ប្រទេសថៃ ៖ ការចាក់សំឡេងផ្សេងៗរំខានពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ បានធ្វើឱ្យមតិមួយចំនួនបារម្ភពីផលប៉ះពាល់ដល់ការចរចារវាងកម្ពុជា-ថៃ រួមទាំងខ្លាចថៃខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះលើឆាកអន្តរជាតិ ពីព្រោះនេះជាការបំពានសិទ្ធិរស់នៅយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ បំភិតបំភ័យ និងយាយីផ្លូវចិត្ត ។ ស្របពេលមានការបារម្ភ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃបានបង្ហាញគោលជំហរបន្តការចរចាជាមួយកម្ពុជានៅម៉ាឡេស៊ីដើម្បីឈានទៅភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងល្អឡើងវិញ ទោះជាថៃចាក់សំឡេងរំខានក្តី ។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ លោក សីហស័ក្តិ ពួងកេតកែវ និយាយនៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ថា ការចរចាកំពុងដំណើរការដោយល្អប្រសើរ ហើយលោកបង្ហាញគោលជំហរបន្តការចរចាជាមួយកម្ពុជា បើទោះជាភាគីថៃចាក់សំឡេងរំខាន ដូចជាសំឡេងខ្មោចលង និងបញ្ចាំងកុនឯកសារនៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តស្រះកែវក្តី ។ ទោះយ៉ាងណា លោកបារម្ភពីលក្ខខណ្ឌ៤ដែលត្រូវចរចា ប៉ុន្តែសង្ឃឹមប្រទេសទាំងពីរនឹងភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងល្អឡើងវិញ ដោយលោកត្រៀមធ្វើដំណើរទៅម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ។

លោក សីហស័ក្តិ បានផ្តល់សម្ភាសន៍ក្រោយពីចូលរួមកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធការធ្វើដំណើរទៅប្រជុំនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ស្តីពីការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃនាពេលបន្ទាប់ថា ពេលនេះ ការចរចាជាមួយកម្ពុជាកំពុងដំណើរការទៅដោយរលូន ហើយនៅមានប្រធានបទ២ទៀតដែលត្រូវជជែកបន្ថែមនៅម៉ាឡេស៊ី ។ លោកនឹងធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ។

ចំពោះមតិមួយចំនួនបារម្ភពីកម្ពុជាប្តឹងទៅតុលាការពិភពលោក ករណីថៃចាក់សំឡេងខ្មោច និងបញ្ចាំងកុនឯកសារនៅតំបន់ភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ស្រុកខូកស៊ូង ខេត្តស្រះកែវ (ទល់មុខភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ) គឺលោក សីហស័ក្តិ មិនបារម្ភពីករណីនេះទេ ប៉ុន្តែបារម្ភពីប្រធានបទត្រូវពិភាក្សាជាមួយកម្ពុជា ចាប់ពី៤ទៅ៥ប្រធានបទ ។ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន និយាយមកកាន់លោកនេះជាប្រធានបទសំខាន់ បើថៃចង់ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងល្អឡើងវិញ គឺត្រូវជជែកប្រធានបទទាំងនេះ ។

លោកនឹងពិនិត្យឡើងវិញពីការលើកឡើងថា ការបើកសំឡេងរំខានជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ប៉ុន្តែពេលនេះ ការចរចាកំពុងដំណើរការទៅមុខ ។ រីឯបញ្ហាអធិបតេយ្យ ថៃក៏រក្សា ប៉ុន្តែថៃត្រូវរក្សាបរិយាកាសចរចាជាមួយកម្ពុជាឱ្យដំណើរការល្អប្រសើរ ហើយលោកពុំចង់បន្ថែមប្រធានបទផ្សេងនាំឱ្យការចរចាស្មុគស្មាញ ខណៈម៉ាឡេស៊ីក៏មិនបានសួរនាំពីបញ្ហានៅភូមិណងចាន់ និងភូមិណងយ៉ាកែវ ដូច្នេះ សូមគ្រប់គ្នាជួយធ្វើឱ្យការចរចាប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូន ។

