ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរដែលជាទូទៅមានរយៈពេល ៣ ឬ ៤ ថ្ងៃ ដែលជាមួយគ្នានោះបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់ៗរូបនឹងឈប់សម្រាកពីការងារ ដើម្បីជាអបអរក៏ដូចជាប្រារព្ធពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីយ៉ាងមហោឡារិកបំផុត។ ក្នុងនោះគេសង្កេតឃើញថា នឹងមានការរៀបចំសែនទទួលទេវតាឆ្នាំថ្មី ប្រគេនចង្ហាន់ដល់ព្រះសង្ឃ មានការជួបជុំគ្នា រាំលេង ឬលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ជាដើម។ ខណៈដែលវប្បធម៌លេងជះទឹក និងប៉ាតម្សៅ ក៏បានលេចវត្តមានជាមួយគ្នានោះដែរ ជាពិសេសគឺក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដែលបណ្តាលឲ្យមានការលើកឡើងជាសំណួរថា តើវប្បធម៌មួយនេះជារបស់ខ្មែរឬជាលំហូរចូលពីបរទេស?.jpg)
កាលពីថ្ងៃទី ២៥ ខែមីនា យោងតាមការបង្ហោះនៅលើគេហទំព័រហ្វេសបុករបស់ លោកជំទាវឧកញ៉ានឹម វណ្ណៈ គឺបានគូសបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ៗថា «ពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ (Water Throwing and Powder Ceremony) ៖ ក្នុងតំណាលនិទានអំពី មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ បានបរិយាយអំពី ទឹក ជាគ្រឿង នាំមកនូវ សិរីមង្គល ទាំង បីប្រការ សម្រាប់ជាមង្គលដល់ មនុស្សលោកទាំងពួង “ពេលព្រឹក លាងមុខ” “ពេលថ្ងៃ លាងទ្រូង” និង “ពេលល្ងាច លាងជើង” ។ ក្នុង ឱកាសសង្រ្កាន្តឆ្នាំថ្មី នេះផងដែរ ប្រជាជនខ្មែរ ក៏មាននូវកិច្ចពិធី ស្រង់ព្រះរស់ (ឪពុកម្តាយ) ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រះសង្ឃ និង ពុទ្ធបដិមា ផងដែរ។
«ការលេងជះទឹក ក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំ ប្រពៃណីជាតិកម្ពុជា ទំនងត្រូវបានបង្កើតចេញពីពិធីស្រង់ព្រះ របស់អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរ ដែលកើតមានក្នុងរាជ ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីលាងជំរះស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារដែលមានចំនួន ២៥អង្គ ដែលត្រូវបានគេយកមកដង្ហែរនាពេលនោះ ដែលពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ បានប្រាព្ធឡើងនៅក្នុងតំបន់ នៃ ប្រាសាទព្រះខ័ន តារយៈសិលាចរឹក ដែលពណ៌នាអំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ ចេញផ្សាយដោយ កម្ពុជសុរិយា នៃ ក្រុមជុំនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា»។
លោកជំទាវឧកញ៉ាក៏បានបន្តទៀតថា «បើយោងតាមកំណត់ត្រារបស់លោក ចូវតាក្វាន់ (Zhou Daguan) ដែលជារាជ្យទូត នគរយ័ន (Yuan dynasty) មកពីប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្ន ដែលបានកត់ត្រាអំពីពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ នាសម័យកាលអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៧ នៃគ.សករាជ ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីជំរះលាងស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារផងដែរ ដូចនេះបានបញ្ចាក់ឱ្យឃើញថា ពិធីស្រង់ព្រះ និង ទំនៀមលេងជះទឹករបស់កម្ពុជាបច្ចុប្បន្នទំនងកើតចេញពីពិធីស្រង់ព្រះ អំឡុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ តាំងពីសម័យកាលចក្រភពអង្គរមកម៉្លេះ ហើយទំនៀមលេងជះទឹកនេះបានរីកសាយមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះផងដែរ»៕
