០០ ម៉ែត្រ ដែលមានសមត្ថភាពទទួលនាវារហូតដល់ ២៥០,០០០ DWT និងអាចផ្ទុកទំនិញបាន ២០ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ផ្លូវល្បឿនលឿន Ca Mau-Dat Mui ប្រវែង ៨០ គីឡូម៉ែត្រ ដែលមានល្បឿនចរាចរណ៍ ១០០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង ក៏គ្រោងនឹងបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ២០២៨ ផងដែរ។

នៅពេលបញ្ចប់ គម្រោងធំ ៗទាំងបីខាងលើនេះ (ស្ពាន កំពង់ផែ និងផ្លូវល្បឿនលឿន) វានឹងបង្កើតការតភ្ជាប់ដោយគ្មានថ្នេរពីព្រំដែនភាគខាងជើង រហូតដល់ភាគខាងត្បូងបំផុតនៃប្រទេសវៀតណាម។ ការអភិវឌ្ឍន៍នឹងមិនត្រឹមតែជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងពង្រឹងការការពារ និងសន្តិសុខ នៅក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតនៅជិតផ្លូវដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិសំខាន់ៗផងដែរ។

ជាមួយប្រវែង ១៨ គីឡូម៉ែត្រ វានឹងក្លាយជាស្ពានឆ្លងសមុទ្រវែងជាងគេក្នុងប្រទេសវៀតណាម និងវែងជាងគេទីបីនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បន្ទាប់ពីស្ពាន Sultan Haji Omar Ali Saifuddien របស់ប្រទេសប្រ៊ុយណេ (៣០ គីឡូម៉ែត្រ) និងស្ពាន Sultan Abdul Halim Muadzam Shah របស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី (២៤ គីឡូម៉ែត្រ)។ នេះបើយោងតាមវិទ្យាស្ថានជាតិដែក និងដែកថែបអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

គួរបញ្ជាក់ថា Hon Khoai គឺជាកោះតូចមួយ ប៉ុន្តែមានភាពទាក់ទាញខ្លាំង ហើយមានចម្ងាយត្រឹមតែ ២៨ គីឡូម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះពីឆ្នេរសមុទ្រ ជាមួយនឹងកំពូលភ្នំខ្ពស់បំផុតរបស់វាឡើងដល់ទៅ ៣១៨ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រហែល ៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ កោះនេះនៅតែគ្មានមនុស្សរស់នៅឡើយ លើកលែងតែយោធាប៉ុណ្ណោះ។

លោក Pham Thanh Ngai ប្រធានគណៈកម្មាធិការប្រជាជន Ca Mau បានឲ្យដឹងថា ខេត្តនេះគឺជាខេត្តតែមួយគត់ដែលនៅជាប់សមុទ្រទាំងបីជ្រុង។ ជាពិសេស វាស្ថិតនៅក្នុងទីទាំងយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងសំខាន់ សម្រាប់ផ្លូវដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិ។ បន្ថែមពីនេះ លោក Ngai ជឿថាវាជាបេះដូងនៃផ្លូវសមុទ្រនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលនឹងក្លាយជាទីតាំងដ៏ល្អសម្រាប់កំពង់ផែទឹកជ្រៅ និងជាច្រកទ្វារសេដ្ឋកិច្ចថ្មីរបស់ប្រទេសវៀតណាមនៅព្រំដែនភាគខាងត្បូងផងដែរ៕

ប្រទេសថៃ ៖ តាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ Matichon ឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ គណបក្សភូមិចៃថៃបានចេញសេចក្កីថ្លែងការណ៍អំពាវនាវឱ្យគណបក្សនយោបាយទាំងអស់គាំទ្រការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀង (MOU) ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ជាមួយកម្ពុជា ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ព្រំដែនថៃ ។ នាថ្ងៃអនាគត ថៃនៅតែអាចចរចាទ្វេភាគីជាមួយកម្ពុជា បើទោះជាគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងទាំង២ច្បាប់ក្តី ។

កាលពីថ្ងៃទី២១ ខែសីហា គណបក្សភូមិចៃថៃបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ដែលមានខ្លឹមសារថា ដោយសារអសន្តិសុខនៅតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ និងការប៉ះទង្គិចគ្នាកន្លងមក ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃលើកឡើងពីការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០០១ ជាមួយកម្ពុជាកាន់តែច្រើន ។ ភាគីថៃបានចោទប្រកាន់កម្ពុជាល្មើសកិច្ចព្រមព្រៀង MOU រហូតដល់ជាង៦០០លើក ។

ទោះជាពេលនេះ សមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្ររបស់គណបក្សភូមិចៃថៃបានចូលរួមថែទាំពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅជម្រកបណ្តោះអាសន្នក្នុង៤ខេត្ត រួមមាន ៖ ខេត្តបុរីរាំ សុរិន្ទ ស៊ីសាកេត និងឧប៊ុនរ៉ាជថានី ប៉ុន្តែគណបក្សភូមិចៃថៃបានតាមដានរឿងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះរហូតមក ។ មតិយល់ស្របឱ្យលុបចោលកិច្ចព្រមទាំង២ច្បាប់ គឺបានលើកឡើងពីផលប៉ះពាល់នៅព្រំដែន ហើយចោទប្រកាន់កម្ពុជាល្មើសអធិបតេយ្យថៃ ខណៈមតិពុំយល់ស្របផ្តល់ហេតុផលថា ចាំបាច់ត្រូវរក្សាទុកកិច្ចព្រមព្រៀងនេះសម្រាប់ចរចាជាមួយកម្ពុជា ។

កិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ២០០០ គឺជាអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាស្តីពីការបង្កើតបង្គោលព្រំដែនគោក គឺជាតំបន់ដែលកម្ពុជា-ថៃនៅមានជម្លោះពុំទាន់ដាច់ស្រេច ។ រីឯកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ២០០១ ពាក់ព័ន្ធនឹងការបែងចែកដែនសមុទ្រដែលសម្បូរដោយភោគទ្រព្យធម្មជាតិយ៉ាងច្រើន ជាពិសេស ឧស្ម័នធម្មជាតិ ។

គណបក្សភូមិចៃថៃយល់ថា ប្រសិនបើលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ នាថ្ងៃអនាគត ក៏កម្ពុជា-ថៃនៅតែចរចាទ្វេភាគីបាន ។ ដូច្នេះ ស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្ន សមស្របបំផុតដែលសភាតំណាងរាស្ត្រថៃគួរពិចារណាពីការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងទាំង២ច្បាប់នេះ ។

គណបក្សភូមិចៃថៃបានដាក់សំណើបន្ទាន់មួយទៅសភាតំណាងរាស្ត្រឱ្យបង្កើតគណៈកម្មការសិក្សាពីការលុបកិច្ចព្រមព្រៀងឱ្យមានផលប៉ះពាល់តិចតួចបំផុត ។ ពេលគណៈកម្មការនេះពិចារណាពីទិន្នន័យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយរួចហើយសម្រាប់បង្ហាញសាធារណជន ចុងក្រោយ គួរស្តាប់សំឡេងពលរដ្ឋក្នុងការធ្វើប្រជាមតិដើម្បីតម្លាភាព និងមានការទទួលស្គាល់ពីពលរដ្ឋនៅទូទាំងប្រទេស ។

ហេតុនេះ គណបក្សភូមិចៃថៃសូមអំពាវនាវឱ្យគណបក្សនយោបាយទាំងអស់គាំទ្រការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងទាំង២ច្បាប់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសន្តិសុខនៅព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ពីព្រោះគណបក្សនយោបាយត្រូវសាមគ្គីគ្នាការពារជាតិ និងដោះស្រាយបញ្ហាជាតិ ៕

ប្រធានធិបតីប្រទេសអ៊ុយក្រែន លោក វ៉ូឡូឌីមៀ ហ្សេលេនស្គី (Volodymyr Zelenskyy) បានត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ក្នុងការជួបចរចាជាមួយលោក ពូទីន ដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាម ដែលកើតឡើងតាំងពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២។

មុននឹងឈានដល់កិច្ចប្រជុំនេះ រុស្សុី បានដាក់សំណើ២ទៅកាន់អ៊ុយក្រែន ដោយត្រូវបោះបង់គំនិតចង់យកឧបទ្វីបគ្រីមៀ និងគោលបំណងចូលជាសមាជិកអង្គការ NATO។ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក វ៉ូឡូឌីមៀ ហ្សេលេនស្គី បានប្រកាសយ៉ាងដាច់អហង្ការថា៖” អ៊ុយក្រែន នឹងមិនឱ្យបាត់ទឹកដី ដើម្បីប្តូរយកសន្តិភាព ពីប្រទេសរុស្សុីដែលកំពុងឈ្លានពានខ្លួននោះទេ”។

ជំនួបរវាងលោកពូទីន និងលោក ហ្សេលេនស្គី ទំនងជាធ្វើឡើងនៅសប្តាហ៍ខាងមុខទៀត ដោយមានការធានាសន្តិសុខពីលោកដូណាល់ត្រាំ។

គួរបញ្ជាក់ថា ឧបទ្វីបគ្រីមៀ គឺជាដែនដីរបស់អ៊ុយក្រែននៅមុនឆ្នាំ ២០១៤ តែក្រោយមកត្រូវបានកាន់កាប់ដោយរុស្ស៊ីជំនួសវិញ៕

អ៊ីស្រាអែល បានប្រកាសប្រតិបត្តិការវាយលុកពេញទំហឹង ដើម្បីដណ្តើមកាន់កាប់តំបន់ហ្គាហ្សាពីប៉ាឡេស្ទីន។

ប្រតិបត្តិនេះ មានឈ្មោះថា Gideon’s Chariots II ដែលអ៊ីស្រាអែល បានកោះហៅទាហានបម្រុងរហូតដល់៦មុឺននាក់ ដើម្បីធានាឱ្យបានការគ្រប់គ្រងតំបន់ហ្គាហ្សាទាំងស្រុង។

តំបន់ហ្គាហ្សា មានផ្ទៃដីសរុប ៣៦៥គីឡូម៉ែត្រ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានយោធាអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់ប្រមាណជា៧៥ភាគរយ។

គម្រោងវាយដណ្ដើមយកហ្គាហ្សាទាំងមូលនេះ នឹងផ្តល់ផលអាក្រក់ដល់ស៊ីវិល ជាពិសេសរារាំងការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំង ដែលកំពុងស្ថិតក្រោមកណ្ដាប់ដៃក្រុមហាម៉ាស។

គួរបញ្ជាក់ថា ពលរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន និងបណ្តាប្រទេសកាន់សាសនាអុីស្លាម យល់ឃើញថា ទឹកដីអុីស្រាអែល តំបន់ហ្គាហ្សា ស្រ្ទីប (Gaza strip) និងតំបន់វែស ប៊ែង (West Bank) គឺស្ថិតក្នុងដែនដីប៉ាឡេស្ទីនអស់រយៈពេល២០០០ឆ្នាំមកហើយ មុននឹងត្រូវរដ្ឋអុីស្រាអែល ធ្វើសង្គ្រាមដណ្តើមយក៕