ជាការពិតណាស់មហាសមុទ្រនៅលើផែនដីយើងនេះភាគច្រើនសុទ្ធតែមានសត្វពស់រស់នៅ ហើយពស់ដែលរស់នៅក្នុងមហាសមុទ្រគឺមានប្រហែល ៧០ ប្រភេទឯណោះ ដែលវាច្រើនជាងប្រភេទសត្វអណ្តើកសមុទ្ររហូតដល់ទៅ ១០ ដង។ ពស់សមុទ្រគឺសត្វមានពិសដ៏កាចសាហាវ និងមានឥទ្ធិពលបំផុតដោយវាបានរីករាលដាលពាសពេញមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក និងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ចាប់ពីប្រទេសជប៉ុន ដល់នូវែលសេឡង់ និងពីអាហ្វ្រិកខាងត្បូង រហូតដល់អាមេរិកកណ្តាល។

ទោះជាយ៉ាងណាក្រឡេកមកមើលមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកវិញគឺគ្មានសត្វពស់រស់នៅសូម្បីតែមួយ ដែលនេះត្រូវបានគេឆ្ងល់ថា ហេតុអ្វីបានជាមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកគ្មានសត្វពស់រស់នៅដូចសមុទ្រផ្សេងទៀត? តាមទ្រឹស្តីរបស់លោក Coleman Sheehy ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងការប្រមូលសត្វចិញ្ចឹមរបស់សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិនៃរដ្ឋ Florida បាននិយាយថា៖ ពស់សមុទ្រអាចរីកដុះដាលនៅតែតំបន់ត្រូពិចក្តៅប៉ុណ្ណោះ ដូចជាតំបន់ការាបៀនផ្តល់ជម្រក និងលក្ខខណ្ឌរស់នៅដ៏អំណោយផលរបស់ពស់សមុទ្រ។

ខណៈតំបន់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកគឺសត្វពស់មិនអាចទៅដល់បាននោះទេ ដោយសារនៅទីនោះគឺមានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំងពេក មិនស័ក្តិសមឱ្យសត្វពស់រស់នៅបាន។ យោងតាម Sheehy និងសហការីរបស់លោក បានបន្ថែមទៀតថា ដូច្នេះមូលហេតុដែលពស់មិនមានវត្តមាននៅក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកគឺដោយសារភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងពេលវេលាមិនអំណោយផលសម្រាប់សត្វពស់។

គួរបញ្ជាក់ដែរថា មហាសមុទ្រអាត្លង់តិចគឺជាមហាសមុទ្រដែលស្ថិតក្រោមអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំងបំផុត ដោយសារកន្លែងភាគច្រើនស្ថិតនៅក្បែរតំបន់ប៉ូល ហើយខ្លះទៀតស្ថិតនៅក្បែរខ្សែអេក្វាទ័រ គឺវាមានអាកាសធាតុបែបត្រូពិច។ សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមរបស់មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិច គឺចន្លោះ ២ ក្រោមសូន្យអង្សាសេ ទៅដល់ ៣០ អង្សាសេ។ មហាសមុទ្រនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃផែនដីជិត ២០ ភាគរយ ជាមហាសមុទ្រធំជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោកបន្ទាប់ពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក៕

ប្រទេសឥណ្ឌា ៖ កាលពីមុន ប្រទេសនានាបានសាងសង់ស្ពានពីឈើ ឬស្ពានដែក សម្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ បន្ទាប់មក បច្ចេកវិទ្យាលើពិភពលោកបានរីកចម្រើនកាន់តែខ្លាំង ទើបធ្វើឱ្យការសាងសង់ស្ពាននានាត្រូវផ្លាស់ប្តូរជាស្ពានស៊ីម៉ងត៍រឹងមាំ និងមានលក្ខណៈទំនើបទៅតាមសម័យកាល ។ ប៉ុន្តែនៅរដ្ឋ Meghalaya ប្រទេសឥណ្ឌា មានស្ពានខុសពីនេះ ហើយគេបានឃើញស្ពានបុរាណជាច្រើន (ឬហៅថាស្ពានមានជីវិត) ដែលបានធ្វើឡើងរាប់រយឆ្នាំមកហើយ ។

