ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាជាប្រទេសដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានប្រពៃណីវប្បធ៏មទំនៀមទំលាប់សម្បូរបែបមួយនៅលើពិភពលោក។ ពិធីបុណ្យជាប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់របស់ជាតិដែលមានតាំងពីបូរាណាចារ្យមក ត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ប្រារព្ធធ្វើជារៀងរាល់ឆ្នាំមិនដែលអាក់ខាន លើកលែងតែមានករណីពិសេសណាមួយកើតឡើង ។ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិ ឬ សង្រ្កាន្តខ្មែរ ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើដោយចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី១៣.១៤ ខែមេសា និងបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៥.១៦ ខែមេសានៃឆ្នាំនីមួយៗ ។ សង្រ្កាន្តខ្មែរជាភាសាសំស្រ្កឹតប្រែមកថា ដំណើរឃ្លាតចាកទី ការឈានចូលដល់ដំណើរដែលព្រះអាទិត្យចរណ៍ចូលដល់ទីមួយជុំរាសីចក្រ គឺដំណើរដែលដើមនិងចុងនៃរាសីចក្រជួបគ្នាពេញគម្រប់មួយឆ្នាំ ឬ និយាយដោយងាយថាជាដំណើរដាច់ឆ្នាំចាស់ចូលឆ្នាំថ្មី ។

• ល្បែងស្តេចចង់ ឬ អៀវ
• ល្បែងចោលឈូង
• ចាប់កូនខ្លែង
• លោតអន្ទាក់
• លាក់កន្សែង
• ឱបត្រឡាច
• បោះអង្គញ់
• ទាញព្រ័ត្រ
• កូនគោល
• ចោះប្រមាត
• លាក់កូនកាស
• វាយក្អម
• លាក់ធ្យូង
• ប៉ក់ចាប
• ស្វាដណ្តើមស្លឹកឈើ
• ល្បែងបាយខុំ -ល-៕

ភ្នំពេញ៖ ស្វែងយល់ពីរបាំត្រុដិ ទាំងអស់គ្នា របាំត្រុដិគឺជារបាំប្រជាប្រិយខ្មែរ មួយប្រភេទដែលគេតែងតែប្រគុំនូវរដូវចូលឆ្នាំថ្មី របាំនេះ គឺគេសម្ដែងឡើងដើម្បីប្រសិទ្ធនូវសព្ទសាធុការពរជូនដល់ពលរដ្ឋក្មេងចាស់ ប្រុស ស្រី នៅពេលចូលឆ្នាំថ្មី និងបណ្ដេញឧបទ្រពចង្រៃដែលកើតមានឡើងកាលពីឆ្នាំចាស់មកនេះ ឲ្យវិនាសចេញ និងនាំមង្គលល្អជំនួសមកវិញ។

តាមសៀវភៅ«របាំប្រជាប្រិយខ្មែរ» នៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ សសេរចងក្រងថា ពាក្យ «ត្រុដិ» ជាពាក្យដើមមកពីភាសាសំស្ក្រឹតដែលប្រែថា «ផ្តាច់ ឬកាត់ផ្តាច់» គឺសំដៅដល់ការផ្តាច់ឆ្នាំ ឬការកាត់ផ្តាច់ឆ្នាំចាស់ចូលទៅក្នុងឆ្នាំថ្មី ហើយដែលនៅមានជាប់នាមព្រះរាជពិធីមួយហៅថា «ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត» ជាប់រហូតសព្វថ្ងៃ ។ ដូចនេះឃើញថា ឈ្មោះរបាំត្រុដិបញ្ជាក់ថា សម្រាប់ប្រកបឡើងនៅពេលដំណាច់ឆ្នាំ នីមួយៗមែន ប៉ុន្តែតាមទម្លាប់របស់អ្នកស្រុកជួនកាលគេលេងរបាំនេះនៅពេលប្រារព្ធពិធីសុំទឹកភ្លៀងនៅគ្រាដែលស្រុកទេសរាំងស្ងួតជាច្រើនថ្ងៃខែ ម្តងៗដែរ ។

