តើការលុបចោល MOU ២០០១ ពីសំណាក់ភាគីថៃអាចបង្កផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់កម្ពុជា?

ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃក្នុងការលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MOU) ឆ្នាំ២០០១ (ឬ MOU 44) ស្តីពីតំបន់ដែនសមុទ្រត្រួតគ្នាជាមួយកម្ពុជា គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយដែលអាចនាំឱ្យមានផលវិបាកជាច្រើនដល់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី និងការអភិវឌ្ឍធនធានធម្មជាតិ។ ក្នុងនោះសំណួរធំបំផុតអំពីការលុបចោល MOU នេះត្រូវបានចោទសួរថា តើវានឹងបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់កម្ពុជា?

យោងតាមការបកស្រាយរបស់មន្ត្រីជំនាញ និងការវិភាគរបស់អ្នកច្បាប់ដែលមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការវាយតម្លៃលើស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ការសម្រេចលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០១ (MOU 44) ជាឯកតោភាគីរបស់ប្រទេសថៃ នឹងបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំងដល់កម្ពុជាលើផ្នែកសំខាន់ៗចំនួន ៥ ក្នុងនោះរួមមាន៖

១. ការបាត់បង់ឱកាសសេដ្ឋកិច្ចពីធនធានថាមពល៖ MOU នេះគឺជាក្របខ័ណ្ឌការងារតែមួយគត់សម្រាប់ការចរចាទាញយកធនធានប្រេង និងឧស្ម័ននៅក្នុង “តំបន់ត្រួតគ្នា” (OCA)។ ប្រសិនបើវាត្រូវបានលុបចោល កម្ពុជានឹងមិនអាចទាញយកធនធានដែលមានតម្លៃមហាសាលទាំងនេះមកអភិវឌ្ឍប្រទេសបានឡើយ ដោយសារគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងចរចារួមគ្នា។
២. ការបង្កើត “ចន្លោះប្រហោងផ្លូវច្បាប់” និងភាពមិនច្បាស់លាស់៖ ការលុបចោលនេះនឹងបំផ្លាញយន្តការផ្លូវការសម្រាប់ដោះស្រាយជម្លោះដែនសមុទ្រដោយសន្តិវិធី។ វានឹងធ្វើឱ្យមានភាពមិនច្បាស់លាស់កាន់តែខ្លាំងលើការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ ដែលនាំឱ្យការចរចានៅពេលអនាគតកាន់តែស្មុគស្មាញ និងតានតឹងជាងមុន។
៣. ហានិភ័យនៃជម្លោះ និងការប៉ះទង្គិចយោធា៖ អ្នកវិភាគព្រមានថា នៅពេលដែលគ្មានក្របខ័ណ្ឌច្បាប់គ្រប់គ្រង វាអាចនាំឱ្យមានការកើនឡើងនូវការប៉ះទង្គិចតូចៗនៅតាមសមុទ្រ ដូចជាជម្លោះលើការល្បាតដែនទឹក ឬការនេសាទ។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ វាអាចវិវត្តទៅជាការប្រឈមមុខដាក់គ្នាផ្នែកយោធា ឬការឈ្លានពានដូចករណីព្រំដែនគោក។
៤. ផលប៉ះពាល់ដល់ពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍តាមព្រំដែន៖ ភាពតានតឹងផ្នែកនយោបាយដែលកើតចេញពីការលុបចោល MOU អាចប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តរបស់អ្នកវិនិយោគ និងលំហូរភ្ញៀវទេសចររវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ការបិទច្រកព្រំដែន ឬការរឹតបន្តឹងការធ្វើដំណើរអាចកើតមានឡើង ប្រសិនបើសន្តិសុខតាមព្រំដែនកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន។
៥. ការបង្ខំឱ្យកម្ពុជាប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ៖ កម្ពុជាអាចនឹងត្រូវបង្ខំចិត្តស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដូចជាតុលាការ ICJ ឬអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន។ ដំណើរការផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិនេះអាចអូសបន្លាយពេលរាប់សិបឆ្នាំ និងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីកាន់តែល្អក់កករ។

គួរជម្រាបថា របាយការណ៍ដែលបានជម្រាបជូនខាងលើនេះ គឺជាការចងក្រងចេញពីប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការ និងសារព័ត៌មានជាតិ-អន្តរជាតិសំខាន់ៗដែលទើបនឹងផ្សាយថ្មីៗ (គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៣-២៤ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦) រួមមាន៖ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ការវិភាគពីអ្នកជំនាញច្បាប់ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយកម្ពុជា។

ដោយឡែក ចំពោះការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺកម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ដាច់ខាតនូវការលុបចោលដោយឯកតោភាគីនេះទេ និងចាត់ទុកថា MOU ឆ្នាំ២០០១ នៅតែជាមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានសុពលភាពសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ថា ការលុបចោល MOU នេះដោយឯកតោភាគីពីសំណាក់ថៃ គឺជាការរំលោភលើ អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនឆ្នាំ ១៩៦៩ ស្តីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញា។ ហើយតាមផ្លូវច្បាប់ MOU នេះនៅតែមានសុពលភាពរហូតទាល់តែគោលបំណងនៃកិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវបានសម្រេចទាំងស្រុង៕