តើលោកអ្នកជ្រាបទេ ហេតុអ្វីទើបគេដាក់ឈ្មោះស្ពានឈើនៅរដ្ឋ Meghalaya ប្រទេសឥណ្ឌាថា ជាស្ពានមានជីវិត (Living Root Bridges) ? ថ្ងៃនេះ សារព័ត៌មាន KBN បានដកស្រង់ឯកសារមួយដែលនិយាយអំពីស្ពានមានជីវិតនៅឥណ្ឌា មកជូនលោកអ្នកបានជ្រាប ។

ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរដើរចូលក្នុងព្រៃត្រូពិកនៅរដ្ឋ Meghalaya ដែលគេស្គាល់ថា ជារដ្ឋមានផ្ទៃដីសើមច្រើនបំផុតនៅប្រទេសឥណ្ឌា គឺពួកគេនឹងបានឃើញស្ពានមានជីវិតជាច្រើនកន្លែង ។ វាជាមរតកបន្សល់ពីដូនតាដែលបានជួយគ្នាត្បាញវល្លិ និងទាញឫសឈើវែងៗមិនរុំបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីឱ្យកូនចៅបានប្រើប្រាស់ធ្វើដំណើរទៅមកយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព ។

ស្ពាននេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងពីឫសឈើម្យ៉ាងឈ្មោះ Ficus elastic ដោយក្រុមកុលសម្ព័ន្ធ Khasi និង Jaintia ។ ពួកគេបានប្រមូលវល្លិ៍ និងឫសឈើវែងៗមករុំបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីឱ្យឫសឈើកាន់តែមានសភាពរឹងមាំតាមពេលវេលា រហូតដល់ស្ពានឫសឈើនេះអាចឱ្យមនុស្សដើរឆ្លងកាត់បាន ។

ស្ពានមានជីវិត គឺជាគំរូមួយដ៏ល្អនៃការប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការរស់នៅជាមួយធម្មជាតិ ។ ស្ពានមានជីវិតមួយចំនួនធ្វើឡើងដោយក្រុមកុលសម្ព័ន្ធ គឺមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំ ប៉ុន្តែគេអាចប្រើប្រាស់វារហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ។ លើសពីនេះ វាមិនត្រឹមតែជាទីកន្លែងដ៏អស្ចារ្យខាងវិស្វកម្មធម្មជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាតំបន់ទេសចរណ៍យ៉ាងស្រស់ស្អាត និងបង្ហាញពីលក្ខណៈពិសេសទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកពីជុំវិញពិភពលោកផងដែរ ។

Meghalaya គឺជារដ្ឋស្ថិតនៅភាគឦសានប្រទេសឥណ្ឌា និងជាប់ប្រទេសបង់ក្លាដែស ។ រដ្ឋនេះមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងពេញមួយឆ្នាំ ទើបធ្វើឱ្យផ្ទៃដីភាគច្រើនក្នុងរដ្ឋមានសំណើមគ្រប់ពេលវេលា ។ វាធ្វើឱ្យអគារ, លំនៅឋាន និងស្ពានជាច្រើនកន្លែងងាយនឹងខូចខាត ហើយបុព្វបុរសរបស់ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធ Khasi និង Jaintia បានរកវិធីធ្វើស្ពានសម្រាប់ឆ្លងអូរ ឬព្រែក ដែលមានទឹកហូរខ្លាំងក្នុងរដូវវស្សា ។

គេបានចំណាយពេលអស់រាប់រយឆ្នាំ ទើបអាចធ្វើស្ពានមានជីវិតនីមួយៗឱ្យរួចរាល់ និងប្រើប្រាស់បាន ។ ស្ពានខ្លះបានធ្វើតាំងពីសម័យរដ្ឋ Meghalaya ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រ Ahom ប្រមាណ៥០០ឆ្នាំមុន ។ ដូច្នេះ អ្នកធ្វើស្ពាននេះគ្មានឱកាសបានប្រើប្រាស់វាទេ ប៉ុន្តែពួកគេជឿថា វាជារង្វាន់ពិសេសបំផុតសម្រាប់ទុកឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយបានប្រើយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព ។