គួរបញ្ជាក់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន បាននិយាយនៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលាថា ការចរចារវាងកម្ពុជា-ថៃនៅម៉ាឡេស៊ីដំណើរការល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែមិនទាន់បញ្ចប់ ។ កន្លងមក រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស លោក សីហស័ក្តិ បានធ្វើដំណើរទៅម៉ាឡេស៊ីដើម្បីចរចាសន្តិភាពជាមួយកម្ពុជា ហើយការចរចាទទួលបានលទ្ធផលវិជ្ជមាន ដោយថៃទទួលការឆ្លើយតបនូវលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗ ។ នៅសប្តាហ៍ទី៣ ខែតុលា រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃនឹងធ្វើដំណើរទៅចរចានៅម៉ាឡេស៊ីម្តងទៀត ។

ដោយឡែក ឯកឧត្ដម ប្រាក់ សុខុន ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា បានថ្លែងក្នុងកិច្ចប្រជុំចតុភាគី រវាងកម្ពុជា ថៃ ម៉ាឡេស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក នៅថ្ងៃទី១២ ខែតុលា នៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ថា ៖ «កម្ពុជាគ្មានបំណងចង់យកអ្វីដែលមិនមែនជារបស់យើងទេ ប៉ុន្តែទន្ទឹមនឹងនោះ យើងនឹងមិនទទួលយកការបាត់បង់នូវអ្វីដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់យើងដោយត្រឹមត្រូវទេ ។ អ្វីដែលយើងស្វែងរក គឺដំណោះស្រាយប្រកបដោយយុត្តិធម៌ មិនលម្អៀង និងផ្អែកលើច្បាប់ដែលអាចធានាបាននូវសន្តិភាពយូរអង្វែងសម្រាប់ប្រជាជនយើង» ៕

មីយ៉ាន់ម៉ា៖ ក្រុមឆបោកតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត (scam centres) នៅតំបន់ព្រំដែនរវាងថៃ និងមីយ៉ាន់ម៉ា កំពុងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ដូចជា សេវាអ៊ីនធឺណិត Starlink របស់លោក Elon Musk ដើម្បីបន្តប្រតិបត្តិការរបស់ពួកគេ បើទោះបីជាមានសកម្មភាពប្រឆាំងជាច្រើនកន្លងមកយ៉ាងណាក្ដី ប៉ុន្តែក្រុមឆបោកទាំងនោះ នៅតែបន្តសកម្មភាពយ៉ាង គគ្លើន ដែលកំពុងធ្វើឲ្យការបង្ក្រាបកាន់តែពិបាក។

យោងតាមរបាយការណ៍ពីសារព័ត៌មាន Channel News Asia ដែលបានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែតុលា នេះ បានបង្ហាញថា ក្រុមឆបោកជាច្រើននៅតំបន់ Myawaddy បានសាងសង់អគារឆបោកឡើងវិញក្រោយពីរដ្ឋាភិបាលបានចាប់យក និងបំផ្លាញទីតាំងចាស់ៗរួចហើយក្ដី។ បន្ថែមពីនេះ ក្រុមទាំងនោះប្រើប្រាស់បណ្ដាញអ៊ីនធើណែត Starlink ដើម្បីភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតដោយផ្ទាល់ទៅអវកាស ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពក្នុងការផ្សព្វផ្សាយការលួច ការបោកប្រាស់តាមអ៊ីនធឺណិត និងការហៅតាមឆាត (chat scams)។

បច្ចុប្បន្ន Starlink បានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណិតធំមួយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ចាប់តាំងពីខែកក្កដាឆ្នាំ ២០២៥ មក។ ទោះជាយ៉ាងណា វិស័យសន្តិសុខអាមេរិក និងអង្គការអន្តរជាតិបានចាប់ផ្តើមពិនិត្យពីតួនាទីរបស់ Starlink ក្នុងការជួយឲ្យក្រុមឆបោកទាំងនេះបន្តសកម្មភាព។

