ប្រទេសថៃ ៖ អំពើហិង្សានៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃបានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាង២ទសវត្សរ៍មកហើយ បច្ចុប្បន្ន អំពើហិង្សា និងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែ.កកើនឡើងកាន់តែខ្លាំងក្នុងតំបន់នេះ បើទោះជារដ្ឋាភិបាលថៃ និងកងទ័ពបង្ក្រាប និងទប់ស្កាត់ក្តី ។ វាធ្វើឱ្យពលរដ្ឋថៃបារម្ភពីជម្លោះនៅភាគខាងត្បូងអាចនឹងរាលដាលខ្លាំងឡើង បង្កអសន្តិសុខក្នុងសង្គម និងចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីបង្កើតសន្តិភាពក្នុងតំបន់ឆាប់ៗ ។

ក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូងបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ទៅកាន់គណបក្សប្រជាជន (ឬគណបក្សប្រឆាំង) ដែលមានសិទ្ធិសម្រេចផ្នែកនយោបាយ ឱ្យបន្ថែមលក្ខខណ្ឌទៅគណបក្សនយោបាយនានាបង្កើតគោលនយោបាយស្វែងរកសន្តិភាពនៅភាគខាងត្បូង ពីព្រោះជម្លោះក្នុងតំបន់នេះបានអូសបន្លាយអស់ជាង២ទសវត្សរ៍ គ្មានដំណោះស្រាយ និងបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋស្លាប់ រងរបួសយ៉ាងច្រើន ។ រដ្ឋាភិបាលថ្មីគួរផ្តោតសំខាន់លើជម្លោះនៅភាគខាងត្បូង ខណៈកន្លងមក គណបក្សប្រជាជនបានដាក់លក្ខខណ្ឌ៣ចំណុច ទៅកាន់គណបក្សនយោបាយនានាដែលចង់ឱ្យបេក្ខជនកាន់តំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ។

កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូង និងអង្គការបណ្តាញប្រជាជន ចំនួន៤៥ បានផ្ញើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ទៅគណបក្សប្រជាជន ដើម្បីឱ្យគណបក្សនេះបន្ថែមលក្ខខណ្ឌ ទី៤ សម្រាប់គណបក្សនយោបាយដែលបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី ។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នេះចង់ឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី និងរដ្ឋាភិបាលថ្មី ស្វែងរកសន្តិភាពនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូង ដោយកំណត់ជារបៀបវារៈជាតិ និងជំរុញឱ្យទទួលបានសន្តិភាពពិតប្រាកដ ។

សេចក្តីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីគណបក្សប្រជាជនក្លាយជាគណបក្សសំខាន់ក្នុងការសម្រេចចិត្តបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ហើយគណបក្សនេះបានប្រកាសលក្ខខណ្ឌ៣ចំណុច សម្រាប់គណបក្សនយោបាយនានាបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូងស្នើឱ្យគណបក្សប្រជាជនបន្ថែមលក្ខខណ្ឌមួយទៀត គឺស្វែងរកសន្តិភាពនៅភាគខាងត្បូង ។ លក្ខខណ្ឌថ្មីនេះមានគោលបំណងបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាក្នុងតំបន់ដែលអូសបន្លាយជាង២ទសវត្សរ៍ ។

