បាតុភូតភូមិសាស្ត្រចម្លែកៗនៅលើផែនដី ដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាមិនធ្លាប់ដឹង

នៅលើភពផែនដីរបស់យើងគឺមានរឿងចម្លែកៗជាច្រើនដែលមិននឹកស្មានដល់ ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រសព្វថ្ងៃនៅមិនទាន់រកឃើញមូលហេតុច្បាស់លាស់នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏មានតំបន់ភូមិសាស្ត្រមួយចំនួនត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររកឃើញអាថ៌កំបាំងរបស់វាផងដែរ។ ដូច្នេះអត្ថបទនេះយើងនឹងប្រាប់ពីការពិតនៅពីក្រោយបាតុភូតភូមិសាស្ត្រចម្លែកៗនៅលើផែនដីដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាមិនធ្លាប់ដឹងពីមុនមក៖

១.Walking Rock៖ បាតុភូតភូគព្ភសាស្ត្រចម្លែកមួយគឺដុំថ្មចេះដើរនៅតំបន់ Racetrack Playa នៃជ្រលងភ្នំមរណៈ សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលដុំថ្មនៅទីនេះអាចបន្លាស់ទីបាន។ ដុំថ្មនីមួយៗមានទម្ងន់រាប់សិបទៅរាប់រយគីឡូក្រាមហាក់ដូចជារអិលទៅមុខរហូត។ ការសិក្សាឆ្នាំ ២០១៤ បានបង្ហាញថា ចលនារបស់ថ្មដើរគឺទាក់ទងទៅនឹងការបង្កើតទឹកកកស្តើងនៅលើដីរាបស្មើពេញមួយយប់។ នៅពេលដែលទឹកកករលាយ ដីនឹងរអិល ដោយគ្រាន់តែមានខ្យល់បក់មក ផ្ទាំងថ្មនឹងរអិលពេញផ្ទៃតែម្តង។

២.រង្វង់មូលជាច្រើននៅវាលខ្សាច់ Namib៖ វាលខ្សាច់នៅទូទាំងពិភពលោកមានសភាពរាបស្មើ ខណៈវាលខ្សាច់ Namib ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូងវិញ គឺមានរង្វង់មូលជាច្រើនហ៊ុព័ទ្ធដោយស្មៅ ជាមួយអង្កត់ផ្ចិតពី ១.៨ ទៅ ១២ ម៉ែត្រ បង្កជាចម្ងល់យ៉ាងខ្លាំង។ យោងតាមការសិក្សាឆ្នាំ ២០២២ បានបង្ហាញថាស្មៅដុះជុំវិញរង្វង់ខ្សាច់គឺដើម្បីទាក់ទាញទឹកចេញពីកណ្តាល ក្នុងគោលបំណងចែកចាយទឹកដល់រុក្ខជាតិនៅគែមខាងក្រៅ ឱ្យមានភាពត្រជាក់រស់រានមានជីវិត។ ដូច្នេះរង្វង់មូលចម្លែកនៅវាលខ្សាច់នេះ គឺដើម្បីបង្កើនភាពត្រជាក់ដល់ខ្សាច់។

៣.ច្រកទ្វារឋាននរក ឬ Hell’s Gate៖ Hell’s Gate នៅប្រទេស Turkmenistan គឺជារណ្ដៅដែលមានទទឹង ៧០ ម៉ែត្រ បាននឹងកំពុងឆេះឥតឈប់ឈរជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧១ មក។ រហូតមកដល់ពេលនេះ នៅតែអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនទាន់ឃើញមូលហេតុពិតប្រាកដនោះទេថា តើរណ្តៅនេះឆេះដោយសារអ្វី?

៤.ទឹកធ្លាក់ឈាម ឬ Blood Falls៖ បាតុភូតភូគព្ភសាស្ត្រដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយទៀតគឺ Blood Falls នៅអង់តាក់ទិក ជាកន្លែងដែលទឹកសម្បូរជាតិដែកហូរចុះពីផ្ទាំងទឹកកក Taylor ។ ទឹកធ្លាក់ឈាមនេះបានបង្កើតឡើងនៅពេលដែលទឹកមហាសមុទ្របុរាណដែលជាប់នៅក្រោមផ្ទាំងទឹកកកហូរមកលើផ្ទៃ។ នៅពេលដែលជាតិដែកនៅក្នុងទឹកប្រៃចូលមកប៉ះនឹងអុកស៊ីសែននៅក្នុងខ្យល់ វាប្រែជាក្រហម។ ដូច្នេះ Blood Falls គឺជាការបង្ហាញពីដំណើរការភូមិសាស្ត្រគីមីនៅក្នុងបរិយាកាសទឹកកក។

៥.Devil’s Tower៖ Devil’s Tower ឬប៉មអារក្ស ស្ថិតនៅតំបន់ Wyoming សហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបានបង្កើតឡើងប្រហែល ៥០ លានឆ្នាំមុន ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល ៣៨៦ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ល្បីល្បាញដោយសារសសរ basalt រាងប្រាំបួនជ្រុង។ យោងទៅតាមទ្រឹស្ដីមួយ ប៉មរបស់អារក្សបានកើតមានឡើងតាមរយៈដំណើរការភូគព្ភសាស្ត្រដែលហៅថា ការជ្រៀតចូល magmatic ដែលក្នុងនោះ magma រលាយពីជ្រៅក្នុងផែនដីត្រជាក់ និងរឹងនៅក្រោមដីដោយមិនផ្ទុះលើផ្ទៃដូចកម្អែ។ យូរៗទៅ ម៉ាស់ម៉ាម៉ានឹងរឹងត្រូវបានលាតត្រដាង បង្កើតបានជារូបរាងលក្ខណៈរបស់ប៉ម ខណៈពេលដែលថ្មជុំវិញ ដូចជាថ្មភក់បានរលុប៕