យោងតាមសមាគមអ្នកនាំចេញអង្ករថៃ (TREA) បានឱ្យដឹងថា ប្រទេសថៃកំពុងឆ្ពោះទៅរកការវ៉ាដាច់ប្រទេស វៀតណាម ជាអ្នកនាំចេញអង្ករធំជាងគេទីពីររបស់ពិភពលោកនៅឆ្នាំនេះ។

TREA បានរាយការណ៍កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ថា ប្រទេសឥណ្ឌាឈរ លើកំពូលតារាងអ្នកនាំចេញអង្ករក្នុងរយៈពេល ១០ខែដំបូង ជាមួយនឹង ១៧.០៦ លានតោន ខណៈដែលប្រទេសថៃស្ថិត នៅលំដាប់ទីពីរ ដែលមានចំនួន ៦.០២លានតោន។

ប្រទេសវៀតណាម ដែលជាប្រទេសនាំចេញលេខ ២របស់ពិភពលោកកាលពីឆ្នាំមុន ត្រូវបានរុញទៅលេខ ៣ជាមួយនឹងចំនួន ៦.០១លានតោន៕

ប្រភព៖ Laotian Times

ត្រី​ហោះ ឬ ត្រី Exocoetidae មិនមែន​ទើបតែ​កកើត​ទេ ពោល​គឺ​តាម​ការ​អះអាង​របស់​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​លើ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​ផូស៊ីលបានឱ្យ​ដឹង​ថា អម្បូរ​ត្រី​មាន​ស្លាប​នេះ​មាន​តាំងពី​យុគសម័យ Middle Triassic ឬ​ពី​២៣៥​ទៅ​២៤២​លាន​ឆ្នាំ​មុន​ ប៉ុន្តែពួក​វា​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ពុំ​ដូច​ត្រី​បច្ចុប្បន្ន​ទេ។​ត្រី​នេះ​អាច​ហោះ​បាន​ចម្ងាយ​៥០​ម៉ែត្រ ហើយ​តែងតែ​ហោះ​ចេញពី​ទឹកសមុទ្រ​ទៅ​ពួន​សម្ងំ​ដេក​ក្បែរមាត់ច្រាំង និង​ធ្វើ​ដំណើរ​បាន​ច្រើន​ជាង​៧០​គីឡូម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ម៉ោង។

លក្ខណៈពិសេសរបស់ត្រីហោះនេះ គឺភ្នែករបស់ពួកវា ផ្តល់ភាពអំណោចផលខ្លាំង បើទោះបីជាពួកវាហោះចេញពីទឹកក៏ដោយ ក៏ភ្នែករបស់ពួកវា នៅតែមើលឃើញច្បាស់ដដែល។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អម្បូរ​ត្រី​មាន​ស្លាប​នេះ​មាន​ចំនួន ៦៤​ប្រភេទ​រស់នៅ​ក្នុង​ទឹកសមុទ្រ៕

ប្រភព: Wikipedia

ភ្នំពេញ៖ ជារឿយៗអ្នកប្រហែលធ្លាប់ឃើញ មានការប្រើប្រាស់ពាក្យថា «ប្រទេសលោកទី៣ (Third World)» សម្រាប់សំដៅទៅលើប្រទេសនានាដែលក្រីក្រ ឬកំពុងស្ថិតក្រោមការអភិវឌ្ឍ។ ផ្ទុយគ្នាវិញប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានៗដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្តាប្រទេសនៅតំបន់ អឺរ៉ុបខាងលិច ត្រូវគេប្រើពាក្យមួយទៀត ដើម្បីសំដៅទៅលើគឺ «ប្រទេសលោកទី១ (First World)»។ តើការបែងចែកភាពខុសគ្នានេះកើតចេញមកពីណា ហើយហេតុអ្វីយើងមិនសូវឃើញ មិនសូវលឺ ការប្រើប្រាស់ពាក្យ «ប្រទេសលោកទី២ (Second World)»។