ជម្លោះនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃធ្វើឱ្យបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនមហាសាលក្នុងរយៈពេល២១ឆ្នាំមកនេះ គិតចាប់ពីឆ្នាំ២០០៤ ។ ទិន្នន័យបង្ហាញថា អំពើហិង្សាកើតនៅបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូង ស្មើរហូតដល់២២,៩២៨លើក, មនុស្សស្លាប់៧,៦៧៦នាក់ និងរងរបួស១៤,៣៨៥នាក់ ក្នុងនោះយុវជនស្លាប់២៤៣នាក់, រងរបួស១,២០៥នាក់ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៤ ដល់ឆ្នាំ២០២០ ព្រមទាំងមានកុមារជាង៧,០០០នាក់ ក្លាយជាកុមារកំព្រាបាត់បង់ឪពុក-ម្តាយដែលជាបង្អែករឹងមាំក្នុងគ្រួសារ ។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលថ្មីត្រូវប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិជាង៥សែនលានបាត ដែលបានពីការបង់ពន្ធរបស់ពលរដ្ឋសម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារពលរដ្ឋក្នុងតំបន់នៅតែប្រឈមបញ្ហាជាច្រើន ដូចជា ៖ ភាពក្រីក្រ ថ្នាំញៀន ការសិក្សាទាប កុមារខ្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងបញ្ហាផ្លូវចិត្តកើនឡើង ។ ពលរដ្ឋនៅភាគខាងត្បូងពុំអាចទទួលយកផលប៉ះពាល់ និងរងទុក្ខវេទនាបន្តទៀតទេ ទើបក្រុមប្រឹក្សាសង្គមស៊ីវិលព្រំដែនភាគខាងត្បូងអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលថ្មីស្វែងរកសន្តិភាពនៅភាគខាងត្បូងដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋរស់នៅមានសុវត្ថិភាពយ៉ាងឆាប់បំផុត ។

គួរបញ្ជាក់ថា បណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃតែងតែកើតអំពើហិង្សា និងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកជាញឹកញាប់នៅទីប្រជុំជន ទីសាធារណៈ ដែលបណ្តាលឱ្យពលរដ្ឋថៃ ក៏ដូចជាអាជ្ញាធររងរបួសជាបន្តបន្ទាប់ ។ រដ្ឋាភិបាលថៃ និងកងទ័ពបានទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាក្នុងតំបន់នេះកុំឱ្យរីករាលដាលកាន់តែខ្លាំង ពីព្រោះនឹងបង្កអសន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងប្រទេសទាំងមូល ។

ក្រោយលោកស្រី ផេថងថាន ធ្លាក់ពីតំណែង គណបក្សនយោបាយនានាដណ្តើមតំណែងនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី និងស្នើឱ្យគណបក្សប្រជាជន (ឬគណបក្សប្រឆាំង) គាំទ្រឱ្យបេក្ខជនខ្លួនកាន់តំណែងនេះ ដូចជា ៖ គណបក្សភូមិចៃថៃ និងគណបក្សភឿថៃ បានស្នើឱ្យគណបក្សប្រជាជនផ្តល់សំឡេងគាំទ្រ ។ បើគណបក្សប្រជាជនជ្រើសយកគណបក្សភូមិចៃថៃ របស់លោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន គឺគណបក្សភឿថៃ (ឬបក្សអាវក្រហម) គំរាមរំលាយសភា បើជ្រើសយកគណបក្សភឿថៃ ពួកអាវលឿងនឹងបង្កចលាចលពេញប្រទេស ហើយមេទ័ពអាចធ្វើអន្តរាគមន៍ដោយរដ្ឋប្រហារ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ថ្មីៗនេះ លោក ភូមិថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីបាននាំមន្ត្រីគណបក្សភឿថៃទៅប្រជុំនៅស្នាក់ការគណបក្សប្រជាជន ដើម្បីឱ្យគណបក្សនេះគាំទ្រលោក ឆ័យក្សេម និទិស៊ិរិ បេក្ខជនគណបក្សភឿថៃធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ខណៈមុននេះ គណបក្សភូមិចៃថៃក៏ស្នើឱ្យគណបក្សប្រជាជនគាំទ្រលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ប៉ុន្តែគណបក្សប្រជាជនពុំទាន់ជ្រើសរើសបេក្ខជនណាមួយទេ ។ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សនេះថា ពុំទុកចិត្តគណបក្សទាំងពីរក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាល និងរង់ចាំការប្រជុំសម្រេចនាពេលបន្ទាប់ ។

នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ លោក ភូមិថាំ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីនិយាយថា គណបក្សភឿថៃមានអំណាចរំលាយសភា ប៉ុន្តែកំពុងរង់ចាំការឆ្លើយតបពីគណបក្សប្រជាជនថា នឹងជ្រើសរើសយកបេក្ខជនគណបក្សណាធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី ។ លោកសួរថា តើគណបក្សភូមិចៃថៃល្អជាងគណបក្សភឿថៃត្រង់ណា ទើបគណបក្សប្រជាជនមិនទុកចិត្តគណបក្សភឿថៃក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ។

ក្នុងឋានៈនាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទី លោក ភូមិថាំ មានអំណាចរំលាយសភា ប៉ុន្តែពុំទាន់ពិភាក្សារឿងរំលាយសភា ពីព្រោះពេលនេះ ជាពេលសហការគ្នា ឬស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្ត្រី ។ បច្ចុប្បន្ន គណបក្សភឿថៃកំពុងរង់ចាំការឆ្លើយតបពីគណបក្សប្រជាជន តើគណបក្សនេះនឹងគាំទ្របេក្ខជនគណបក្សភឿថៃធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីឬក៏អត់ ។

ចំណែកការលើកឡើងថា គណបក្សភឿថៃពុំគោរពការសន្យាជាមួយគណបក្សកាវក្លៃ គឺពុំពិតទេ ពីព្រោះគណបក្សភឿថៃបានគាំទ្រលោក ភីថា លឹមចារើនរ៉ាត់ ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលមានសំឡេងគាំទ្ររហូតដល់ជាង១៤០សំឡេង ប៉ុន្តែការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលពេលនោះ បានអញ្ជើញគ្រប់គណបក្សមកជជែកគ្នា ហើយគណបក្សនានាពុំទទួលគណបក្សកាវក្លៃ ។

លោក ភូមិថាំ បាននាំក្រុមមន្ត្រីគណបក្សភឿថៃទៅជជែកជាមួយគណបក្សប្រជាជនដល់ស្នាក់ការដើម្បីសុំសំឡេងគាំទ្របេក្ខជនគណបក្សភឿថៃ គឺលោក ឆ័យក្សេម និទិស៊ិរិ ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ប៉ុន្តែគណបក្សប្រជាជនពុំទុកចិត្តគណបក្សភឿថៃក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាល ។ ហេតុនេះ លោក ភូមិថាំ សួរថា តើគណបក្សភូមិចៃថៃគួរឱ្យទុកចិត្តត្រង់ណា ពីព្រោះបោះឆ្នោតប្រឆាំងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរហូតមក គណបក្សប្រជាជនអាចសហការជាមួយគណបក្សភូមិចៃថៃ ប៉ុន្តែកុំនិយាយថា មិនទុកចិត្តគណបក្សភឿថៃ ។

គួរបញ្ជាក់ថា ក្រោយពីលោកស្រី ផេថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ ធ្លាក់ពីតំណែងភ្លាម មន្ត្រីគណបក្សភូមិចៃថៃបានទៅសុំសំឡេងគាំទ្រពីគណបក្សប្រជាជន (ឬគណបក្សប្រឆាំង) ដែលមានលោក ណាថាផុង រឿងបញ្ញាវុធ ជាប្រធាន ដើម្បីឱ្យគាំទ្រលោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី បន្ទាប់មក គណបក្សភឿថៃក៏បានសុំឱ្យគណបក្សនេះគាំទ្រលោក ឆ័យក្សេម និទិស៊ិរិ ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ។ ប៉ុន្តែគណបក្សប្រជាជនពុំទាន់គាំទ្របេក្ខជនណាមួយទេ ដោយសារពុំចិត្តគណបក្សទាំងពីរ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ពេលចូលរួមកម្មវិធី «ទស្សនវិស័យគោលការណ៍ព្រះធម៌ និងយុទ្ធសាស្ត្រការពារព្រំដែន» នៅសាកលវិទ្យាល័យ Thammasat Tha Phra Chan នៅទីក្រុងបាងកក លោក ប៊ុនស៊ីន ផាកក្លាង មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ និយាយថា មិនយូរទេ កម្ពុជា-ថៃនឹងបញ្ចប់ជម្លោះ ប៉ុន្តែអាស្រ័យលើការតាំងចិត្តរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជា ។ ស្ថានការណ៍នឹងប្រក្រតីឡើងវិញ បើមេដឹកនាំកម្ពុជាបញ្ចប់ជម្លោះជាមួយថៃជារៀងរហូត ដោយឱ្យលោកឱបជាមួយមេបញ្ជាការកងទ័ពខ្មែរ និងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋប្រទេសទាំងពីរស្រឡាញ់គ្នា ។