របាំត្រុដិនេះ ជារបាំប្រជាប្រិយមួយបែបដែលសព្វថ្ងៃនេះគេឃើញមាននៅតែក្នុងខេត្តសៀមរាប ហើយជួនកាលគេឃើញនៅខេត្តបាត់ដំបងខ្លះដែរត្រង់ភូមិភាគណាដែលនៅជាប់នឹងខេត្តសៀមរាបនោះឯង ។មិនតែប៉ុណ្ណោះមានព័ត៌មានខ្លះបានបញ្ជាក់ថា របាំត្រុដិសេសសល់នៅជាមួយមនុស្សជាន់ដើម ពួកដែលរស់នៅលើទឹកដីសុវណ្ណភូមិចាស់តាំងពីដែនដីនេះពុំទាន់ទទួលអារ្យធម៌ពីប្រទេសឥណ្ឌានៅឡើយ គឺត្រកូលមនុស្សមួយពួកនៅក្នុងប្រទេសយើងដែលអ្នកស្រុកហៅថា «សំរែ» ដែលសព្វថ្ងៃច្រើនរស់នៅក្នុងភូមិភាគខាងជើងបឹងទន្លេសាបនេះឯង ។

កាលពីជំនាន់បុរាណវង់ត្រុដិរបស់ជនជាតិសំរែនេះ បាននាំគ្នាទៅលេងថ្វាយព្រះរាជានៅរៀងរាល់ពេលបុណ្យចូលឆ្នាំដើម្បីថ្វាយព្រះពរសួស្តី សិរីមង្គល ។

ហេតុនេះហើយបានជាមានទម្លាប់លេងតែនៅពេលចូលឆ្នាំរហូតដល់ឥឡូវ ហើយមានតែនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលជិតរាជធានីចាស់ប៉ុណ្ណោះ ។ចំពោះប្រដាប់ប្រដាដែលត្រូវលេងនៅក្នុងពិធីនេះ តាមធម្មតាវង់របាំត្រុដិ មានក្រុមតូចក្រុមធំយោលទៅតាមការនិយមរបស់អ្នកស្រុក និងនិយមតាមចំនួនមនុស្សដែលស្ម័គ្រចិត្តចូលលេង។ ចំណែកប្រដាប់ប្រដាទាំងនោះទៀតសោត ក៏និយមទៅតាមនោះដែរ។

ប្រដាប់ប្រដាដែលត្រូវយកមកលេងក្នុងពិធីនេះមានដូចជា កញ្ឆា ចង្ក្រង់ដំបែ ចង្ក្រង់រ៉ូង ស្គរ ប៉ីពក ទ្រអ៊ូ ទ្រសោ សន្ទូចជាដើម។ ចំពោះគ្រឿងតុបតែងវិញមានដូចជា មុខត្លុក មកុដ ស្នែងប្រើស ស្នែងទន្សោង កន្ទុយក្ងោក និងក្រចក។ ចំណែកតួសម្តែង គឺមានក្រុមអ្នកពាក់មុខ ឬ ពាក់ស្នែង ក្រុមតួរាំ និងក្រុមតួបន្ទាប់បន្សំដទៃទៀត។ នៅក្នុងរបាំត្រុដិនេះក៏មានចំរៀងជាច្រើនបទ សំរាប់ច្រៀងនៅក្នុងពេលរាំផងដែរ ដែលមាននៅតាមដំណាក់កាល ដូចជាច្រៀងនៅពេលទៅដល់ ច្រៀងនៅពេលសុំទាន ច្រៀងជញ្ចាត់ប្រាក់ ដែលគេបាចទាននិងច្រៀងឲ្យពរដល់អ្នកដាក់ទាន ។ ជាធម្មតា ក្នុងពេលរាំនៅមុខផ្ទះអ្នកណាម្នាក់តួទាំង៦នាក់ ត្រូវសម្តែងនូវក្បាច់របាំត្រុដិ និង បង្ហាញពីគោល បំំណងជួយដេញស្ទាក់ប្រើស ឱ្យចូលក្នុងគន្លងព្រានដើម្បីជួយព្រានឱ្យដេញបាញ់ប្រើសឱ្យបាន ។