លើសពីនេះ របាយការណ៍បន្ថែមថា មានជនបរទេសជាច្រើន ជាពិសេសជនជាតិចិន ត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្វើការនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកទាំងនោះ។ នៅដើមឆ្នាំ ២០២៥ នេះ មីយ៉ាន់ម៉ាបានប្រកាសថា បានសង្គ្រោះជនរងគ្រោះជាង ៧,០០០ នាក់ ពីក្រុមបោកប្រាស់ជាផ្លូវការ ប៉ុន្តែទីតាំងថ្មីៗត្រូវបានសង់ឡើងវិញយ៉ាងលឿនក្រោមការការពារពីក្រុមសមាសភាពនានា។ ក្រៅពីនេះ តាមរបាយការណ៍របស់ អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) បានប៉ាន់ស្មានថា នៅមីយ៉ាន់ម៉ា មានមនុស្សប្រហែល ១២០,០០០ នាក់ ត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្វើការនៅក្នុងទីតាំងឆបោកទាំងនោះ។

ជាមួយគ្នានេះអ្នកវិភាគនយោបាយមួយចំនួនបានឲ្យដឹងថា ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាដូចជា Starlink ធ្វើឲ្យក្រុមបោកប្រាស់ទាំងនេះកាន់តែពិបាកតាមដាន ព្រោះវាផ្ដល់អ៊ីនធឺណេតដោយផ្ទាល់ពីផ្កាយរណប ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើបណ្តាញក្នុងប្រទេសឡើយ៕

ប្រទេសថៃ ៖ បុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង Influencer ថៃបានបើកឧបករណ៍បំពងសំឡេងខ្លាំងៗជាច្រើនថ្ងៃរំខានពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ដូចជា ៖ សំឡេងខ្មោចលង សំឡេងយន្តហោះចម្បាំង ឆ្កែលូ និងបញ្ចាំងកុនឯកសារ ដែលមិនត្រឹមតែរងការរិះគ.ន់ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភា មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស និងពលរដ្ឋថៃក្នុងបណ្តាញសង្គមនោះទេ គឺនៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ លោក ណាថាផុង រឿងបញ្ញាវុធ ប្រធានគណបក្សប្រជាជនដែលជាគណបក្សប្រឆាំង ក៏បានរិះគន់ការបើកសំឡេងរំខានដែរ និងបារម្ភខ្លាចថៃចាញ់ប្រៀបកម្ពុជាលើពិភពលោក ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Khaosod ឱ្យដឹងថា នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា លោក ណាថាផុង រឿងបញ្ញាវុធ ប្រធានគណបក្សប្រឆាំងបានស្នើឱ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន និងលោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស សីហស័ក្តិ ពួងកេតកែវ ឆ្លើយតបឱ្យច្បាស់ ហេតុអ្វីបណ្តោយបុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង បើកសំឡេងរំខានតាមអំពើចិត្ត ដូចជា សំឡេងខ្មោចលង តើល្មើសនឹងច្បាប់អន្តរជាតិដែរឬទេ? ប្រធានគណបក្សប្រឆាំងពុំគាំទ្រការបើកសំឡេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ដោយបារម្ភពីថៃចាញ់ប្រៀបកម្ពុជាលើពិភពលោក ។

នាវេលាម៉ោង៨និង៣០នាទីព្រឹកថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា នៅរដ្ឋសភា លោក ណាថាផុង ប្រធានគណបក្សប្រឆាំងបានផ្តល់សម្ភាសន៍ជាមួយសារព័ត៌មាន ករណីបុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង Influencer ដ៏ល្បីដឹកឧបករណ៍បំពងសំឡេងទៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តស្រះកែវ និងបើកសំឡេងខ្មោច សំឡេងយន្តហោះចម្បាំង រួមទាំងបញ្ចាំងកុនឯកសារពេលពលរដ្ឋខ្មែរភៀសខ្លួនសម័យខ្មែរក្រហម ថា ពលរដ្ឋថៃគ្រប់រូបចង់ជួយដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ រួមទាំង កាន់ ចមផ្លាំង ។ ប៉ុន្តែនេះជាតួនាទីរបស់រដ្ឋាភិបាល និងនាយករដ្ឋមន្ត្រី គួរធ្វើយ៉ាងណាឱ្យប្រទេសថៃមានប្រៀបតាមការចង់បានរបស់ពលរដ្ឋ ឬដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន ដោយរដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវធ្វើឱ្យប្រទេសរឹងមាំ មិនធ្វើឱ្យថៃអាម៉ាស់មុខ ឬចាញ់ប្រៀបកម្ពុជា ។