លោកត្រៀមខ្លួនថើបមាត់ និងឱបមេបញ្ជាការកងទ័ពខ្មែរ ប្រសិនបើកម្ពុជាតាំងចិត្តបញ្ចប់ជម្លោះជាមួយថៃជារៀងរហូត ប៉ុន្តែលោកជឿថា ស្ថានការណ៍នឹងត្រឡប់មកប្រក្រតីឡើងវិញឆាប់ៗ ការបញ្ចប់ជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរអាស្រ័យលើពេលវេលា ។ នេះបើតាមការផ្សព្វផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានថៃ នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ។

ក្រៅពីនេះ លោកនឹងពុំដឹកនាំកងទ័ពធ្វើរដ្ឋប្រហារបណ្តេញរដ្ឋាភិបាលទេក្រោយចូលនិវត្តន៍ គឺបណ្តោយឱ្យនយោបាយប្រទេសជាតិផ្អែកតាមយន្តការ ហើយលោកក៏ឈប់ប្រឡូកក្នុងនយោបាយដែរ ។ រីឯនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីរបស់ថៃនឹងអាចដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាបានឬអត់នោះ គឺជារឿងនយោបាយ ក្នុងឋានៈលោកជាកងទ័ពពុំចង់បញ្ចេញយោបល់ពីរឿងនេះទេ កងទ័ពបំពេញតួនាទីរបស់កងទ័ព គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ។

លោក ប៊ុនស៊ីន មេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២ អាចទៅនឹងរកកន្លែងប្រតិបត្តិធម៌ក្រោយពេលចូលនិវត្តន៍ ប៉ុន្តែពុំដឹងថាបានប្រតិបត្តិធម៌ឬក៏អត់ ។ លោកនឹងរង់ចាំមើលភាពត្រឹមត្រូវរបស់ប្រទេសជាតិ ដោយសារបេះដូងនៅជាមួយពលរដ្ឋថៃ ហើយលោកនឹងក្លាយជាពលរដ្ឋសាមញ្ញម្នាក់ ។ បើទោះជាចូលនិវត្តន៍ពីការងារកងទ័ពក្តី ប៉ុន្តែលោកនឹងជួយការងារពលរដ្ឋតាមដែលអាចជួយបាន ។

គួរបញ្ជាក់ថា លោក ប៊ុនស៊ីន នឹងចូលនិវត្តន៍ពីការងារកងទ័ពនៅ ថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា នេះ ក្រោយពីលោកក្លាយជាបុគ្គលមានប្រជាប្រិយភាព ទទួលបានការលើកតម្កើងពីពលរដ្ឋ ដោយសារដឹកនាំកងទ័ពថៃឈ្លានពាន និងលាបពណ៌កម្ពុជារហូតមក ។ ពលរដ្ឋថៃចង់ឱ្យលោក ប៊ុនស៊ីន កាន់តំណែងជាមេបញ្ជាការយោធភូមិភាគ២បន្តទៀត ប៉ុន្តែត្រូវបានលោក ប៊ុនថាំ វីឆាយ៉ាឆៃ នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្តីទីបដិសេធ ពីព្រោះខុសពីប្រព័ន្ធការងារនៅប្រទេសថៃ និងមានមេបញ្ជាការកងទ័ពផ្សេងទៀតនឹងឡើងកាន់តំណែងជំនួសលោក ៕