ក្រៅពីនោះ ក៏នៅមានតួអ្នកកាន់កញ្ឆែចាប់ពី២ទៅ៦នាក់ ជាអ្នកគោះបុក ជាចង្វាក់លម្អវង់របាំ និងតំណាងឱ្យព្រៃព្រឹក្សា អារុក្ខ អារក្ស ទេវតា អ្នកតាដែលជួយជ្រោមជ្រែងជួយព័ទ្ធខ្ទប់ស្ទាក់ប្រើសឱ្យព្រានព្រៃបាញ់ដូចគ្នា ។ ទន្ទឹមនោះ របាំត្រុដិក៏មានក្រុមតន្ត្រីករ អ្នកកាន់ស្គរ ទ្រសោ ទ្រអ៊ូ ប៉ី និងអ្នកច្រៀងមួយចំនួនទៀត ។ ចំណែកអាចារ្យដែលស្លៀកសពាក់សបាំងឆត្រម្នាក់ ក៏មានភារកិច្ចដើរតាមវង់របាំ និងត្រួតពិនិត្យមើលបច្ច័យដែលរៃអង្គាសបានដើម្បីឱ្យប្រាកដថា ប្រាក់ដែលទទួលបានទាំងអស់នោះមិនត្រូវយកទៅចាយផ្តេសផ្តាសទេ គឺយកទៅសម្រាប់ជាកុសលក្នុងវត្តអារាមប៉ុណ្ណោះ។ពេលដែលសម្តែងចប់ម្តងៗ ក្រុមរបាំត្រូវច្រៀងជម្រាបលាម្ចាស់ផ្ទះ ហើយម្ចាស់ផ្ទះក៏បានយកទឹកមកប្រោះព្រំជូនពរដល់ក្រុមរបាំទាំងអស់នោះវិញដែរ ។

ប៉ុន្តែបើយើងមិនធ្វើតាមរបៀបនេះទេគឺជាប្រការខុសឆ្គងមួយដែរ ដែលគេមានជំនឿថាក្នុងឆ្នាំខាងមុខអ្នកនោះនឹងមិនទទួលបានសិរីសួស្តីឡើយ ។ ខាងលើនេះ ជាពិធីនៃរបាំត្រុដិដែលជារបាំប្រពៃណីខ្មែរយើង ។ វត្តមានរបស់តួអង្គនៃរបាំត្រុដិ មានការបែងចែកនូវសភាវៈល្អ និងសភាវៈអាក្រក់និងបង្ហាញនូវលក្ខណៈពិសេសនៃរបាំត្រុដិ ។

របាំនេះផងដែរ គឺមានអត្ថន័យផ្តល់នូវផលប្រយោជន៍ សុភមង្គលដល់មនុស្សគ្រប់រូប និងបណ្តេញឧបទ្រពចង្រៃចេញពីផ្ទះ ពីភូមិស្រុករបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើងផងដែរ ។ ម្យ៉ាងទៀត លក្ខណៈពិសិដ្ឋបំផុតរបស់របាំត្រុដិគឺជំនឿលើបុព្វការីជន ក្រោមរូបភាពសត្វប្រើស ឬក្ងោកដែលឆ្លុះបញ្ចាំងនូវការឯកភាពផ្នែកជំនឿសាសនា ៕

ព្រលានយន្តហោះគឺជានិមិត្តរូបនៃវឌ្ឍនៈភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមជាតិទាំងមូល។ ព្រលានយន្តហោះដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនទៅក្រៅប្រទេសឬអាចឆ្លងទ្វីបផ្សេងៗបានទៀតផង។ នេះគឺជាគុណសម្បត្តិដែលពិភពលោករបស់យើងមិនអាចខ្វះបានក្នុងការផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសនីមួយៗ។ ផ្ទុយទៅវិញគេបានរកឃើញថាមានប្រទេសចំនួន៥ដែលគ្មានព្រលានយន្តហោះ ដូច្នេះហើយតើប្រទេសណាខ្លះដែលគ្មានព្រលានយន្តហោះ? ក្នុងនោះរួមមាន៖

១.Vatican៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រទេសអ៊ីតាលី ដែលមានផ្ទៃដីត្រឹមតែ០,៤៤គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅជាង៨០០នាក់ តែប៉ុណ្ណោះ។ ដោយសារតែប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីតូច ដូច្នេះហើយមិនមានកន្លែងសម្រាប់សាងសងព្រលានយន្តហោះនោះទេ។ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសVaticanមិនមានរថយន្តអ្វីនោះទេ ភាគច្រើនគឺគេធ្វើដំណើរដោយថ្មើរជើង។