ការហាមឃាត់សំឡេងរំខានផ្សេងៗនៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តស្រះកែវ គឺជាអំណាចរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុថីន និងរដ្ឋាភិបាលថៃ ពីព្រោះតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ខេត្តស្រះកែវ គឺជាតំបន់ប្រកាសច្បាស់អាជ្ញាសឹករួចហើយ ។ មតិមួយចំនួនកង្វល់ពីការបើកសំឡេងរំខាននៅតំបន់ព្រំដែនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលបញ្ហានេះ គឺកងទ័ព និងរដ្ឋាភិបាលថៃ ត្រូវទទួលខុសត្រូវដោយផ្ទាល់ ។ ហេតុនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុថីន និងលោក សីហស័ក្តិ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស ត្រូវឆ្លើយឱ្យច្បាស់ ហេតុអ្វីបណ្តោយ Influencer បើកសំឡេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរ ។

ទោះជាមានការអះអាងថា ការបើកសំឡេងរំខាននេះក្នុងគោលបំណងល្អ និងទទួលបានការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលថៃ ប៉ុន្តែមានសំណួរសួរថា តើការបើកសំឡេងរំខានជាការល្មើសច្បាប់អន្តរជាតិដែរឬទេ និងធ្វើឱ្យប្រទេសថៃចាញ់ប្រៀបកម្ពុជាលើពិភពលោកទេអត់? គឺប្រធានគណបក្សប្រឆាំងបានស្នើឱ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុថីន និងលោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស សីហស័ក្តិ ចេញមកបកស្រាយ ។

គួរបញ្ជាក់ថា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក អនុថីន បានបើកដៃឱ្យកងទ័ព និងបុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង បើកសំឡេងយ៉ាងខ្លាំងទ្រហឹងអឺងកកជាសំឡេងខ្មោច និងឆ្កែលូ ដើម្បីរំខានអ្នកភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ។ សំឡេងរំខាននេះធ្វើឱ្យចាស់ជរា ទារក កុមារ និងស្ត្រីទើបឆ្លងទន្លេរួច សម្រាន្តមិនបាន ដែលនេះជាការបំពានសិទ្ធិរស់នៅយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងជាការបំភិតបំភ័យ យាយីផ្លូវចិត្ត ៕

បាងកក៖ ដោយខ្លាចទទួលរងមតិប្រតិកម្មពីសាធារណជនថៃ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃការិយាល័យអគ្គមេធាវីម្នាក់ (OAG) បានសុំលាក់បាំងអត្តសញ្ញាណ មុននឹងផ្ដល់ការព្រ.មានថា ការចាក់សម្លេងខ្មោច សម្លេងឆ្កែលូ ឬសម្លេងយន្តហោះ F16 ដើម្បីរំខានពលរដ្ឋកម្ពុជា គឺជាទង្វើដែលនឹងនាំឲ្យប្រទេសថៃទៅរងចោទប្រកាន់ពីបទរំលោ.ភលើអនុសញ្ញាប្រឆាំងនឹងការធ្វើទា.រុណកម្ម និងការប្រព្រឹត្តិកម្ម ឬការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ឃោរឃៅ អមនុស្សធម៌ ឬថោកទាបផ្សេងទៀតពីអន្តរជាតិ។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន The Nation នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥។

មន្ត្រី OAG ដែលសុំលាក់បាំងអត្តសញ្ញាណម្នាក់នោះ បាននិយាយថា ការយុទ្ធសាស្រ្តចាក់សំឡេងដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច ដូចជាសំឡេងភាពខ្មោច សំឡេងឆ្កែលូ និងសំឡេងយន្តហោះ F-16 ប្រឆាំងនឹងពលរដ្ឋខ្មែរ អាចត្រូវបានគេបកស្រាយថាជាការរំលោ.ភលើកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ក្រោមអនុសញ្ញា CAT ដែលប្រទេសថៃបានផ្តល់សច្ចាប័នកន្លងមក។