ទោះយ៉ាងណា ការធ្វើដំណើរទៅមើលស្ពានមានជីវិតក្នុងព្រៃមិនងាយស្រួលឡើយ និងត្រូវចំណាយពេលជាច្រើនម៉ោងទៀតផង ទើបបានឃើញស្ពានដែលមានអាយុកាលរាប់រយឆ្នាំនេះ ។ ក្នុងចំណោមស្ពានល្បីឈ្មោះ និងមានភ្ញៀវទេសចរមកលេងច្រើនបំផុត គឺស្ពាន «Umshiang Double Decker Living Root Bridge» ឬឈ្មោះជាភាសាឥណ្ឌាថា «Jing Kieng Jri» ស្ថិតនៅភូមិ Nongriat ទីក្រុង Cherrapunji ។

ភ្ញៀវទេសចរមកកម្សាន្តនៅទីនេះនឹងរីករាយជាមួយការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រៃត្រូពិច និងគយគន់ទេសភាពដ៏ស្រស់ស្អាត ឬក៏ស្រាវជ្រាវពីវប្បធម៌ក្នុងតំបន់របស់ក្រុមកុលសម្ព័ន្ធ Khasi និង Jaintia ។ ក្រៅពីនេះ ភ្ញៀវទេសចរនឹងមានឱកាសទទួលបានបទពិសោធន៍ទទួលការរាប់អានយ៉ាងកក់ក្តៅពីអ្នកភូមិក្នុងតំបន់ផងដែរ ៕

ប្រទេសជប៉ុន ៖ Hashima គឺជាកោះមួយពុំបានកើតឡើងតាមធម្មជាតិទេ ប៉ុន្តែកោះនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងកាលពីឆ្នាំ១៨៨៧ ដោយក្រុមហ៊ុនឈ្មោះ Mitsubishi ។ កោះនេះមានប្រវែងសរុបស្មើប្រមាណ៥០០ម៉ែត្រ ស្ថិតនៅឆ្ងាយពីទីក្រុង Nagasaki ប្រមាណ១៥គីឡូម៉ែត្រ ។ ប៉ុន្តែដឹងអត់ថា តើគេបង្កើតកោះនេះឡើងសម្រាប់ឱ្យអ្នកណារស់នៅ?

ក្រុមហ៊ុន Mitsubishi បានចំណាយដើមទុនយ៉ាងច្រើនបង្កើតកោះ Hashima ដើម្បីឱ្យកម្មករធ្វើការក្នុងអណ្តូងរ៉ែធ្យូងថ្មស្នាក់នៅ ។ កាលពីអតីតកាល កោះនេះធ្លាប់មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញ និងរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងផ្នែកឧស្សាហកម្មអណ្តូងរ៉ែធ្យូងថ្ម ដែលជាប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់របស់ប្រទេសជប៉ុននាពេលនោះ ។

បើតាមឯកសារបញ្ជាក់ថា កោះនេះធ្លាប់មានមនុស្សរស់នៅច្រើនស្មើប្រមាណ៥.០០០នាក់ ហើយនៅលើកោះមានហាងលក់ទំនិញតូច-ធំ និងអាជីវកម្មជាច្រើនទៀត ។ ប៉ុន្តែក្រោយមក ពេលតម្រូវការរ៉ែធ្យូងថ្មធ្លាក់ចុះ និងគ្មានអ្នកត្រូវការបន្តទៀត ទើបក្រុមហ៊ុន Mitsubishi សម្រេចចិត្តបិទអាជីវកម្មអណ្តូងរ៉ែភ្លាមៗ ព្រមទាំងផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅអ្នករស់នៅលើកោះទាំងអស់ ។

ពេលនោះ មនុស្សរស់នៅលើកោះជាច្រើននាក់បានសម្រេចចិត្តបោះចោលសម្ភារៈប្រើប្រាស់របស់ពួកគេនៅទីនេះ និងចាកចេញពីកោះដោយគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិជាប់ខ្លួន ។ ហេតុនេះ ទើបធ្វើឱ្យបច្ចុប្បន្ន គេឃើញលើកោះទាំងមូលពោរពេញទៅដោយសម្ភារៈចាស់ៗយ៉ាងច្រើនដែលត្រូវគេបោះចោល ។

