មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង លោក Natthaphong Ruengpanyawut នៅថ្ងៃទី២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានណែនាំទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul អញ្ជើញប្រធានាធិបតីបារាំង លោក Emmanuel Macron មកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសថៃ ដើម្បីជួយសម្របសម្រួល និងដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ ។ ការណែនាំនេះ ស្របពេលលោក Anutin ធ្វើដំណើរទៅប្រទេសបារាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី២១ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា ក្នុងបំណងពិភាក្សាការងារឆ្ពោះទៅលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីឱ្យក្លាយជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ ។

លោក Natthaphong មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង បានណែនាំឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃគួរតែប្រើប្រាស់ឱកាសនៃការទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយបារាំង ដើម្បីអញ្ជើញលោក Macron មកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសថៃជាមុនសិន មុនពេលប្រធានាធិបតីបារាំងរូបនេះមានគម្រោងអញ្ជើញទៅបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសកម្ពុជា នាចុងឆ្នាំ២០២៦ ។ លោកយល់ឃើញថា ការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះទទួលស្វាគមន៍មេដឹកនាំបារាំង នឹងជួយផ្តល់ឱកាស និងបរិយាកាសការទូតដ៏ល្អប្រសើរក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដ៏តានតឹងរវាងកម្ពុជា និងថៃ ។

ក្រៅពីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែន លោកសង្ឃឹមថា ការអញ្ជើញប្រធានាធិបតីបារាំងមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសថៃ ក៏ជាការទាក់ទាញវិនិយោគិនបរទេសមានគុណភាពមកវិនិយោគនៅថៃផងដែរ ដូចជា ៖ វិនិយោគផ្នែកថាមពលស្អាត ពីព្រោះបារាំង គឺជាប្រទេសឈានមុខគេមួយដែលបំភាយកាបូនទាបក្នុងវិស័យថាមពល ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Thairath ។

គួរបញ្ជាក់ថា មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងចង់ឱ្យប្រធានាធិបតីបារាំងមកជួយដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ពីព្រោះមើលឃើញថា ប្រទេសបារាំងក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Macron បានបង្ហាញនូវគោលជំហរចង់ជួយសម្របសម្រួលអព្យាក្រឹត និងផ្តល់ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ/ផែនទីនានាតាំងពីសម័យអាណានិគមដល់ប្រទេសទាំងពីរ ប្រសិនបើមានការស្នើសុំ ដើម្បីជំរុញឱ្យមានកិច្ចចរចាទ្វេភាគីដោយសន្តិវិធី ។

កន្លងមក មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជន ឬគណបក្សប្រឆាំងថៃ តែងតែរិះគន់ពីការដឹកនាំប្រទេសគាំទ្រក្រុមជ្រុលនិយម និងពឹងផ្អែកលើកម្លាំងកងទ័ពតែម្យ៉ាងរបស់លោក Anutin ដោយគណបក្សប្រឆាំងជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រការទូតអន្តរជាតិ បង្កើនភាពស្របច្បាប់លើឆាកអន្តរជាតិ ។

ចំណែកលោក Anutin ធ្វើដំណើរទៅប្រទេសបារាំង ចាប់ពីថ្ងៃទី២១ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា គឺក្នុងបំណងពិភាក្សាការងារឆ្ពោះទៅលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីឱ្យក្លាយជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រ និងទាក់ទាញការវិនិយោគលើវិស័យអាកាសចរណ៍ ។ ដំណើរទស្សនកិច្ចនេះដែរ នឹងពង្រឹងកិច្ចសហការសេដ្ឋកិច្ច ការទូតឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ ក្នុងឱកាសប្រទេសទាំងពីរប្រារព្ធខួបលើកទី១៧០ នៃទំនាក់ទំនងការទូតរវាងគ្នា ៕

