បុណ្យវិសាខបូជា គឺជាបុណ្យសាសនាដ៏ធំមួយនៅបណ្តាប្រទេសដែលកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ បុណ្យនេះធ្វើឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ព្រះពុទ្ធសមណគោត្តមបរមគ្រូ នាថ្ងៃពេញបូណ៌មី គឺថ្ងៃទី ១៥កើត ខែពិសាខ ដែលពុទ្ធសាសនិកទាំងព្រះសង្ឃ ទាំងគ្រហស្ថ តែងធ្វើសក្ការបូជាប្រកបដោយជំនឿថាជាមហាកុសលដ៏ប្រសើរ។
ពាក្យថា (វិសាខបូជា) បានមកពីពាក្យថា (វិសាខបុណ្ណមីបូជា) ប្រែថា ការបូជាក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែពិសាខ គឺខែទី ៦ ដោយរាប់ពីខែមិគសិរ បុស្ស មាឃ ផល្គុន ចែត្រ និងពិសាខជាដើម ។
ការដែលត្រូវប្រារព្ធធ្វើនៅថ្ងៃវិសាខបូជា ព្រោះថ្ងៃនេះជាថ្ងៃដែលកត់សម្គាល់ដល់ហេតុការណ៍ដ៏អស្ចារ្យ ៣ យ៉ាង ដែលកើតឡើងផ្ទួនៗគ្នាទាក់ទងនឹងខ្សែជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងជាថ្ងៃមហាមង្គល គឺមានន័យថា ថ្ងៃនេះ ពុទ្ធសាសនិកជននៅទូទាំងពិភពលោកនាំគ្នារឭកនឹកដល់ថ្ងៃប្រសូត ថ្ងៃត្រាស់ដឹង និងថ្ងៃបរិនិព្វានរបស់ព្រះបរមសាស្តា។
ចំពោះហេតុដែលនាំឱ្យមានការប្រារឰពិធីពិសាខបូជានាថ្ងៃ១៥ កើត ខែពិសាខ នេះ អាស្រ័យដោយលោកអ្នកប្រាជ្ញខាងពុទ្ធសាសនា ដែលបានកំណត់ទុកក្នុងគម្ពីរបឋមសម្ពោធិថា ជាមហាមង្គលអភិលក្ខិតកាល ត្រូវនឹងថ្ងៃដែលព្រះសម្ពុទ្ធបរមគ្រូ ៖
១.ព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះប្រសូតចាកពីព្រះឧទរព្រះមាតា៖
ព្រះសម្ពុទ្ធបរមគ្រូ ព្រះអង្គប្រសូតនៅថ្ងៃសុក្រ ១៥កើតពេញបូណ៌មី ខែពិសាខ ឆ្នាំចរ មុនពុទ្ធសករាជ ៨០ឆ្នាំ។
២. ថ្ងៃព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណ៖
ព្រះសម្ពុទ្ធបរមគ្រូ ព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនៅថ្ងៃពុធ ពេញបូណ៌មី១៥កើត ខែវិសាខ ឆ្នាំរកា នៅក្នុងស្រុកឧរុវេលាប្រទេសសេនានិគម ក្បែរនឹងស្ទឹងនេរញ្ជរា វេលាព្រឹក ព្រាងទៀបភ្លឺ ក្នុងគម្រប់ព្រះជន្ម ៣៥ ឆ្នាំ នៅឯពុទ្ធគយា។
៣.ជាថ្ងៃព្រះយាងចូលព្រះបរមបរិនិព្វាន៖
ព្រះសម្ពុទ្ធបរមគ្រូ ព្រះអង្គបរិនិព្វាន ក្នុងថ្ងៃអង្គារ ពេញបូណ៌មី១៥ កើត ខែវិសាខ ឆ្នាំ ម្សាញ់ វេលារាត្រីជិតភ្លឺ ក្នុងព្រះជន្មគម្រប់ ៨០ ឆ្នាំគត់ នឹងមុនពុទ្ធសករាជ ១ ថ្ងៃគត់ ព្រះអង្គបរិនិព្វានក្នុងសាលវ័នឧទ្យាន ចន្លោះដើមរាំងទាំងគូ ក្បែរនគរកុសិនារា៕