មន្ត្រីរូបនេះពន្យល់ថា ពាក្យថា “សំឡេងខ្មោច” សំដៅលើវិធីសាស្ត្រនៃការធ្វើទារុណកម្មផ្លូវចិត្ត ដែលជាទូទៅគេតែងប្រើជាសម្លេងបន្លាចបែបអាថ៌កំបាំង ឬគួរឱ្យថប់បារម្ភ ដែលត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា ប្រើដើម្បីដាក់សម្ពាធលើអ្នកទោ.សជាប់ឃុំក្នុងពេលសាកសួរ។ ឥឡូវនេះថៃបានប្រើយុទ្ធសាស្រ្តនេះ ទៅលើជនសុីវិលកម្ពុជា ដែលវាប្រាសចាកពីសីលធម៌ និងគុណធម៌ក្នុងនាមជាមនុស្ស។

ប្រភពអាថ៌កំបាំងនេះ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា យោងតាមច្បាប់របស់ថៃ គឺហាមប្រាមរាល់ទង្វើនៃការធ្វើទារុណកម្ម ឬការធ្វើទារុណកម្មដោយមន្ត្រី ហើយភ្នាក់ងារត្រូវតែធានាឱ្យមានការអនុលោមតាមស្តង់ដារទាំងក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។ ការបរាជ័យក្នុងការអនុវត្តគោលការណ៍នេះ នឹងបកអា.ក្រាតប្រទេសថៃទៅកាន់អន្តរជាតិ ហើយថៃនឹងប្រឈមការរិះគន់ ក៏ដូចជាការដាក់ទោសពីច្បាប់អន្តរជាតិមិនខាន។

គួរបញ្ចាក់ថា មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់អាថ៌កំបាំងរូបនេះគឺជាបុគ្គលទី២ បន្ទាប់ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃលោកស្រី Angkhana Neelapaijit ដែលបាននិយាយចំៗអំពីភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការចាក់សម្លេងរំខាននៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ ជុំវិញរឿងនេះ លោកស្រី Angkhana Neelapaijit បានស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងបាងកក ឲ្យពិនិត្យលើករណីប្រើប្រាស់សម្លេងប្រឆាំងពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលជាគមនិតផ្ដួចផ្ដើមដោយបុគ្គលម្នាក់ឈ្មោះ Kan Chom Phalang ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ក្រោយពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃពិចារណាលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា MOU ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ក្រោមហេតុផលប្រទេសថៃពុំទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដី អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង និយាយថា MOU ទាំង២ច្បាប់ពុំធ្វើឱ្យថៃបាត់បង់ទឹកដីទេ បើរដ្ឋាភិបាលថ្មីលុបចោល ត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន News In Thailand នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ។

កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា មានសិក្ខាសាលាផ្លាស់ប្តូរយោបល់ពាក់ព័ន្ធនឹងអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា MOU ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ដោយមានមន្ត្រីសំខាន់ៗចូលរួម ដូចជា ៖ លោក ម៉ារីស សាងៀមផុង អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស, លោក ចាក់ក្រៈភព ពេញខេ អតីតអ្នកនាំពាក្យការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងលោក វីរៈផាន់ ព្រិយ៉ាវង្ស មន្ត្រីច្បាប់ ដោយមន្ត្រីទាំង៣រូបបាននិយាយពី MOU និងតួនាទីប្រទេសថៃនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ។

លោក ម៉ារីស បានកាន់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសក្នុងអាណត្តិរដ្ឋាភិបាលគណបក្សភឿថៃ និយាយថា MOU មិនប៉ះពាល់អធិបតេយ្យថៃ គ្មានការផ្លាស់ប្តូរបន្ទាត់ព្រំដែន ឬសិទ្ធិប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិទេ រីឯផែនទីពាក់ព័ន្ធគ្រាន់តែជាឯកសារយោងសម្រាប់ការចរចា ។ ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងផ្សេងៗត្រូវឆ្លងកាត់ការពិចារណារបស់កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) កម្ពុជា-ថៃ និងការពិចារណារបស់សភាតំណាងរាស្ត្រ ។ ការលុប MOU នឹងប៉ះពាល់ការចរចា ឬពិបាកចរចា ថៃនឹងចាញ់ប្រៀប ពីព្រោះវាជាយុទ្ធសាស្ត្រការទូតត្រូវប្រើប្រាស់កិច្ចការសម្ងាត់មួយចំនួន បើចង់លុប រដ្ឋាភិបាលត្រូវទទួលខុសត្រូវ ។