ពលរដ្ឋថៃបារម្ភពីការបាត់បង់មច្ឆជាតិគ្រប់ប្រភេទ និងពិបាកទប់ស្កាត់ បន្ទាប់ពីប្រទះឃើញត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ (Blackchin Tilapia) រាប់ម៉ឺនក្បាលក្នុងទន្លេចៅប្រាយ៉ា ដែលហូរឆ្លងកាត់ខេត្តសមុទ្រប្រាកាន ទីក្រុងបាងកក និងខេត្តជាច្រើនទៀត ហើយទន្លេនេះជាបណ្តាញទឹកដ៏សំខាន់តភ្ជាប់ទៅកាន់ស្ទឹង បឹងបួរ និងប្រឡាយខ្វាត់ខ្វែងរាប់ពាន់កន្លែង ។ ពួកគេស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងនាយកដ្ឋានជលផលកំណត់វិធានការកម្ចា.ត់ជាបន្ទាន់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបំផ្លា.ញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងការបាត់បង់ពូជត្រីផ្សេងៗ បន្ទាប់ពីទើបឃើញត្រីនេះនៅឆ្នេរសមុទ្រប៉ាតាយ៉ា ខេត្តឈុនបុរី និងត្រាត ។

ការប្រទះឃើញត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅក្នុងទន្លេចៅប្រាយ៉ា ដែលហូរឆ្លងកាត់ខេត្តសមុទ្រប្រាកាន, ទីក្រុងបាងកក និងប្រឡាយជាច្រើននៅទីក្រុងបាងកកនាពេលនេះ គឺជាសញ្ញាប្រកាសអាសន្នកាន់តែខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសថៃ ដែលបង្ហាញថា ការកើនឡើងនៃពូជត្រីនេះ បានចូលមកដល់ទីតាំងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ហើយ ។ កន្លងមក រដ្ឋាភិបាលថៃ និងនាយកដ្ឋានជលផល ធ្លាប់កំណត់វិធានការក្តៅ ដោយបើកយុទ្ធនាការឱ្យពលរដ្ឋចាប់ និងផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់គិតជាគីឡូក្រាម រួមទាំងជំរុញឱ្យយកទៅធ្វើជីកសិកម្ម ចំណីសត្វ ធ្វើម្ហូប ប៉ុន្តែនៅតែមិនអាចទប់ស្កាត់បាន ។

កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋខេត្តសមុទ្រប្រាកាន និងក្រុងបាងកក បានឃើញត្រីប្រភេទនេះហែលទាំងហ្វូងៗរាប់ម៉ឺនក្បាលនៅទន្លេចៅប្រាយ៉ា និងទឹកប្រឡាយនានាក្នុងទីក្រុង ពួកគេនាំគ្នាចាប់ពីក្នុងប្រឡាយយកទៅធ្វើម្ហូប ប៉ុន្តែបារម្ភពីទឹកប្រឡាយកខ្វក់ មានក្លិនភក់ គ្មានអនាម័យ ។ អ្នកនេសាទ និងអ្នកអភិរក្សបរិស្ថានថា ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សមិនអាចទប់ស្កាត់បានបែបនេះ គឺជាការបំផ្លាញចំណីធម្មជាតិ បំផ្លាញប្រភពទឹក រហូតប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចថៃរយៈពេលយូរ ។

ពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាអ្នកអភិរក្សបរិស្ថាន ស្នើឱ្យមន្ត្រីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធប្រញាប់ចុះមកត្រួតពិនិត្យ និងកំណត់វិធានការទប់ស្កាត់ការបង្កាត់ពូជ មុនពេលប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីតាមបណ្តាខេត្ត និងក្រុងបាងកក រងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងនេះ មិនអាចដោះស្រាយបាន ។

គួរបញ្ជាក់ថា ត្រីទីឡាបយ៉ាខ្មៅ ឬត្រីទីឡាបយ៉ាចង្ការខ្មៅ គឺស៊ីកូនត្រី កូនបង្គា លៀស និងខ្មៅ ជាអាហារ ។ វត្តមានរបស់វាធ្វើឱ្យប្រទេសថៃប្រឈមនឹងការដាច់ពូជត្រី បង្គា ដោយសារត្រីទីឡាបយ៉ាញី១ក្បាល អាចបង្កើតកូនរហូតដល់៥០០ក្បាលក្នុង១លើក ហើយអាចរស់នៅក្នុងទឹកសាប ទឹកប្រៃ និងទឹកប្រឡាយក្នុងទីក្រុងបាងកក បើទោះជាទឹកកខ្វក់ក៏ដោយ ៕

យោងតាមទិន្នន័យចុងក្រោយដែលផ្សាយដោយស្ថាប័ន SEA Trends ផ្អែកលើរបាយការណ៍របស់ World Population Review បានឱ្យដឹងថា ប្រទេសវៀតណាម និងប្រទេសថៃ បានក្លាយជាប្រទេសឈានមុខគេក្នុងតំបន់អាស៊ី ខាងប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងខ្ពស់ជាងគេ ដោយវៀតណាមឈរនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ រីឯថៃស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣។

