ក្ដីសង្ឃឹមថ្មី៖ ការផលិតវ៉ាក់សាំងបង្ការមេរោគអេដស៍នឹងជោគជ័យនាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ

(បរទេស)៖ ក្នុងរយៈពេលជាង ៤០ ឆ្នាំកន្លងមកនេះ មេរោគអេដស៍ (HIV) បានក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំបំផុតមួយសម្រាប់មនុស្សជាតិ។ ប៉ុន្តែនៅដើមឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ពិភពលោកបានឈានដល់ចំណុចរបត់ថ្មីមួយ បន្ទាប់ពីលទ្ធផលនៃការសាកល្បងវ៉ាក់សាំង HIV ជំនាន់ថ្មីលើមនុស្ស បានបង្ហាញពីជោគជ័យដ៏អស្ចារ្យ ដែលអាចបើកផ្លូវទៅរកការបញ្ចប់ការរីករាលដាលនៃជំងឺដ៏កាចសាហាវនេះជារៀងរហូត។

ចាប់តាំងពីការរកឃើញមេរោគ HIV ដំបូងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ មក អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការផលិតវ៉ាក់សាំង ដោយសារមេរោគនេះមានសមត្ថភាព “បំប្លែងខ្លួន” និង “លាក់ខ្លួន” ពីប្រព័ន្ធការពាររាងកាយបានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ ទោះជាយ៉ាងណា តាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា mRNA (ដែលទទួលបានជោគជ័យខ្លាំងក្នុងយុទ្ធនាការវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩) រួមជាមួយយុទ្ធសាស្ត្រ Germline Targeting អ្នកស្រាវជ្រាវអាចរកឃើញ “ចំណុចខ្សោយ” របស់មេរោគនេះបានសម្រេច។

ត្រូវបានអភិវឌ្ឍន៍ដោយស្ថាប័ន IAVI និងក្រុមហ៊ុន Moderna ដែលជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សរបស់អាមេរិក វ៉ាក់សាំងនេះ មិនដំណើរការដូចវ៉ាក់សាំងធម្មតាដែលប្រើមេរោគអសកម្មនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា mRNA ដើម្បីផ្ដល់ការណែនាំ ដល់កោសិកាក្នុងរាងកាយឱ្យបង្កើតនូវប្រូតេអ៊ីនម្យ៉ាង ដែលមានសមត្ថភាពជំរុញកោសិកាប្រភេទ B (B-cells)ដើម្បីឱ្យពួកវាវិវត្តទៅជាកោសិកាដែលអាចផលិត Broadly Neutralizing Antibodies (bnAbs)។ ខែលការពារ bnAbs គឺជាអង្គបដិបក្ខដ៏កម្រ ដែលអាចទៅតោង និងកម្ចាត់មេរោគ HIV បានស្ទើរតែគ្រប់ទម្រង់ ទោះបីជាមេរោគនោះព្យាយាមបំប្លែងខ្លួនក៏ដោយ។

នៅក្នុងរបាយការណ៍សាកល្បងគ្លីនិកដំណាក់កាលទី១ (Phase 1 Clinical Trial) ដែលបានចុះផ្សាយក្នុងទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រល្បីៗ កាលពីចុងឆ្នាំ ២០២៥ បានបង្ហាញថា អ្នកស្ម័គ្រចិត្តប្រមាណ ៩៧% បានបង្កើតនូវការឆ្លើយតបនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំដែលចង់បាន បន្ទាប់ពីទទួលបានវ៉ាក់សាំង។ ផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរណាមួយមិនត្រូវបានរកឃើញចំពោះអ្នកចូលរួមនោះទេ ដែលនេះគឺជាសញ្ញាវិជ្ជមានបំផុតសម្រាប់ការឈានទៅវគ្គបន្ត។

លទ្ធផលដ៏ប្រសើរនេះ ទាំងវេជ្ជបណ្ឌិត និងអ្នកស្រាវជ្រាវឈានមុខគេបានលើកឡើងថា នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាជោគជ័យក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា ភស្តុតាងនៃគោលការណ៍ (Proof of Concept) ដែលបង្ហាញថាការផលិតវ៉ាក់សាំង HIV គឺជារឿងដែលអាចធ្វើទៅបានពិតប្រាកដ។

ជំហានបន្ទាប់ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនឹងបន្តការសាកល្បងដំណាក់កាលទី២ និងទី៣ ដើម្បីពិនិត្យមើលពីប្រសិទ្ធភាពនៃការការពារការឆ្លងក្នុងស្ថានភាពជាក់ស្ដែង។ ទោះបីជាវាមិនទាន់ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាសកលក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការធ្វើតេស្តលើកចុងក្រោយជោគជ័យមែននោះ វ៉ាក់សាំងនេះនឹងក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតសម្រាប់ប្រទេសដែលមានអត្រាឆ្លងខ្ពស់ ក៏ដូចជាផ្ដល់អនាគតដ៏ភ្លឺស្វាងសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយផងដែរ៕