ពាក្យទាំង៣ខាងលើនេះ បានលេចឡើងដំបូងបំផុត កាលពីខ្ទង់ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ ក្នុងន័យជាមធ្យោបាយ ដើម្បីសម្គាល់ទៅលើភាគីនីមួយៗ នៃសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់។ ក្រុមប្រវត្តិវិទូភាគច្រើនអះអាងថា អ្នកជំនាញផ្នែកប្រជាសាស្រ្តជនជាតិបារាំងឈ្មោះ អាល់ហ្រ្វិដ សូវី (Alfred Sauvy) គឺជាអ្នកដែលបានបង្កើតពាក្យទាំងនេះក្នុងឆ្នាំ១៩៥២ តាមរយៈអត្ថបទមួយមានចំណងជើងថា «លោក៣ ភពតែមួយ (Three Worlds, One Planet)»។

ក្នុងអត្ថបទខាងលើ ក្រុមប្រទេសលោកទី១ (First World) គឺសំដៅលើពួកសេរី រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក និងបណ្តាសម្ព័ន្ធមិត្តមូលធនរបស់ខ្លួន ដែលស្ថិតនៅអឺរ៉ុបខាងលិច ព្រមទាំងជប៉ុននិងអូស្រ្តាលី។ រីឯសមាសភាពក្រុមប្រទេសលោកទី២ (Second World) គឺពួកកុម្មុយនិស្ត រួមមាន សហភាពសូវៀត និងប្រទេសរណបរបស់ខ្លួននៅអឺរ៉ុបប៉ែកខាងកើត។ ចំណែកក្រុមប្រទេសលោកទី៣ (Third World) វិញ គឺរាប់បញ្ចូលនូវ ប្រទេសទាំងឡាយដទៃទៀត ដែលប្រកាន់ជំហរមិននៅខាងណាមួយឡើយនៃភាគីទាំងពីរនេះ។ ក្រុមប្រទេសលោកទី៣ ភាគច្រើនជាអតីតអាណានិគមរបស់អឺរ៉ុប ដែលមានស្ថានភាពក្រីក្រ នៅតំបន់អាហ្រ្វិក មជ្ឈិមបូព៌ា អាមេរិកឡាទីន និងអាស៉ី។

គួរជម្រាបថា ទោះបីជាសង្រ្គាមត្រជាក់ បានបញ្ចប់ទៅជាយូរណាស់មកហើយក៏ដោយ ពាក្យ First World និង Third World នៅតែបន្តមាន ការប្រើប្រាស់រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន លើកលែងតែពាក្យ Second World។ សព្វថ្ងៃនេះប្រទេសលោកខាងលិច ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំងៗ ពេលខ្លះនៅតែត្រូវគេសំដៅទៅលើថា «First World» ដដែល ប៉ុន្តែពាក្យ «Second World» គឺលែងមានអ្នកប្រើប្រាស់តទៅទៀតហើយ ក្រោយការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត។ រីឯពាក្យ «Third World» ក៏នៅតែមាននិយមប្រើដែរ ប៉ុន្តែអត្ថន័យវា បានប្រែពី «ក្រុមប្រទេសដែលមិនឈរនៅខាងណាមួយ» ទៅជា «ក្រុមប្រទេសក្រីក្រ ឬកំពុងអភិវឌ្ឍន៍» តែម្តង​ ៕

ភ្នំពេញ៖ កន្ធាយក្បាលកង្កែបឬល្បិច ដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថា Pelochelys cantori ត្រូវបានចាត់ចូលក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN ជាប្រភេទសត្វរងគ្រោះជិតផុតពូជបំផុត។