២.Monaco៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រទេសបារាំង ដែលមានផ្ទៃដីត្រឹមតែ២,១ គីឡូម៉េត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅជាង៤ម៉ឺននាក់។ ដោយសារប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីតូច ដូច្នេះការសាងសង់អាកាសយានដ្ឋានបាននៅះទេ។៣.San Marino៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រទេសVatican ដែលមានផ្ទៃដីត្រឹមតែ៤០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅជាង៣,៤ម៉ឺននាក់ ។ ដោយសារប្រទេសនេះនៅចំកណ្តាលទីក្រុង Rome និងរុំព័ទ្ធទៅដោយប្រទេសអ៊ីតាលី ដូច្នេះហើយមិនមានកន្លែងសម្រាប់សាងសង់ព្រលានយន្តហោះឡើយ។

៤.Liechtenstein៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅប្រទេស Switzerland ដែលមានផ្ទៃដី១៦០គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅជាង៤ម៉ឺននាក់។ ប្រទេសនេះមិនអាចសាងសង់ព្រលានយន្តហោះបានទេដោយសារប្រទេសនេះមានភ្នំច្រើន និងមានវាលទំនាបតូចព្រមទាំងហំុពទ្ធ័ទៅដោយប្រទេសអ៊ីតាលី។

៥.Andorra៖ មានទីតាំងស្ថិតនៅចន្លោះប្រទេសអេស្ប៉ាញនិងបារាំង ដែលមានផ្ទៃដី៤៦៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅជាង៨ម៉ឺននាក់។ ដោយសារប្រទេសនេះមានសណ្ឋានដីនៅលើភ្នំ ដូច្នេះហើយមិនអាចសាងសង់ព្រលានយន្តហោះបានឡើយ៕

ប្រសិនបើអ្នកចូលចិត្តបរិយាកាសនៃវិមាន ដែលហ៊ុមព័ទ្ធដោយភាពស្ងប់ស្ងាត់ ទីក្រុងទាំង ៧ នេះ អាចជាកន្លែងក្ដីស្រមៃ នៃការផ្សងព្រេងរបស់អ្នកក៏ថាបាន។ ទីកន្លែងទាំងនេះ មានចាប់ពីកោះឧស្សាហកម្មដែលធ្លាប់តែរីកចម្រើន រហូតដល់ក្លាយជាគុកចាស់ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច។ ដូច្នេះហើយខាងក្រោមនេះគឺទីក្រុងធំៗទាំង៧លើពិភពលោកដែលត្រូវបានគេបោះបង់ចោល ដែលមានដូចជា៖

១.ទីក្រុង Varosha ប្រទេស Cyprus៖ នៅឆ្នាំ១៩៧០ដល់ដើមឆ្នាំ១៩៧៤ ទីក្រុងនេះគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដល់ល្បីមួយនៅជុំវិញពិភពលោក។ ប៉ុន្តែនៅចុងឆ្នាំ១៩៧៤ ទីក្រុង Varosha ត្រូវរងការឈ្លានពានពីប្រទេសទួគី ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជននៅទីនោះមានការភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំងនឹងនាំគ្នារត់គេចខ្លួន។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នទីក្រុងនេះបានបន្សល់នៅអាគារបាក់បែក នឹងគ្មានមនុស្សរស់នៅឡើយ។

២.ទីក្រុង Ordos ប្រទេសចិន៖ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទីក្រុងខ្មោច ដែល មានសាលារៀន មានមន្ទីពេទ្យ អាគារខ្ពស់ៗ ខុនដូទំនើបៗសម្រាប់ឱ្យមនុស្សរាប់ម៉ឺនរាប់សែននាក់ស្នាក់នៅ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅទីក្រុងនេះគ្មានមនុស្សស្នាក់នៅឡើយ។