ផ្អែកលើទិន្នន័យដែលបានបង្ហាញ ប្រទេសវៀតណាមបាននាំមុខគេនៅលើកំពូលតារាង ដោយប្រជាជនម្នាក់ៗប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងជាមធ្យមរហូតដល់ ១០.៧ លីត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ បរិមាណដ៏ច្រើនលើសលប់នេះ បានធ្វើឱ្យវៀតណាមក្លាយជាប្រទេសដែលមានការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ី។

ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ ប្រទេសថៃដែលជាសមាជិកអាស៊ានមួយទៀត បានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣ ដោយមានកម្រិតប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងមធ្យម ៧.៦ លីត្រក្នុងមួយឆ្នាំ ក្នុងម្នាក់ បន្ទាប់ពីប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងដែលឈរនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២ ជាមួយនឹងតួលេខ ៨.៤ លីត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ ចំណែកឯប្រទេសជប៉ុន ដែលល្បីល្បាញខាងវប្បធម៌ជួបជុំសេពគ្រឿងស្រវឹងក្រោយចេញពីធ្វើការនោះ គឺស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៤ ដោយប្រជាជនម្នាក់ៗញ៉ាំមធ្យម ៦.៣ លីត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។នៅក្នុងចំណោមប្រទេសទាំង ១០ នេះ គេសង្កេតឃើញមានវត្តមានប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) រហូតដល់ទៅ ៤ ប្រទេស។

នៅក្នុងចំណោមប្រទេសទាំង ១០ ដែលមានអត្រាផឹកស្រាច្រើនជាងគេនេះ គេសង្កេតឃើញមានវត្តមានប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) រហូតដល់ទៅ ៤ ប្រទេស។ ក្រៅពីវៀតណាម និងថៃ ប្រទេសហ្វីលីពីនឈរនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៥ (៥.៧ លីត្រ) ខណៈពេលដែលប្រទេសកម្ពុជា ស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៧ ដោយប្រជាជនម្នាក់ៗញ៉ាំគ្រឿងស្រវឹងមធ្យម ៥.៤ លីត្រក្នុងមួយឆ្នាំ ស្មើនឹងប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន។

បើតាមការកត់សម្គាល់ពីអ្នកជំនាញ តួលេខនៃការប្រើប្រាស់គ្រឿងស្រវឹងដ៏ខ្ពស់នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអាស៊ីទាំងនេះ ភាគច្រើនរុញច្រានដោយការកើនឡើងនៃឧស្សាហកម្មស្រាបៀរក្នុងស្រុក ការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយ និងទម្លាប់នៃការជួបជុំសង្គម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ និន្នាការនៃការកើនឡើងនេះ ក៏កំពុងបង្កើតជាក្តីបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើង ពីសំណាក់អាជ្ញាធរសុខាភិបាល ពាក់ព័ន្ធនឹងផលប៉ះពាល់សុខភាពរាងកាយ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារផងដែរ។

ដោយឡែក ប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតលើពិភពលោកទាំងពីរ គឺឥណ្ឌា និងចិន បែរជាស្ថិតនៅបាតតារាងនៃកំពូលទាំង១០នេះទៅវិញ ដោយប្រទេសឥណ្ឌាឈរនៅលេខ ៩ និងប្រទេសចិនឈរនៅលេខ ១០ ជាមួយនឹងអត្រាប្រើប្រាស់ស្មើគ្នាគឺ ៤.៥ លីត្រក្នុងម្នាក់សម្រាប់មួយឆ្នាំ។

បើតាមការកត់សម្គាល់ពីអ្នកជំនាញ ទោះបីជាប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ចិន និងឥណ្ឌា មានអត្រាប្រើប្រាស់មធ្យមក្នុងម្នាក់ទាបជាងវៀតណាម ឬកូរ៉េខាងត្បូងក៏ដោយ ប៉ុន្តែដោយសារតែចំនួនប្រជាសាស្ត្រដ៏ច្រើនមហិមារបស់ប្រទេសទាំងពីរ បរិមាណគ្រឿងស្រវឹងសរុបដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅលើទីផ្សារគឺនៅតែមានទំហំធំធេងខ្លាំង ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សង្វាក់ផលិតកម្មគ្រឿងស្រវឹងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីទាំងមូល៕