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ កោះ Hashima ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ធ្វើជាកន្លែងឃុំឃាំងអ្នកទោសចិន និងកូរ៉េខាងត្បូង ដែលគេបានចាប់ធ្វើជាឈ្លើយសឹកឱ្យមកធ្វើការនៅអណ្តូងរ៉ែធ្យូងថ្ម ។ ពលរដ្ឋជប៉ុននិយាយតៗគ្នាថា មានឈ្លើយសឹកចិន និងកូរ៉េខាងត្បូងជាច្រើននាក់បានដួលស្លាប់លើកោះនាពេលនោះ ។

ក្រៅពីនេះ កោះ Hashima ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះថា «កោះខ្មោច» ទៀតផង ។ រីឯមូលហេតុដែលគេដាក់ឈ្មោះបែបនេះ ដោយសារអ្នកធ្លាប់មកកាន់កោះបានឃើញហេតុការណ៍ប្លែកៗ និងពុំគួរឱ្យជឿជាច្រើនលើក ទើបគ្មានអ្នកណាម្នាក់ចង់មកលេងទីនេះទេ ។ ក្រោយមក វាបានក្លាយជាកោះមានខ្មោចលងគួរឱ្យខ្លាចបំផុត ស្ថិតក្នុងលំដាប់ទី២ លើពិភពលោក បន្ទាប់ពីអគារ Tower of London នៅទីក្រុងឡុងដ៍ ប្រទេសអង់គ្លេស ៕

កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ សារព័ត៌មានថៃរាយការណ៍ថា វាបានធ្វើឱ្យមហាជនហួសចិត្តយ៉ាងខ្លាំងនឹងម្ចាស់ហ្វេសប៊ុកផេកថៃដ៏ល្បីម្នាក់ ដែលធ្វើវីដេអូដេកយំង៉ាៗដូចកូនក្មេងនៅតាមផ្លូវប្រទេសជប៉ុន ។ ពួកគេនិយាយថា វាធ្វើឱ្យខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះជនជាតិថៃមួយប្រទេស និងសួរថា តើម្ចាស់ហ្វេសប៊ុកផេកធ្វើបែបនេះដើម្បីអ្វី? ពីព្រោះធ្វើវីដេអូមានលក្ខណៈបែបនេះមានច្រើន ។

អ្នកលេងបណ្តាញសង្គមថៃរិះគន់ និងហួសចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពីហ្វេសប៊ុកផេកថៃដ៏ល្បីមួយឈ្មោះថា «น้องปิงน่ารัก» ដែលមានចំនួនអ្នកតាមដានស្មើជាង១សែន៩ម៉ឺននាក់ បានបង្ហោះវីដេអូដេកនៅលើផ្លូវដើរ និងយំង៉ាៗដូចកូនក្មេង នៅប្រទេសជប៉ុន ហើយវីដេអូភាគច្រើន គឺម្ចាស់ហ្វេសប៊ុកផេកចូលចិត្តទៅថតនៅទីប្រជុំជន ។ ក្នុងវីដេអូទាំងនេះ គេបានឃើញម្ចាស់ហ្វេសប៊ុកផេកដេកនៅលើឥដ្ឋ, ផ្លូវថ្មើជើង និងស្ថានីយរថភ្លើងជប៉ុន ។

ក្រោយពីវីដេអូទាំងនេះបានបង្ហោះក្នុងបណ្តាញសង្គម ធ្វើឱ្យអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមចូលមកបញ្ចេញមតិជាបន្តបន្ទាប់នឹងទង្វើខាងលើ ហើយការលើកឡើងភាគច្រើនរបស់មហាជនបានរិះគន់ម្ចាស់ហ្វេសប៊ុកផេកនេះថា ៖ ការធ្វើវីដេអូនីមួយៗបង្ហោះក្នុងបណ្តាញសង្គម គួរតែប្រើប្រាស់ខួរក្បាល ចូរគិតឱ្យបានច្រើន មុននឹងធ្វើអ្វីមួយ ។ ជនជាតិថៃម្នាក់ថា ៖ «ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះជនជាតិថៃអស់ ធ្វើវីដេអូបែបនេះនៅថៃបានហើយ កុំទៅធ្វើដល់ជប៉ុន» ។