៣.ទីក្រុង Craco ប្រទេសអ៊ីតាលី៖ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅចុងសតវត្សទី០៨ ដែលស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ។ ក្នុងប្រវត្តសាស្រ្ត១០០០ឆ្នាំរបស់ខ្លួន ទីក្រុងនេះបានប្រឈមនឹងភាពលំបាកវេទនាជាច្រើនដូចជា គ្រោះរាំងស្ងួត បាក់ដី ជម្លោះជាមួយរាជានិយម កងទ័ពនយោបាយ និងគ្រោះកាចផ្សេងៗទៀត ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជនជាង១០០០នាក់នៅទីនោះរត់គេចខ្លួន ហើយទីក្រុងនេះក៏ក្លាយជាទីក្រុងខ្មោចរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។

៤.ទីក្រុង Pripyat ប្រទេសអ៊ុយក្រែន៖ មានការផ្ទុះរោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ Chernobyl នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៨៦ ត្រូវបានចូលទៅក្នុងការចងចាំរបស់ពិភពលោកទាំងមូល។ មនុស្សជិត ៥០,០០០ នាក់ត្រូវជម្លៀសចេញពីតំបន់នោះ រួមទាំងទីក្រុងជិតខាង Pariyat ដែលជាលទ្ធផលនៃឧប្បត្តិហេតុនេះ។ សព្វថ្ងៃ ទីក្រុងទាំងមូលបានក្លាយទៅជាទីក្រុងដែលគេបោះបង់ចោល ដែលមានសួនកុមារ មន្ទីរពេទ្យ ផ្ទះ និងសាលារៀន ដែលចាស់ៗ និងទ្រុឌទ្រោមតាមពេលវេលា។

៥.ទីក្រុង Auradu-sur-Glane ប្រទេសបារាំង៖ ទីក្រុងតូចមួយនេះ មានចម្ងាយប្រហែល ២០ គីឡូម៉ែត្រពី Limoges គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាមដ៏អាក្រក់បំផុតមួយរបស់ណាស៊ី នៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ នៅពេលដែលកងទ័ពអាល្លឺម៉ង់បានចូល និងសម្លាប់មនុស្សចំនួន ៦៤២នាក់ រួមទាំងកុមារ ១៩៣ នាក់ មានតែស្ត្រីម្នាក់ និងបុរស ៥ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលនៅរស់រានមានជីវិតនៅថ្ងៃនោះ។ តាំងពីពេលនោះមក ទីក្រុងនេះមិនដែលមានអ្នកណារស់នៅឡើយរហូតដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។

៦.ភូមិ Houtouwan ប្រទេសចិន៖ ស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល ៤០ ម៉ាយពីទីក្រុងសៀងហៃ វាធ្លាប់ជាភូមិនេសាទដ៏រីកចម្រើន និងស្រស់ស្អាតនៅពេលដែលអ្នកភូមិបានសាងសង់ផ្ទះតម្រង់ជួរភ្នំ។ វាអាចមើលឃើញឈូងសមុទ្រនៅខាងមុខ ប៉ុន្តែនៅទីបំផុតភូមិនេះត្រូវបានបោះបង់ចោល នៅពេលដែលប្រជាជនជាង ៣,០០០ នាក់បានផ្លាស់ទៅទីក្រុងកំពង់ផែធំជាង។ សព្វថ្ងៃនេះ ភូមិទាំងមូលត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយដើមវល្ល៍ខៀវស្រងាត់ វាបានក្លាយជាទិដ្ឋភាពដ៏ចម្លែក និងស្រស់ស្អាត ប៉ុន្តែលាក់បាំងយ៉ាងជ្រៅ ដែលពុំសូវមានអ្នកទៅដល់ឡើយ។

៧.កោះ Hashima នៅប្រទេសជប៉ុន៖ កោះ Hashima ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជា “កោះសមរភូមិ” ដោយសារតែវាស្រដៀងទៅនឹងនាវាចម្បាំង។ សាងសង់ក្នុងទស្សវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨០០ វាធ្លាប់ជាធ្យូងថ្មទឹកជ្រៅនៅឆ្នេរសមុទ្រណាហ្គាសាគី។ កោះនេះគឺជាកន្លែងរស់នៅរបស់កម្មករចំនួន ៥០០០ នាក់ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃកោះHashimaត្រូវបានគេបោះបង់ចោលដែលមានអគារចាស់ទ្រុឌទ្រោម ព្រោះប្រជាជនត្រូវបានជម្លៀសចេញទាំងស្រុង នៅពេលដែលអណ្ដូងរ៉ែត្រូវបានបិទ៕