កាលពីពាក់កណ្តាលខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវមកពីសាកលវិទ្យាល័យជប៉ុន Tohoku និងសាកលវិទ្យាល័យជាតិសិង្ហបុរី ( National University of Singapore) បានរកឃើញសត្វចាហួយសមុទ្រ (Jellyfish) ប្រភេទថ្មី មានពិសខ្លាំងបំផុតលើពិភពលោក ស្ថិតនៅឆ្នេរសមុទ្រប្រទេសសិង្ហបុរី ក្បែរកោះ Pulau Blakang Mati ដែលបង្កគ្រោះថ្នា.ក់ដល់ជីវិតមនុស្ស បើជួយសង្គ្រោះមិនទាន់ពេល ។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវដាក់ឈ្មោះថា «Chironex blakangmati» វាមានរូបរាងថ្លាស្ទើរតែមើលមិនឃើញនៅក្នុងទឹក និងមានភ្នែកស្មុគស្មាញ ហើយអាចហែលទឹកចាប់ចំណីដោយខ្លួនឯង មិនមែនគ្រាន់តែបណ្តែតខ្លួនលើទឹក ដូចចាហួយសមុទ្រធម្មតានោះទេ ។ ពិសរបស់វាអាចវាយប្រហារបេះដូង ប្រព័ន្ធប្រសាទ សរសៃឈាម ស្បែករបស់មនុស្ស បង្កការឈឺចាប់ខ្លាំង និងធ្វើឱ្យមនុស្សគាំងបេះដូងស្លាប់ភ្លាមៗក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មាននាទី បើគ្មានការសង្គ្រោះទាន់ពេលវេលា ។

ការរកឃើញចាហួយសមុទ្រប្រភេទថ្មីនេះ ត្រូវបានចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្តី «Raffles Bulletin of Zoology» ដោយក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវថា ពីដំបូង ពួកគេចាត់ទុកវាជាពូជដូចគ្នានឹងចាហួយសមុទ្រធម្មតាដែរ រហូតដល់យកទៅវិភាគ DNA ទើបដឹងថា នេះជាចាហួយសមុទ្រប្រភេទថ្មី ដែលពិភពលោកមិនធ្លាប់ស្គាល់ពីមុន ។ ការហែលទឹកវិញ ក៏ខុសប្លែកពីចាហួយសមុទ្រធម្មតាដែរ វាត្រូវបានវិវត្តន៍ឱ្យមានលក្ខណៈពិសេសជារបស់ខ្លួន ។

វាស្ថិតក្នុងប្រភេទសត្វ Chironex ដែលត្រូវបានពិភពលោក ទទួលស្គាល់ថា គឺជាសត្វសមុទ្រមានពិសសាហាវ និងគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងបំផុតនៅលើផែនដី ។ បច្ចុប្បន្ន អាជ្ញាធរសិង្ហបុរីបានដាក់ស្លាកសញ្ញានៅតាមឆ្នេរនានាដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ពេលចុះលេងទឹកសមុទ្រ ។

អាជ្ញាធរបានណែនាំពីវិធីការពារខ្លួន ដូចជា ៖ ពាក់អាវហែលទឹក ដៃវែង ជើងវែង (Rash Guard) ដើម្បីការពារស្បែក, ពិនិត្យមើលស្លាកសញ្ញាអំពីចាហួយសមុទ្រនៅតាមឆ្នេរ, ហាមហែលទឹកពេលយប់ ឬក្រោយភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ។ ប្រសិនបើវាខាំ ត្រូវរត់ឡើងគោកភ្លាមៗ រួចទូរស័ព្ទទៅលេខសង្គ្រោះបន្ទាន់ ហាមដាច់ខាតកុំដុសលើស្នាមវាខាំ ឬចាក់ទឹកលើមុខរបួស ពីព្រោះនឹងធ្វើឱ្យពិសកាន់តែរាលដាលខ្លាំង ។

គួរបញ្ជាក់ថា នៅប្រទេសកម្ពុជាវិញ មានសត្វចាហួយសមុទ្រធម្មតាដែលគ្មានពិស ឬមានពិសតិចតួច (នាំឱ្យរមាស់ស្បែក) រីឯចាហួយសមុទ្រដែលមានពិសខ្លាំងបំផុត កម្រជួបប្រទះណាស់ ៕