ការស្រូបខ្យល់ពុលអាចបង្កហានិភ័យដល់សុខភាពក្លាយជាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃបាន

យើងធ្លាប់តែដឹងថាខ្យល់ពុលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ផ្លូវដង្ហើម និងសួត ប៉ុន្តែការសិក្សាមួយបានរកឃើញថា ការប៉ះពាល់នឹងការបំពុលខ្យល់កាន់តែខ្លាំង មានទំនោរទៅនឹងការកើនឡើងនៃហានិភ័យនៃជំងឺភ្លេចភ្លាំង ដែលភាសាបច្ចេកទេសហៅថា អាល់ហ្សៃមឺរ(Alzheimer’s)។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវមកពីសាកលវិទ្យាល័យ Emory នៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានវិភាគលើទំនាក់ទំនងរវាងការប៉ះពាល់នឹងការបំពុលខ្យល់ ជំងឺអាល់ហ្សៃមឺរ និងជំងឺរ៉ាំរ៉ៃផ្សេងៗទៀត ដោយបានបោះពុម្ពផ្សាយកាលពីឆ្នាំ ២០២៣ នៅក្នុងទស្សនាវដ្តីវេជ្ជសាស្ត្រ PLOS Medicine។

ការសិក្សានេះបានពិនិត្យទៅលើអ្នកទទួលផលពីកម្មវិធី Medicare ដែលមានអាយុចាប់ពី ៦៥ ឆ្នាំឡើងទៅ ចំនួនប្រហែល ២៧.៨ លាននាក់ ដោយតាមដានការប៉ះពាល់របស់ពួកគេទៅនឹងភាគល្អិតតូចៗ (PM2.5) និងករណីថ្មីៗនៃជំងឺភ្លេចភ្លាំង ក្នុងរយៈពេលជាមធ្យម ៥ ឆ្នាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ មនុស្សប្រហែល ៣ លាននាក់ទៅហើយ ត្រូវបានរកឃើញថាមានជំងឺភ្លេចភ្លាំង។

លទ្ធផលបានបង្ហាញថា ការប៉ះពាល់នឹងខ្យល់ពុលកម្រិត PM2.5 ជាមធ្យមក្នុងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ មុនពេលចាប់ផ្តើមមានជំងឺអាល់ហ្សៃមឺរ គឺមានទំនោរទៅនឹងការកើនឡើងនៃជំងឺនេះ។ រាល់ការកើនឡើងនៃកំហាប់ PM2.5 ចំនួន ៣.៨ មីក្រូក្រាមក្នុងមួយម៉ែត្រគូប ($3.8 \mu g/m^3$) ហានិភ័យនៃការវិវត្តទៅជាជំងឺនេះបានកើនឡើងប្រហែល ៨.៥%។ ទំនាក់ទំនងនេះត្រូវបានគេសង្កេតឃើញកាន់តែច្បាស់ចំពោះបុគ្គលដែលមានប្រវត្តិធ្លាប់កើតជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល (Stroke) ដែលហានិភ័យបានកើនឡើងដល់ប្រហែល ១០.៥% ក្រោមលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យដូចគ្នា។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការកើនឡើងនេះមិនមានសញ្ញាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចំពោះអ្នកដែលមានជំងឺលើសសម្ពាធឈាម ឬជំងឺបាក់ទឹកចិត្តនោះទេ។ ទោះបីជាស្ថានភាពទាំងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកត្តាហានិភ័យនៃជំងឺអាល់ហ្សៃមឺរក៏ដោយ ក៏ពួកវាដើរតួជា “ដំណាក់កាលមធ្យម” ប៉ុណ្ណោះ ដែលមានន័យថា តួនាទីរបស់ពួកវាក្នុងការផ្សារភ្ជាប់ការប៉ះពាល់នឹងការបំពុលខ្យល់ទៅនឹងការកកើតជំងឺអាល់ហ្សៃមឺរ គឺនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។

ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបានពន្យល់ថា នេះបញ្ជាក់ថាការបំពុលខ្យល់រួមចំណែកដល់ជំងឺភ្លេចភ្លាំងដោយផ្ទាល់ ជាជាងតាមរយៈជំងឺរ៉ាំរ៉ៃផ្សេងទៀត ហើយបុគ្គលដែលមានប្រវត្តិជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល អាចនឹងងាយរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេដោយសារការបំពុលខ្យល់។ បន្ថែមពីនោះ សម្រាប់មនុស្សចាស់ដែលមានសុខភាពខ្សោយស្រាប់ ហើយរស់នៅក្នុងបរិស្ថានដែលមានខ្យល់មិនល្អ ការធ្វើឱ្យខ្យល់ស្អាតឡើងវិញ គឺជាវិធីដ៏ល្អបំផុតមួយដើម្បីការពារពួកគាត់កុំឱ្យកើតជំងឺវង្វេងវង្វាន់៕