ចំណែកលោក ចាក់ក្រៈភព ពេញខេ អតីតអ្នកនាំពាក្យការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី និយាយថា បញ្ហាពិតប្រាកដ មិនមែនស្ថិតនៅលើ MOU ទេ ប៉ុន្តែវាជាការលើកឡើងពីបញ្ហានយោបាយដើម្បីឱ្យមានជម្លោះ ។ គួរតែរក្សាទុក MOU សម្រាប់ការចរចាទ្វេភាគី និងដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាដោយសន្តិវិធី ។ ដូចគ្នានេះ លោក វីរៈផាន់ ព្រិយ៉ាវង្ស មន្ត្រីច្បាប់និយាយថា ថៃគួររក្សាទុក MOU និងគោរពកិត្តិយសខ្លួនឯង រួមទាំងកិត្តិយសប្រទេសជិតខាង ។ MOU សម្រាប់ប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងកិច្ចសហការព្រំដែន ពាណិជ្ជកម្ម និងការបញ្ជូនជនល្មើសឆ្លងព្រំដែន ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ មានការជជែកវែកញែកគ្នាយ៉ាងខ្លាំងនៅប្រទេសថៃមានទាំងមតិយល់ស្រប និងមិនយល់ស្រប ដោយលើកពីហេតុផលរៀងៗខ្លួន ។ កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែតុលា លោក ណាថាផុង រឿងបញ្ញាវុធ ប្រធានគណបក្សប្រជាជន ដែលជាគណបក្សប្រឆាំងបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលលុបចោលគម្រោងធ្វើប្រជាមតិសួរយោបល់ពលរដ្ឋពីការបញ្ចប់អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ឆ្នាំ២០០០ និងឆ្នាំ២០០១ ជាមួយកម្ពុជា ដោយលោកលើកឡើងពីលទ្ធផលការស្ទង់មតិរបស់ NIDA Poll បង្ហាញថា ពលរដ្ឋថៃភាគច្រើនពុំយល់ដឹងពីខ្លឹមសារ MOU ។

ដោយឡែក លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និយាយនាពេលកន្លងមកថា ការចុះអនុស្សរណៈយោគយល់គ្នាលើព្រំដែននៅឆ្នាំ២០០០ (MOU 2000) រវាងកម្ពុជា-ថៃ មិនអាចមានភាគីណាមួយមានសិទ្ធិសម្រេចលុបចោលនោះទេ ។ MOU ឆ្នាំ២០០០ បានផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនសម្រាប់កម្ពុជា-ថៃ ក្នុងការមានព្រំដែនច្បាស់លាស់ មានសន្តិភាពរវាងប្រទេសនិងពលរដ្ឋទាំងពីរ សម្រាប់ទំនាក់ទំនងគ្នាល្អនៅតាមព្រំដែនឱ្យមានការអភិវឌ្ឍ ៕

ប្រទេសថៃ ៖ ក្រោយពីបុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង Influencer ថៃប្រព្រឹត្តទង្វើបំពា.នសិទ្ធិមនុស្សផ្ទុយនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ ដោយបើកឧបករណ៍បំពងសំឡេងខ្លាំងៗរំខានពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ដូចជា ៖ សំឡេងខ្មោចលង សំឡេងយន្តហោះ ឆ្កែលូ និងបញ្ចាំងកុនឯកសារ ហើយអួតអាងថាខ្លួនស្នេហាជាតិ ការពារទឹកដី បែរជារងការរិះគ.ន់ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភា មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស និងពលរដ្ឋថៃមួយចំនួន នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ បុគ្គលនេះប្រកាសឈប់ចាក់សំឡេងរំខាន និងទុកតួនាទីឱ្យអ្នកផ្សេងរកវិធីដណ្តើមទឹកដីនៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តស្រះកែវ ។

តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Top News ឱ្យដឹងថា កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា បុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង Influencer បានប្រកាសឈប់បើកសំឡេងរំខានខ្លាំងៗ និងឈប់បញ្ចាំងកុនឯកសាររំខានពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ក្រោយរងការរិះគន់ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភា មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្ស និងពលរដ្ឋថៃមួយចំនួន ។ បុគ្គលនេះបានអរគុណលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុថីន ឆាន់វីរៈគូន ដែលសរសើរទង្វើរបស់ខ្លួនធ្វើដើម្បីជាតិ ។