ជនជាតិថៃម្នាក់ទៀតថា ៖ «តើធ្វើអីចឹងដើម្បីអ្វីទៅ? ខ្ញុំមិនចូលចិត្តទេ ចរិតបែបនេះ ។ វាធ្វើឱ្យជនជាតិថៃមួយប្រទេសខ្មាស់អៀនដោយសារវីដេអូនេះ ពុំគួរធ្វើទាល់តែសោះ ព្រោះខូចកិត្តិយសប្រទេសយើងអស់ ។ ខ្ញុំយល់ថា វាគ្រាន់តែជា Content តែក៏ត្រូវស្គាល់កាលៈទេសៈផងដែរ» ។

ដូចគ្នានេះ ជនជាតិថៃម្នាក់ទៀតនិយាយថា ៖ «តើអ្នកឯងកើតអី? ធ្វើវីដេអូឥតប្រយោជន៍ ហើយបើគេដឹងថា អ្នកជាជនជាតិថៃ គេនឹងគិតថា ជនជាតិថៃសុទ្ធតែមានចរិតបែបនេះ ។ គួរប្រើខួរក្បាលគិតផង មុននឹងធ្វើអ្វីមួយ» ។

ក្រោយពីមហាជនរិះគន់ខ្លាំងៗនឹងការបង្ហោះវីដេអូបែបឡប់ៗ បុរសជាម្ចាស់ហ្វេសប៊ុកផេកខាងលើបានសរសេរបកស្រាយថា គ្រាន់តែធ្វើវីដេអូដេកយំង៉ាៗដូចកូនក្មេងនៅជប៉ុនសោះ ហេតុអ្វីចាំបាច់នាំគ្នាជេរដល់ថ្នាក់នេះ? វាគ្រាន់តែជាការដេកថតវីដេអូប៉ុណ្ណោះ និងចង់បង្ហាញពីក្តីសុខបែបក្មេងៗ ។ ខ្ញុំធ្វើវីដេអូនេះ មិនមែនចង់ល្បីទេ ព្រោះខ្ញុំធ្វើច្រើនឆ្នាំហើយ ។

ម្ចាស់ហ្វេសប៊ុកផេកបន្តថា ក្នុងឋានៈខ្ញុំមាន Lifestyle បែប Adult Baby ខ្ញុំយល់ឃើញថា ការដេកយំង៉ាៗនៅលើឥដ្ឋបែបនេះ វាជា Pride សម្រាប់ខ្ញុំ ។ ម្យ៉ាងទៀត វាបានបង្ហាញពីខ្លួនខ្ញុំថា ខ្ញុំជា Adult Baby និងរីករាយដូចក្មេងក្នុងជីវិត និងគ្មានអ្វីទុក្ខព្រួយទេ ។ មនុស្សយើងធំដឹងក្តីមកតែងតែព្យាយាមកសាងជីវិតខ្លួនឯង រហូតភ្លេចពីក្តីសុខកាលពីវ័យកុមារ និងភាពស្រស់ថ្លា ហើយខ្លាចថា បើធ្វើអ្វីមួយ ខ្លាចសង្គមរិះគន់ ព្រោះយើងកាន់តែក្លាយជាមនុស្សចាស់ យើងកាន់តែគិតពីក្រសែភ្នែកអ្នកដទៃខ្លាំងឡើង ។

ប៉ុន្តែការរស់នៅដូចក្មេងរបស់យើង វានឹងធ្វើឱ្យយើងមានក្តីសុខម្តងទៀត ។ យើងចង់ធ្វើអ្វី ធ្វើទៅ ឬចង់លោត រាំច្រៀងស្រេចតែចិត្ត ហើយយើងនឹងមើលឃើញថា ពិភពលោកនៅមានអ្វីសប្បាយៗច្រើនទៀត ។ ហេតុនេះ វាជាការរស់នៅដូចក្មេងម្តងទៀត ហើយខ្ញុំចង់ឱ្យអ្នករាល់គ្នាសាកល្បងធ្វើវា ប៉ុន្តែបើពុំធ្វើទេ ក៏ពុំគួររិះគន់ ឬជេរបែបនេះដែរ ៕