មនុស្សភាគច្រើនប្រហែលជាធ្លាប់បានស្គាល់មកហើយពីភាពល្បីល្បាញនៃបឹងដ៏សំខាន់មួយប្រចាំក្រុងបានលុង ខេត្តរតនគិរី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា «បឹងយក្សឡោម»។ តាមពិតបឹងមួយនេះគឺបានកើតចេញពីបន្ទុះភ្នំភ្លើងកាលពីរាប់រយឆ្នាំមុន។
រមណីយដ្ឋានបឹងយក្សឡោម ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងឃុំយក្សឡោម ស្រុកបានលុង ខេត្តរតនគិរី។ បឹងនេះគឺជារមណីយដ្ឋានធម្មជាតិ ដ៏ស្រស់ត្រកាលគ្មានពីរក្នុងប្រទេស ដែលបានកើតឡើង ដោយសារបន្ទុះភ្នំភ្លើងតាំងពីរាប់រយឆ្នាំមុនមកម៉េ្លះ។ សព្វថ្ងៃនេះ បឹងបន្ទុះភ្នំភ្លើងមួយនេះ បានក្លាយទៅជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏មានសក្ដានុពល ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរទាំងជាតិនិងអន្តរជាតិមិនដែលដាច់នោះឡើយ។
ទិដ្ឋភាពក្នុងបឹងយក្សឡោម មើលទៅដាច់កន្ទុយភែ្នក មានព្រៃព្រឹក្សាពណ៌បៃតងយ៉ាងខៀវស្រងាត់ ដុះព័ទ្ធជុំវិញបឹងផ្តល់នូវម្លប់ត្រជាក់និងស្ងប់ស្ងាត់។ ខណៈដែលបឹងដ៏ធំល្វឹងល្វើយនេះ មានផៃ្ទទឹកត្រជាក់ថ្លាឆ្វង់ស្ទើរតែអាចឆ្លុះមុខបាន។ បឹងយក្សឡោមមានរាងស្ទើរជារង្វង់ ដែលមានវិមាត្រប្រមាណ ២៦១២ម៉ែត្រ មានអង្កត់ផ្ចឹតប្រមាណ ៨០០ម៉ែត្រ និងជម្រៅចន្លោះពី ៥០ ទៅ ៧០ម៉ែត្រ។ 
យ៉ាងណាមិញ អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សកន្លងទៅ បឹងបន្ទុះភ្នំភ្លើងមួយនេះ នៅតែស្ថិតក្នុងភាពអាថ៌កំបាំង។ គេអាចគយគន់សម្រស់បឹងធម្មជាតិមួយនេះ ត្រឹមតែផ្នែកខាងក្រៅដែលស្រោបពីលើបឹងប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែពុំទាន់មាននរណាម្នាក់អាចដឹងពីរឿងរ៉ាវជាក់ច្បាស់ ថានៅផ្នែកខាងក្រោមនៃបឹងនេះ បានលាក់ទុកអ្វីខ្លះនោះទេ៕