ថ្មីៗនេះ លោក សុណៃ ផាសុខ ទីប្រឹក្សាអង្គការ Human Rights Watch ប្រចាំប្រទេសថៃ និងលោកស្រី អាំងខាណា នីឡៈផៃជីត សមាជិកព្រឹទ្ធសភា បានបង្ហាញក្តីបារម្ភពីបុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង បើកសំឡេងរំខាន ដូចជា សំឡេងខ្មោចលងនៅភូមិណងចាន់ (ភូមិជោគជ័យ) និងភូមិណងយ៉ាកែវ (ភូមិព្រៃចាន់) ពីព្រោះខ្លាចកម្ពុជាប្តឹងទៅអន្តរជាតិធ្វើឱ្យថៃចាញ់ប្រៀប ។

បុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង និយាយថា ខ្លួនបើកសំឡេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរ ដោយសារកន្លងមកថៃផ្ញើឯកសារជាច្រើនលើកទៅកម្ពុជាឱ្យជម្លៀសពលរដ្ឋចេញពីតំបន់ភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ប៉ុន្តែកម្ពុជាមិនជម្លៀសពលរដ្ឋចេញ ។ លទ្ធផលឃើញថា គ្រាន់តែបើកសំឡេងរំខាន២ថ្ងៃ គឺពលរដ្ឋខ្មែរពុំបានសម្រាក បែរជាមានមតិរិះគន់ខ្លួនទៅវិញ ។ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ខ្លួនឈប់ចាក់សំឡេងរំខាន និងឈប់បញ្ចាំងកុនឯកសារទៀតហើយដើម្បីឱ្យអ្នករិះគន់សប្បាយចិត្ត ព្រមទាំងរកវិធីដណ្តើមទឹកដីនៅតំបន់ព្រំដែនខេត្តស្រះកែវ ។

ប៉ុន្តែនៅយប់ថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា បុគ្គលនេះបានចាក់សំឡេងរំខានទៀត ព្រមទាំងបង្ហោះក្បាលអាបបំពាក់ភ្លើងជាមួយដ្រូនបន្លាចពលរដ្ឋខ្មែរ ហើយបុគ្គលនេះថា ៤ខែកន្លងមក ខ្លួនបានធ្វើផ្លូវ លេណនដ្ឋាន និងធ្វើបន្ទប់ទឹកឱ្យកងទ័ព ក្រៅពីរងការរិះគន់ពីពលរដ្ឋខ្មែរ ថែមទាំងរងការរិះគន់ពីពលរដ្ឋថៃទៀត ។ បុគ្គលនេះបានអំពាវនាវឱ្យអ្នកផ្សេងរកវិធីដណ្តើមទឹកដីនៅតំបន់ខេត្តស្រះកែវ និងបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរចេញពីផ្ទះក្រោយពីខ្លួនឈប់ចាក់សំឡេងរំខានពលរដ្ឋខ្មែរ ។

បន្ទាប់ពីបុគ្គលនេះប្រកាសឈប់ចាក់សំឡេងរំខាន លោក សុណៃ ផាសុខ ទីប្រឹក្សាអង្គការ Human Rights Watch ប្រចាំប្រទេសថៃបានអរគុណបុគ្គលនេះដែលបញ្ឈប់ទង្វើបំផ្លាញមុខមាត់ប្រទេសថៃ ។ ដូចគ្នានេះ លោកស្រី អាំងខាណា នីឡៈផៃជីត សមាជិកព្រឹទ្ធសភា ក៏បានអរគុណបុគ្គលនេះដែរ ដែលឈប់ចាក់សំឡេងរំខាន ដែលជាទង្វើរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ ។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅយប់ថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា បុគ្គល កាន់ ចមផ្លាំង បានបង្ហោះក្បាលអាបបំពាក់ភ្លើងជាមួយដ្រូនបន្លាចពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ព្រមទាំងបើកសំឡេងរំខានផងដែរ ។ បុគ្គលនេះនិយាយថា វាជាយប់ចុងក្រោយមុននឹងបញ្ឈប់សកម្មភាព ដូច្នេះ ត្រូវតែលេងឱ្យចាស់ដៃ ៕