វានៅមានចំនួនតិចតួចប៉ុណ្ណោះក្នុង ប្រទេសឡាវ និងប្រទេសមួយចំនួនទៀត និងវាទំនងជាបានផុតពូជហើយនៅតាមអតីតទីជម្រកដែលវាធ្លាប់ រស់នៅភាគច្រើនក្នុងប្រទេសវៀតណាមនិងថៃ ដោយសារមានការលួចចាប់និងធ្វើពាណិជ្ជកម្ម រួមទាំង សកម្មភាពខុសច្បាប់ក្នុងការប្រមូលយកពងរបស់យកទៅលក់ឬធ្វើជាអាហារ។

នៅកម្ពុជា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនបានរកឃើញវត្តមានប្រភេទកន្ធាយ នេះទេក្នុងចន្លោះពីឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ ២០០៧។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ អង្គការអភិរក្សអន្តរជាតិ (CI)បានរកឃើញវត្តមានកន្ធាយនេះនៅក្នុងទន្លេមេគង្គចន្លោះពីខេត្តក្រចេះ ដល់ស្ទឹងត្រែង។

អង្គការអភិរក្សអន្តរជាតិ CI បានធ្វើការជាមួយរដ្ឋបាលជលផលការពារប្រភេទកន្ធាយនេះ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៧ ទើបប្រគល់គម្រោង នេះឲ្យមកអង្គការ WCS គ្រប់គ្រងបន្ត។ ចាប់តាំងពីពេលនោះ មក អង្គការ WCS និងរដ្ឋបាលជលផល បាន និងកំពុងធ្វើការអភិរក្សប្រភេទសត្វនេះ តាមរយៈការទប់ស្កាត់ រាល់ សកម្មភាពខុសច្បាប់ទាក់ទងនឹងការចាប់ និងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មប្រភេទកន្ធាយក្បាលកង្កែបនេះ កម្មវិធី ការ ពារសំបុកនៅតាមសហគមន៍ និងគាំទ្រដល់ការ អភិវឌ្ឍសហគមន៍ និងសហគមន៍នេសាទ។

កន្ធាយក្បាលកង្កែបគឺជាប្រភេទមួយក្នុងចំណោមប្រភេទកម្រៗជាច្រើនទៀតនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ ព្រោះ កន្ធាយក្បាលកង្កែបរស់នៅក្នុងអន្លង់ជ្រៅៗជាមួយត្រីដូលហ្វីន និងត្រីបបែលយក្សជាដើម។ ការលែងកន្ធាយ ក្បាលកង្កែបដែលជាប្រភេទដ៏សំខាន់ចូលក្នុងជម្រកធម្មជាតិ គឺជាការរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ការស្ដារ ប្រភេទនេះឡើងវិញកុំឱ្យផុតពូជនាពេលអនាគត។

នៅក្នុងរដូវពងកូនឆ្នាំ ២០២២ នេះ ក្រុមការពារសំបុកសហគមន៍បានរកឃើញសំបុកកន្ធាយក្បាលកង្កែប ចំនួន ៦៣សំបុក ស្មើនឹង ២១៥៥ពង។ គិតត្រឹមពីដើមខែមីនា ដល់ ថ្ងៃទី ២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ មាន កូនកន្ធាយក្បាលកង្កែបសរុបចំនួន ៩៨២កូនបានញាស់ចេញពីសំបុកចំនួន ៤០ សំបុក ហើយក្រុមការងារ បានលែងកូនកន្ធាយចំនួន ៤០២ក្បាលចូលក្នុងទីជម្រកធម្មជាតិវិញ និងនៅសល់ ៥៨០ក្បាលទៀត ត្រូវ លែងនៅថ្ងៃនេះ។

ក្រុមការងាររំពឹងថាពងដែលនៅសេសសល់អាចនឹងញាស់បានខ្លះបន្ថែមទៀត។ កាលពី រដូវពងកូនឆ្នាំ២០២១ ក្រុមការងារបានរកឃើញ ៦៦សំបុក ស្មើនឹង ២៥២៨ពង និងបានលែង ១៣០០ កូន ចូលក្នុងទីជម្រកធម្មជាតិវិញ៕